De EU is niet perfect. Ze kan traag zijn, regelt graag tot in het oneindige en heeft soms een flinke afstand tot gewone mensen. Maar dwingt bedrijven als Apple en Nintendo wel om producten te maken die langer meegaan, schrijft columnist Zihni Özdil.
Het is bijna twee jaar geleden dat ik de strijd aanging met Apple. U herinnert zich die column wellicht nog.
Als een trouwe, maar inmiddels argwanende, Apple-gebruiker weigerde ik toen om bijna 3000 euro neer te tellen voor een nieuwe iPad Pro. Mijn exemplaar uit 2018 was door software-updates expres trager gemaakt. Een vuile truc van Silicon Valley waar Apple het meest behendig in lijkt te zijn.
Mijn oplossing destijds was een software-downgrade. Eigenlijk een noodgreep, die op de lange termijn niet vol te houden is. Dus ik won weliswaar die ene veldslag. Maar de algehele oorlog tegen geplande veroudering bleef voor ons, de machteloze consumenten, ongelijk.
Hoe ziet die oorlog er ook alweer uit? Bijvoorbeeld: u koopt een prachtig apparaat. Maar de batterij is verlijmd, het werkgeheugen is vastgesoldeerd en na een paar jaar voelt het alsof alles hapert. U bent dan volledig aangewezen op de genade van de fabrikant. Omdat u al die onderdelen (trouwens, zijn ze semantisch nog wel zo te noemen als ze vastgesoldeerd zijn in het apparaat?) niet zelf kunt vervangen.
Optimisme door de Europese Unie
We zijn nu twee jaar verder. En ik kijk sinds kort met een heel ander gevoel naar het techlandschap, namelijk met een gevoel van ongekend optimisme. Want er is iets wezenlijks veranderd. En nee, dat komt niet door een plotselinge inkeer bij techreuzen als Apple.
Het komt door… de Europese Unie!
De afgelopen weken kwamen twee nieuwsberichten voorbij die mij deden juichen achter mijn scherm. Allereerst bleek uit een analyse van iFixit dat de nieuwe Apple MacBook Neo ‘s werelds meest repareerbare Apple-laptop in meer dan een decennium is.
De batterij en het toetsenbord zitten vast met schroeven in plaats van lijm. Plus onderdelen als de camera zijn nu makkelijk te vervangen. Apple, de koning van de gesloten behuizing, maakt dus opeens een laptop die je zelf open kunt maken.
En alsof dat nog niet genoeg is, past ook Nintendo de Switch 2 aan. Speciaal voor de Europese markt komt er een versie waarbij je de batterijen van de console en de controllers zelf kunt vervangen. De rest van de wereld blijft de oude, dichtgelijmde versie krijgen.
Het recht op reparatie
Waarom? Omdat ons ‘Brussel’ nieuwe regels heeft ingevoerd. Namelijk het recht op reparatie. Laat dat even bezinken. Voor de zekerheid formuleer ik het nog eens in andere woorden: niet Apple of Nintendo werden opeens liefdadigheidsinstellingen. Nee. Ze werden gedwongen door de EU.
Vooral aan de uiterste flanken – zowel de zeer rechtse als de zeer linkse kant van het spectrum – is het hip om de EU af te schilderen als het ultieme kwaad. Een bureaucratisch monster dat ons alleen maar regeltjes oplegt. Een neoliberaal kartel, of juist een socialistisch dictaat, afhankelijk van wie je het vraagt.
Vermoeiend. Want welk ander orgaan ter wereld dwingt bedrijven als Apple en Nintendo om producten te maken die langer meegaan? Welke instantie zegt: nee, u mag de consument niet dwingen om elke drie jaar een nieuw apparaat te kopen omdat de batterij niet te vervangen is?
De Amerikaanse overheid doet dat bijvoorbeeld echt niet. Zeker een figuur als Donald Trump, die op z’n zachtst gezegd vriendschappelijke banden heeft met techmiljardairs, niet. Daar is de markt heilig en de bedrijfsvrijheid absoluut.
EU staat hier aan de kant van de gewone mensen
De EU is niet perfect. Ze kan traag zijn, regelt graag tot in het oneindige en heeft soms een flinke afstand tot gewone mensen. Maar op dit onderwerp – ons recht om iets te bezitten en te repareren – staat ze aan de kant van die gewone mensen. Ze dwingt af dat wij weer eigenaar worden van onze duurbetaalde spullen.
Dus, lieve EU-bashers in Nederland, die vanaf de zijlijn zo graag roepen dat we uit die dictatuur in Brussel moeten stappen: kijk nog eens goed naar uw apparaten. Die Switch 2 met verwisselbare batterij? Die MacBook die u open kunt schroeven? Die krijgt u door die vermaledijde Europese regeltjes.
Als deze ontwikkelingen EU-haters niet overtuigen om genuanceerder te denken over ‘Brussel’, heb ik een uitdaging voor ze. Het is kiezen of delen: bent u nu dus van plan om uit pure anti-EU-principes voortaan al uw apparaten met een hamer te lijf te gaan?
Hoe dan ook wil ik benadrukken dat de EU aan ons denkt. En dat is maar goed ook.