Voor het buitenlandbeleid van president Donald Trump is dominantie van de Verenigde Staten op het Westelijk Halfrond cruciaal. Hoe wil hij de Amerikaanse belangen in Latijns-Amerika beschermen? En is dat kansrijk?
De Amerikaanse interventie in Venezuela alarmeerde de wereld voor de terugkeer van de Monroe-doctrine. Trump wil Europa dwingen zich niet te bemoeien met de Amerikaanse ‘achtertuin’. Maar de Donroe Doctrine of Trump Collorary eist nog meer dan dat.
Nu gaat het niet meer zozeer om Europa, maar vooral het verzekeren van het Amerikaanse belang in verschillende landen in Latijns-Amerika.
Tijdens een debatavond in centrum De Balie in Amsterdam bespraken kenners de consequenties van deze Trump Collorary voor El Salvador, Honduras, Venezuela en Cuba.
Amerika kiest autoritaire bondgenoten in Latijns-Amerika
Het eerste teken van de nieuwe koers kwam toen buitenlandminister Marco Rubio precies een jaar geleden zijn eerste staatbezoeken als minister aflegde aan Panama, El Salvador, Costa Rica, Guatemala en de Dominicaanse Republiek.
De nadruk ligt niet langer op samenwerking met bijvoorbeeld Europa, maar op het versterken van de Amerikaanse positie in Latijns-Amerika.
In El Salvador werd de basis gelegd voor een belangrijke deal tussen de twee landen.
El Salvador is bereid gedeporteerden uit VS aan te nemen
President Nayib Bukele van El Salvador toonde toen al bereidheid om gedeporteerden uit de Verenigde Staten aan te nemen.
Volgens oprichter van het onafhankelijke Salvadoraanse platform El Faro, Carlos Dada (57), krijgt Bukele daarvoor de uitlevering van nog niet berechte Salvadoraanse criminelen terug.
Die zouden volgens onderzoek van El Faro diverse deals gesloten hebben met de president. Door ze terug te halen naar El Salvador, snoert hij hun de mond: als hun verhaal bekend wordt, zou dat de reputatie van keihard optreden tegen bendegeweld van Bukele kunnen schaden.
Geen enkele mensenrechtenorganisatie actief in El Salvador
Bukele is volgens Dada in elk land in Latijns-Amerika populairder dan de eigen president, behalve in Mexico. Zelfs in Chili, op meer dan 5.000 kilometer afstand, wordt hij gezien als de beste wereldleider. Maar liefst 81 procent keurt zijn presidentschap goed.
Dat dankzij hem, met de goedkeuring van Trump, geen enkele mensenrechtenorganisatie meer actief is in het land, er geen sprake is van onafhankelijke pers en er deals zijn gesloten met de bendes die Bukele juist zo hard zegt aan te pakken, lijkt weinig aan die waardering af te doen.
Amerikaanse druk op verkiezingen in Honduras
Trump zet dan ook in op meer Bukeles in Latijns-Amerika. Bijvoorbeeld in El Salvadors buurland Honduras.
Tijdens de verkiezingen in november 2025 sprak hij zich duidelijk uit voor Nasry Asfura, de huidige president. Toen vroege exitpolls een gelijkspel aangaven, claimde Trump dat hij alle ontwikkelingshulp aan Honduras zou stopzetten als Asfura niet aan de macht zou blijven. Op het medium Truth Social voegde hij toe:
‘Het ziet ernaar uit dat Honduras de verkiezingsuitslag probeert te veranderen. Als dat gebeurt, dan barst de hel los.’ Voordat Trump openlijk zijn steun uitsprak voor Asfura, stond die op een duidelijke derde positie in de peilingen, achter onder meer de links georiënteerde Rixi Moncado.
Dada haalt ter vergelijking een quote aan van Salvadoraanse dichter Roque Dalton: ‘De Amerikaanse president is meer de president van mijn land, dan de president van mijn land.’
Asfura liet onmiddellijk na zijn verkiezing als president weten waar zijn prioriteiten liggen. Hij kondigde aan in zijn eerste staatsbezoek naar Washington te gaan, en daarna naar Israël, de nauwe Amerikaanse bondgenoot.
Waarom Trump geen regime change wil in Venezuela
De wereld werd pas echt wakkergeschud door de Trump Collorary toen hij begin januari ingreep in Venezuela.
Amerikaans-Cubaans politicoloog Javier Corrales (59) zag de ingreep anders dan de meesten: ‘Trump verwijderde geen regime dat hij niet leuk vindt, hij verwijderde enkel een manager en hield het regime in stand.’
Dat de Verenigde Staten nu intensief samenwerken met Maduro’s rechterhand Delcy Rodríguez in plaats van haar te vervangen door María Corina Machado, bevestigt die claim.
Wisselende verhalen over Amerikaanse banden van Honduras
Corrales stelt dat die samenwerking veel dieper is dan hij oogt. Hoewel Rodríguez zei dat zij ‘genoeg heeft van orders uit Washington’ verwijst Corrales naar een artikel in The Guardian. De Britse krant schreef dat Rodríguez contact heeft met het Witte Huis om het verwijderen van Maduro mogelijk te maken.
Corrales gaat zelfs een stap verder, door Trumps populisme te vergelijken met de tweede termijn van Hugo Chávez, de voorganger van Maduro. ‘Tijdens beide regimes bleef de democratie nog intact, maar is er sprake van extreem radicalisme.’
Volgens hem heeft Trump geen interesse in het slopen van het regime, maar wil hij het naar zijn hand zetten. ‘Als er democratie in Venezuela komt, zal dat ondanks de Verenigde Staten zijn, niet door hun directe inmenging.’
Het ziet er naar uit dat Honduras de verkiezingsuitslag probeert te veranderen. Als dat gebeurt dan barst de hel los
Cuba toont de grenzen van Trumps macht in Latijns-Amerika
Het meest voor de hand liggende doelwit van de Donroe Doctrine lijken Maduro’s vrienden in Cuba te zijn.
Al sinds de jaren zestig zijn de spanningen hoog tussen de Amerikanen en de Cubanen. Ondanks stevige taal heeft Trump tot nu toe weinig anders gedaan dan zijn voorgangers.
Trump probeert opnieuw Cuba economisch in de houdgreep te nemen. Volgens Corrales zal dat geen concrete oplossing bieden. Corrales, zelf een zoon van Cubaanse ouders die vluchtten naar Puerto Rico, is er niet van overtuigd dat op die manier het Cubaanse regime ten val wordt gebracht.
‘Economische sancties zullen weinig verschil maken. Amerika hoopt dat de stop op Venezolaanse olie de doorslaggevende klap zal zijn. Het autoritaire regime zal dat wel overleven. Maar als Trump, net zoals bij Maduro, samenwerkt met de chavisten, zijn er zeker mogelijkheden.’
Waarom Trump Latijns-Amerika niet wil hervormen, maar beheersen
Volgens Dada en Corrales hebben Latijns-Amerikaanse leiders een beperkt aantal keuzes.
Ze kunnen ervoor kiezen om net als Maduro opgerold te worden, om net als Bukele een strafkolonie en marionet te zijn, of tot slot om een middenweg te vinden zoals Mexico doet: deals maken en tegelijk zo veel mogelijk aan de aandacht van Trump ontsnappen.
‘Ondanks de situaties in Venezuela en El Salvador denk ik dat dit juist het begin kan zijn van een tijd van weerstand tegen Amerika in Latijns-Amerika,’ zegt Corrales.
‘Latijns-Amerika is de regio geweest waar autoritaire regimes altijd terugkomen, maar juist ook die waar er altijd weerstand zal zijn.’
Hoe Trump samenwerkt met autoritaire bondgenoten
De visie van Salvadoraan Dada is negatiever: ‘Ik denk niet dat dit geschiedenis is die zich herhaalt. De moderne technologische ontwikkelingen worden door bijvoorbeeld Bukele zó effectief toegepast. Zijn sociale-mediacampagne heeft heel Latijns-Amerika ervan overtuigd dat hij een held is, terwijl hij al vijf jaar garantstaat voor onderdrukking.’
Bukele en Rodríguez laten zien hoe Trump met autoritaire bondgenoten samenwerkt, in Honduras is te zien hoe hij zijn invloed inzet om verkiezingsuitslagen te veranderen en Cuba toont, vooralsnog, de grenzen van zijn macht. Uit de Donroe Doctrine blijkt vooral dat Trump Latijns-Amerika niet wil veranderen, maar domineren.