EU-top in teken van stijgende energieprijzen – komen er maatregelen?

EU-leiders, waaronder minister-president Rob Jetten, poseren voor een groepsfoto tijdens de Europese top. (Foto ANP).

Kan de Europese Unie landen stimuleren om iets te doen tegen de snel stijgende energieprijzen? Dat staat vandaag op de agenda tijdens de Europese top in Brussel. Het antwoord moet van de lidstaten zelf komen.

De eerste EU-top van D66-premier Rob Jetten in Brussel wordt overschaduwd door de nieuwe energiecrisis als gevolg van de steeds ingrijpender oorlog in het Midden-Oosten.

Iran doet er met gerichte bombardementen op olie- en gas-infrastructuur in de Golfstaten alles aan om de wereld in een economische crisis te brengen.

Gasprijs met 30 procent omhoog

De gasprijs steeg donderdag 19 maart met 30 procent na een Iraanse aanval op een gasveld in Qatar. De benzineprijs in Nederland is met een adviesprijs van meer dan 2,50 euro per liter al hoger dan tijdens de energiecrisis in 2022, die kwam als gevolg van de oorlog in Oekraïne.

De Europese Commissie roept al weken lidstaten op om de energiebelastingen te verlagen, voornamelijk op elektriciteit. Maar Nederland, dat van alle EU-lidstaten de hoogste belasting heft op energie, wil nog van geen ingrijpen weten.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen schreef eerder deze week in een brief over Europese concurrentiekracht, een van de geagendeerde thema’s van de top: ‘Er is duidelijk ruimte, onder meer via wetgeving, om de belasting op elektriciteit te verlagen, andere heffingen van de elektriciteitsrekening te schrappen en ervoor te zorgen dat elektriciteit gunstiger wordt belast dan fossiele brandstoffen.’

Lees ook | NAVO, China: hele wereld wordt Straat van Hormuz ingetrokken

Benzineaccijnzen verlaagd

Sommige EU-lidstaten grijpen al in als het gaat om de prijzen van fossiele brandstoffen. Zo heeft Oostenrijk de benzineaccijnzen verlaagd en de winstmarges van tankstations begrensd. Ook de Italiaanse regering van Giorgia Meloni heeft de accijnzen op benzine en diesel verlaagd, met 25 cent per liter, voor een periode van 20 dagen. Kroatië en Hongarije voerden een prijsplafond in. België heeft een maximumprijs met schokdemper.

Rob Jetten liet tijdens de top weten de zaak nog even te willen aankijken en neemt geen overhaaste beslissingen.

Lees ook | Benzine nog duurder: waarom verlaagt kabinet-Jetten de brandstofaccijns niet? Hier tankt u het voordeligst

Ingrijpen in CO2-beprijzing

Tien overwegend oostelijke EU-lidstaten willen ingrijpen tegen de hoge energieprijzen door te tornen aan de Europese CO2-beprijzing via het zogenoemde Emissions Trading System (ETS).

Nederland zit in het groene kamp met onder meer Frankrijk, Zweden en Denemarken. Jetten waarschuwde voor de EU-top in Brussel dat tornen aan het ETS ‘desastreus’ is voor de energietransitie.

Volgens Von der Leyen blijft het ETS een fundamenteel instrument om de industriële transformatie te stimuleren. ‘Sinds de invoering in 2005 heeft Europa het gasverbruik met 100 miljard kubieke meter teruggedrongen, wat heeft bijgedragen aan het beschermen van consumenten tegen hoge gasprijzen.’

Lees ook | Friedrich Merz breekt met Merkels morele buitenlandpolitiek – kan hij Europa versterken?