Sinds de Republikeinse Conventie staat Project 2025 centraal in Washington. Wat is het, waarom leidde het tot controverse, en hoe ver is Trump met de uitvoering?
1. Wat staat er in Project 2025?
Heel veel. Het document Project 2025, opgesteld in april 2022, is meer dan negenhonderd pagina’s dik en bevat vier speerpunten die in concrete beleidsvoorstellen zijn uitgewerkt: ‘Het gezin herstellen als middelpunt van het Amerikaanse leven, de administratieve staat ontmantelen, de soevereiniteit en grenzen van de natie verdedigen en het veiligstellen van de door God gegeven individuele rechten om vrij te leven.’
De auteurs (zie vraag 3) benadrukten destijds dat Project 2025 bedoeld was als een ‘menukaart’ waaruit een Republikeinse president zou kunnen kiezen. Hieronder een greep uit de voorstellen in het document.
Project 2025 pleit voor een ingrijpende herziening van het overheidsapparaat. De hele federale bureaucratie – in het bijzonder het ministerie van Justitie, dat traditioneel grotendeels onafhankelijk opereert van het Witte Huis – zou onder directe aansturing van de president moeten vallen.
Tienduizenden ambtenaren ontslaan en afschaffing ministerie van Onderwijs
Volgens het document moet het mogelijk zijn om tienduizenden ambtenaren te ontslaan en zouden de FBI – een ‘opgeblazen, arrogante, steeds wettelozere organisatie’ – en diverse andere federale organisaties drastisch moeten worden hervormd. Het ministerie van Onderwijs zou volgens de opstellers zelfs geheel moeten worden afgeschaft.
Project 2025 bepleit verder een verbod op de abortuspil mifepriston, die wordt gebruikt bij het merendeel van de zwangerschapsafbrekingen in de Verenigde Staten. Het ministerie van Volksgezondheid en Sociale Zaken zou moeten worden hernoemd tot ministerie van Leven, met ‘een op de Bijbel gefundeerde, door de sociale wetenschap versterkte definitie van huwelijk en gezin’.
Strafbaar maken van pornografie
Daarnaast stelt Project 2025 voor om pornografie strafbaar te maken. Ook wil het document ‘woke-propaganda’, waaronder kritische rassentheorie (critical race theory) en genderideologie, weren uit door de overheid gefinancierde schoolboeken.
In de aanbevelingen staat ook dat de Verenigde Staten het Klimaatakkoord van Parijs zouden moeten opzeggen, en dat energiezekerheid moet worden geprioriteerd boven het beperken van de CO2-uitstoot. Volgens Project 2025 moet een einde komen aan wat de auteurs de ‘oorlog tegen olie en gas’ noemen.
Grensmuur tussen Mexico en Verenigde Staten
Voorgesteld wordt verder om aanzienlijk meer geld te investeren in de grensmuur tussen Mexico en de Verenigde Staten, om illegale immigratie te beteugelen.
In het document zijn zowel argumenten te vinden voor meer vrijhandel als voor meer protectionisme. Buitenlands beleid neemt in Project 2025 relatief weinig ruimte in, maar het pleit wel voor een hardere aanpak van China en een forse versterking van Amerika’s leger en kernwapenarsenaal.
2. Hoe reageerden Trump en Biden op Project 2025?
Tijdens de verkiezingscampagne van 2024 distantieerde Donald Trump zich meerdere keren nadrukkelijk van Project 2025. ‘Ik weet niets over Project 2025. Ik heb het niet gezien, heb geen idee wie er de leiding over heeft en heb er, anders dan bij ons zeer goed ontvangen Republikeinse Platform (zie vraag 4, red.), niets mee te maken,’ schreef Trump op woensdag 10 juli op zijn eigen sociale medium Truth Social.
‘De Radicaal Linkse Democraten (…) proberen mij te betrekken bij welk beleid er ook wordt voorgesteld. Het is pure desinformatie van hun kant. Inmiddels, na al die jaren, weet iedereen mijn opvattingen over ALLES!’
Met die uitspraken reageerde de toenmalige Republikeinse presidentskandidaat op zittend president Joe Biden, die hem tijdens de campagne herhaaldelijk in verband bracht met Project 2025. Dat ‘zal ons land vernietigen,’ waarschuwde Biden in een korte video op X.
Dertig mythen
Bidens campagneteam beheerde in die periode een website met kritiek op Project 2025, dat volgens de Democraten fungeerde als ‘blauwdruk’ voor een tweede termijn van Trump. Bij een Republikeinse overwinning zou Trump volgens die site ‘meer macht krijgen over uw dagelijks leven, de democratische controlemechanismen uithollen en de macht in het Oval Office consolideren’.
‘Je liegt,’ reageerde Project 2025 via X op Bidens aantijgingen. Het project benadrukte destijds niet gelieerd te zijn aan Trump, en publiceerde een lijst met dertig ‘mythen’ om volgens de auteurs verkeerde beeldvorming te corrigeren.
3. Wie zitten er achter Project 2025?
Drijvende kracht achter Project 2025 is de conservatieve denktank Heritage Foundation. Die formuleert sinds de verkiezing van Ronald Reagan in 1980 beleidsadviezen voor toekomstige Republikeinse regeringen. Heritage-voorzitter Kevin Roberts spreekt van een ‘tweede Amerikaanse revolutie’ die ‘zonder bloedvergieten zal verlopen, als links dat toelaat’.
Naast de Heritage Foundation zijn tientallen rechts-conservatieve organisaties en denkers betrokken bij het opstellen van Project 2025. Onder hen ook diverse oud-medewerkers van Trump.
Trumps onwetendheid is moeilijk te geloven
Zo was bestuurslid Stephen Miller tijdens Trumps eerste termijn beleidsadviseur en speechschrijver. En adviseur John McEntee werkte in die periode als directeur personeelszaken van het Witte Huis. Ook Russell Vought, die Trumps begrotingsdirecteur was, is betrokken bij Project 2025.
Het maakt Trumps bewering dat hij ‘geen idee heeft wie erachter zit’ moeilijk te geloven.
4. Wat beloofde Trump tijdens de campagne van 2024?
Tijdens de verkiezingsperiode van 2024 presenteerde de Republikeinse Partij haar officiële partijprogramma. Deze lijst met verkiezingsbeloften van de ‘Grand Old Party’ (GOP) was volgens de voorpagina gewijd aan ‘de vergeten mannen en vrouwen van Amerika’. Het document telde slechts zestien pagina’s – aanzienlijk korter en minder gedetailleerd dan Project 2025 – maar vertoonde duidelijke inhoudelijke overlap met die beleidsblauwdruk.
Het GOP Platform stond vol bekende Trump-slogans als Make America Great Again en America First. In grote lijnen lag de nadruk op een buitenlands beleid dat de binnenlandse belangen moest beschermen, onder meer via een versterkt raketschild naar voorbeeld van de Israëlische Iron Dome.
Voorkomen van Derde Wereldoorlog
Het partijprogramma stelde dat de GOP ‘achter Israël zou staan, de Derde Wereldoorlog zou voorkomen en de vrede in het Midden-Oosten en Europa zou herstellen.’ Oekraïne werd in het document opvallend genoeg niet genoemd.
Op migratiegebied beloofde Trump een harde aanpak. De GOP kondigde aan de ‘migranteninvasie’ te willen stoppen, onder meer door het voltooien van de grensmuur met Mexico en het uitvoeren van ‘de grootste deportatie-operatie in de geschiedenis’.
Stoppen met ‘socialistische’ Green New Deal
Het klimaat- en energiebeleid in het GOP-platform was gericht op het herstellen van de Amerikaanse dominantie in de energieproductie. Beperkingen op olie- en gaswinning moesten worden teruggedraaid door te breken met wat Trump consequent ‘Bidens socialistische Green New Deal’ noemde.
Ook in de culturele sfeer koos de partij voor een harde lijn. De GOP wilde een einde maken aan federale financiering van scholen die volgens de partij ‘kritische rassentheorie, radicale genderideologie en andere ongepaste raciale, seksuele of politieke inhoud’ zouden onderwijzen.
Hoe stond het GOP-platform tegenover abortus?
Opmerkelijk genoeg bevatte het partijprogramma geen voorstellen om het recht op abortus verder te beperken. Hoewel de Republikeinen zich al decennia hard maken voor strengere abortuswetgeving, hield Trump in 2024 liever vast aan de status-quo: na de uitspraak van het Hooggerechtshof in 2022 beslissen staten zelf over abortuswetgeving.
Tijdens de Republikeinse Nationale Conventie van augustus 2024 stemde de partij officieel in met het programma. EW deed ter plaatse verslag vanuit Milwaukee.
Veel van deze beloften vormden later een inhoudelijke basis of parallel voor beleidskeuzes in Trumps tweede ambtstermijn. Een deel ervan werd – rechtstreeks of via richtlijnen uit Project 2025 – daadwerkelijk uitgevoerd (zie vraag 5), terwijl andere voornemens in de praktijk sneuvelden door politieke of juridische realiteit.
5. In hoeverre is Project 2025 inmiddels geïmplementeerd?
Een jaar na Donald Trumps inauguratie blijkt dat Project 2025 geen theoretisch oefendocument is gebleven. Volgens meerdere onafhankelijke trackers van belangenorganisaties – die bijhouden welke voorstellen uit de bijna duizend pagina’s tellende blauwdruk in beleid zijn omgezet – is ongeveer de helft van de aanbevelingen inmiddels uitgevoerd of in gang gezet.
Die trackers verschillen onderling in definitie en scope, maar schetsen hetzelfde patroon: het Witte Huis heeft de ambities uit Project 2025 niet letterlijk overgenomen, maar wel systematisch dezelfde richting gekozen.
Trump-benoemingen als kern van de Project 2025-strategie
De rode draad in de uitvoering is dat de regering-Trump haar beleid vooral via presidentiële bevelen, snelle wisselingen in topfuncties en interne herstructureringen vormgeeft. In Washington geldt al langer het adagium personnel is policy: wie de sleutelposities bezet, bepaalt welke regels worden aangescherpt, genegeerd of herschreven.
Dat principe is deze keer nadrukkelijk toegepast. Zo werd het Office of Management and Budget onder leiding geplaatst van Russell Vought, een oud-beleidsdirecteur die meewerkte aan Project 2025 en het begrotingsbureau al eerder omschreef als ‘het zenuwcentrum’ van de federale macht.
Daarnaast kreeg Peter Navarro, verantwoordelijk voor de handelssectie in Project 2025, opnieuw een topfunctie op het gebied van handel en industrie. En bij de toezichthouder op de telecommunicatiesector, de Federal Communications Commission, werd Brendan Carr benoemd als voorzitter – dezelfde jurist die voor Project 2025 pleitte voor een veel politiekere koers van het agentschap.
Project 2025 en de herinterpretatie van federale regels
In de praktijk zijn dit soort benoemingen vaak belangrijker dan nieuwe wetgeving. Veel onderdelen van Project 2025 draaien om het herinterpreteren van bestaande regels.
Gezondheidszorg en abortusbeleid onder Project 2025
Dat is vooral zichtbaar in de gezondheidszorg, waar het ministerie van Volksgezondheid en agentschappen zoals het CDC taal rond abortus, reproductieve rechten en genderidentiteit hebben aangepast aan een conservatieve norm.
Sommige afdelingen raakten personeel kwijt of kregen andere taken, waardoor programma’s feitelijk werden stilgelegd.
LGBTQ-beleid teruggedraaid volgens Project 2025-lijnen
Ook op het gebied van LGBTQ+-beleid volgt de regering dezelfde lijn. In het voorjaar van 2025 kregen federale diensten opdracht om beleid en communicatie te ontdoen van termen als ‘genderidentiteit’ en ‘seksuele oriëntatie’.
Een rechter dwong later een deel van die informatie te herstellen, maar het Witte Huis blijft terughoudend in het verzamelen van gegevens, wat gevolgen heeft voor toezicht en onderzoek.
Onderwijsbeleid verschuift richting Project 2025-plannen
In het onderwijs bleef het ministerie formeel bestaan, maar werden veel kerntaken verplaatst naar andere departementen, precies zoals Project 2025 adviseerde.
Defensie zette eveneens grote stappen. Minister Pete Hegseth schrapte financiering voor genderbevestigende zorg binnen het leger en draaide antidiscriminatiebeleid terug.
Centralisatie van federale macht en de ‘administrative state’
Tegelijkertijd is de macht binnen de federale overheid verder gecentraliseerd. Door gerichte herstructureringen en benoemingen heeft het Witte Huis meer directe invloed gekregen op toezicht en handhaving, in lijn met de wens om de ‘administratieve staat’ in te perken.
Schrijf u in voor onze Amerika-nieuwsbrief
Blijf altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in Washington D.C. en de Verenigde Staten met de gratis nieuwsbrief American Dreamers.
