LIVE | Trump noemt bondgenoten ‘lafaards’: ‘We zullen dit onthouden’

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft op sociale media bondgenoten fel bekritiseerd omdat zij niet helpen bij het heropenen van de Straat van Hormuz.
• Hij noemde hen in hoofdletters lafaards en waarschuwde: ‘We zullen dit onthouden.’
• Trump: ‘Zonder de VS is de NAVO een papieren tijger! Ze wilden niet meedoen aan de strijd om een nucleair Iran te stoppen.’
• Hij stelt bovendien dat bondgenoten klagen over olieprijzen maar weigeren te helpen. Volgens hem is dit ‘een eenvoudige militaire manoeuvre die de enige reden is voor de hoge olieprijzen. Zo gemakkelijk voor hen om uit te voeren, met zo weinig risico.’

• De gezamenlijke verklaring van Nederland en vijf bondgenoten over de bescherming van de scheepvaart in de Straat van Hormuz is een ‘heel duidelijk signaal’ aan Iran om te stoppen met aanvallen in de Golfregio. Dat zei minister van Defensie Dilan Yeşilgöz vrijdag voorafgaand aan de ministerraad.
• Nederland liet donderdag samen met het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en Japan weten bereid te zijn bij te dragen aan ‘passende inspanningen’ om de doorvaart in de zeestraat te beschermen. ‘Wat die hulp exact kan zijn, hoe dat eruit kan zien, daar wordt nu druk over gesproken,’ aldus de minister.
• Volgens Yeşilgöz ligt er op dit moment nog geen concrete vraag voor inzet in de Straat van Hormuz. ‘Diplomatieke druk, de krachten bundelen, laten merken als internationale gemeenschap dat dit niet acceptabel is, heeft in dit soort conflicten vaak ook effect.’

• De woordvoerder van de Iraanse Revolutionaire Garde, Ali Mohammad Naini, is omgekomen bij Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran. Dat meldt de Garde in een verklaring.
• Volgens Iran is Naini ‘als martelaar gestorven bij de criminele, laffe terroristische aanval van de Amerikaans-zionistische zijde in de vroege ochtend.’
• De Israëlische krijgsmacht liet weten voorlopig door te gaan met ‘de reeks liquidaties’.

• Nederland heeft nog geen fregatten of mijnenjagers klaarstaan voor inzet in de Straat van Hormuz. Dat zei premier Rob Jetten na afloop van de EU-top. Nederland gaf donderdag samen met vijf andere landen aan te willen bijdragen aan ‘passende inspanningen’ om de scheepvaart te beschermen, maar alleen wanneer de situatie dat toelaat.
• Volgens Jetten is het op dit moment nog te onveilig om op korte termijn een missie te starten in de zeestraat. ‘Maar we moeten wel over alle mogelijke scenario’s nadenken,’ zegt de premier.
• ‘We gaan dan ook niet offensief deelnemen,’ zei Jetten over het initiatief met onder meer Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. ‘Dit gaat echt puur over de vraag: kun je op een gegeven moment de scheepvaart beveiligen om ook hier in Europa de prijzen weer te laten dalen.’

• Iran heeft in de nacht van donderdag op vrijdag zijn vergeldingsaanvallen op Golfstaten voortgezet. Onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit en Bahrein maakten melding van luchtaanvallen.
• Het leger van Koeweit meldde op X dat het land werd beschoten met drones en raketten, die volgens de autoriteiten door de luchtafweer zijn onderschept. Ook het Saudische ministerie van Defensie liet weten drones te hebben neergehaald in het oosten en noorden van het land.
• De Verenigde Arabische Emiraten meldden eveneens dat een luchtaanval succesvol is afgeslagen. In Bahrein ontstond volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken brand in een depot door brokstukken van een Iraanse aanval. Het vuur is inmiddels onder controle en er zijn geen slachtoffers gevallen.

• De Israëlische premier Benjamin Netanyahu stelt dat Iran niet langer in staat is uranium te verrijken of ballistische raketten te produceren. Dat zei hij tijdens een persconferentie.
• Israël zal doorgaan met aanvallen op deze faciliteiten, benadrukte hij. ‘We zullen doorgaan met het aanvallen van deze faciliteiten, en niet stoppen voordat deze zijn gereduceerd tot as.’ Dat zal ‘zolang als nodig’ duren, aldus Netanyahu.
• Volgens Netanyahu is Iran zwakker dan ooit, terwijl Israël is uitgegroeid tot een belangrijke regionale macht en ‘in sommige domeinen zelfs een wereldmacht’. ‘Ik heb jullie beloofd dat we het Midden-Oosten zouden veranderen, dat is al gelukt,’ zei de Israëlische premier. ‘Ze hadden het over duizenden en duizenden gebouwen die ze omver wilden werpen – die gebouwen vallen nu om in Beiroet en in Teheran.’
• Netanyahu voegde daaraan toe: ‘Als de Iraniërs nu gebruikmaken van de voorwaarden die we voor hen hebben geschapen, als ze de straat op gaan en het heft in eigen hand nemen… Maar het zal op hen en hen alleen aankomen.’

• De Verenigde Staten hebben ingestemd met de verkoop van militair materieel ter waarde van 16,5 miljard dollar (14,3 miljard euro) aan de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit. Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is de levering dringend nodig, waardoor het Congres niet om goedkeuring is gevraagd.
• Koeweit investeert circa 8 miljard dollar in een radarsysteem dat snelvliegende doelen kan detecteren voor luchtverdediging met raketten. De grootste aankoop van de Verenigde Arabische Emiraten betreft een radarsysteem voor het volgen van langeafstandsraketten, met een waarde van 4,5 miljard dollar.
• Daarnaast omvat de deal extra luchtverdedigingsmaterieel, munitie en upgrades voor F-16’s.

• De Japanse premier Sanae Takaichi heeft tijdens een bezoek aan Washington haar bewondering uitgesproken voor het optreden van de Amerikaanse president Donald Trump op het wereldtoneel. ‘Ik denk echt dat u de enige bent die wereldvrede kan bereiken,’ zei ze tegen Trump in het Witte Huis.
• Japan behoort tot de landen die Trump onlangs opriep om bij te dragen aan de beveiliging van de Straat van Hormuz. Iran heeft de zeestraat vrijwel afgesloten na Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op het land. Trump wil dat Japan en Europese bondgenoten oorlogsschepen sturen om de doorgang voor olietankers te waarborgen.
• De Japanse regering reageerde aanvankelijk terughoudend op dat verzoek, net als Europese landen. In het Witte Huis gaf Takaichi echter aan bereid te zijn met bondgenoten te overleggen over hoe gezamenlijke ‘doelen’ kunnen worden bereikt.
• Trump stelde daarop dat Japan nu ‘naar voren treedt, in tegenstelling tot de NAVO’.

• De Europese beurzen zijn donderdag met stevige verliezen gesloten door groeiende zorgen onder beleggers over een verdere escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten.
• Iraanse aanvallen hebben aanzienlijke schade veroorzaakt aan gasinstallaties in Qatar, waardoor olie- en gasprijzen oplopen. Ook verwerkte de markt een nieuw rentebesluit van de Europese Centrale Bank (ECB).
• De AEX-index in Amsterdam sloot 2,2 procent lager op 977,63 punten. Binnen de hoofdfondsen wist alleen Shell een kleine winst te boeken van 0,1 procent.
• De ECB liet de rente, zoals verwacht, ongewijzigd. Persbureau Bloomberg meldde op basis van bronnen dat een renteverhoging bij de volgende vergadering tot de mogelijkheden behoort, als de gevolgen van de oorlog met Iran de inflatie verder opstuwen.
• De olieprijzen stegen gedurende de handelsdag met ongeveer 10 procent, terwijl de Europese gasprijs met circa 35 procent opliep. Later vlakten deze stijgingen af tot respectievelijk zo’n 2 en ruim 6 procent. Volgens strateeg Laura Cooper van vermogensbeheerder Nuveen maken de hogere energieprijzen een renteverhoging opnieuw bespreekbaar bij de ECB.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft Israël opgedragen om geen nieuwe aanvallen uit te voeren op Iraanse gasvelden.
• Over zijn gesprek met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei hij: ‘Ik heb hem gezegd: doe dat niet.’
• Israël voerde eerder aanvallen uit op installaties rond het belangrijke Iraanse gasveld Zuid Pars, volgens Trump als vergelding voor Iraanse acties. In reactie daarop richtte Iran zich op de Qatarese gasinstallatie Ras Laffan.
• De topman van QatarEnergy, exploitant van de installaties, meldde donderdag dat de gasexport daardoor met 17 procent moet worden teruggeschroefd, voor een periode van zeker vijf jaar.
• De Europese gasprijs steeg na de aanval aanvankelijk met ongeveer 35 procent, om later weer te dalen. Trump stelde aanvankelijk niet op de hoogte te zijn geweest van de Israëlische aanval op Zuid Pars. Israëlische functionarissen zeiden later tegen persbureau Reuters dat de Verenigde Staten wel degelijk waren geïnformeerd over de plannen.

• Turkije wil voorkomen dat de confrontatie tussen Iran enerzijds en de Verenigde Staten en Israël anderzijds uitgroeit tot een regionaal conflict in het Midden-Oosten. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan gezegd tijdens een persconferentie in Qatar.
• Ankara heeft Iran volgens hem ‘vriendelijk’ verzocht om escalatie te voorkomen. Daarbij wees hij op de ‘historische verantwoordelijkheid’ die Iran draagt en noemde hij aanvallen op buurlanden onaanvaardbaar.
• Volgens Fidan zet Turkije zich in om het conflict te beëindigen en voert het daarom gesprekken met zowel de Verenigde Staten als Qatar. Die contacten bevinden zich nog in een verkennende fase. De spanningen namen recent verder toe nadat de Verenigde Staten en Israël ook de Iraanse fossiele industrie tot doelwit maakten, met aanvallen op onder meer olieraffinaderijen en gasinfrastructuur.
• Iran reageerde daarop door energievoorzieningen van Amerikaanse bondgenoten in de Golfregio aan te vallen. De Qatarese premier Al Thani noemde de Iraanse aanval op de gasinstallatie Ras Laffan ‘duidelijk bewijs’ dat Teheran zich niet alleen op de Verenigde Staten richt. Dat staat volgens hem haaks op de Iraanse bewering dat het zich buiten de eigen grenzen uitsluitend richt op Israëlische en Amerikaanse doelen.
• Bij de aanval ontstonden op meerdere plekken branden. Volgens QatarEnergy zal de schade de gasexport van het land zeker vijf jaar lang met 17 procent verminderen.

• Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn volgens het Libanese ministerie van Gezondheid inmiddels meer dan duizend mensen omgekomen. Israël bombardeert het land sinds 2 maart en zegt zich daarbij te richten op doelen van de Libanese beweging Hezbollah.
• Volgens het ministerie bevinden zich onder de doden 79 vrouwen, 118 kinderen en 40 zorgmedewerkers. Daarnaast raakten meer dan 2500 mensen gewond.

• Nederland en vijf belangrijke bondgenoten hebben zich bereid verklaard om bij te dragen aan ‘passende inspanningen’ om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te beschermen.
• Dat blijkt uit een gezamenlijke verklaring van Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en Japan. De landen spreken daarin ook hun steun uit voor een ‘voorbereidende planning’ die inmiddels is opgestart.
• De Verenigde Staten hebben bondgenoten de afgelopen dagen opgeroepen om te helpen bij het doorbreken van een Iraanse blokkade van de zeestraat, maar tot nu toe bleef brede steun daarvoor uit.

• De Britse premier Keir Starmer heeft de Iraanse aanval op een gasinstallatie in Qatar scherp veroordeeld. Op X sprak hij van een veroordeling ‘in de sterkste bewoordingen’. Na de aanvallen in de nacht van woensdag op donderdag ontstonden meerdere branden.
• QatarEnergy meldde daarbij ‘aanzienlijke schade’ aan de installaties. ‘We werken aan een snelle oplossing voor de situatie in het Midden-Oosten, in het belang van het Britse volk – want er is geen twijfel dat het beëindigen van de oorlog de snelste manier is om de kosten van levensonderhoud te verlagen,’ aldus Starmer.
• Na de aanval op de belangrijkste gasproductielocatie van Qatar stegen de olie- en gasprijzen fors. Iran richtte zich naast Qatar ook op energiefaciliteiten in Koeweit, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, als vergelding voor een Israëlische aanval op een groot Iraans gasveld.

• De VS zetten de oorlog in Iran voort totdat alle doelstellingen zijn behaald, heeft de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth verklaard. ‘Natuurlijk maken we dit af.’ Hoe lang de operatie zal duren, kon hij niet aangeven. Wel stelde hij dat de VS donderdag het grootste aantal aanvallen tot nu toe zullen uitvoeren.
• Volgens Hegseth schetsen critici onterecht het beeld dat het conflict langdurig zal zijn. Hij benadrukte dat de doelstellingen vanaf het begin onveranderd zijn. ‘Vernietiging van raketten en lanceerinrichtingen en de defensie-industriële basis van Iran, zodat die niet herbouwd kan worden. De vernietiging van de marine. En Iran krijgt nooit een kernwapen. Dat waren onze doelen vanaf dag één.’
• Hegseth voegde daaraan toe dat ‘de wereld, het Midden-Oosten, onze ondankbare bondgenoten in Europa en zelfs delen van onze eigen pers’ Trump niet zouden moeten bekritiseren, maar hem juist zouden moeten bedanken.

• De Iraanse inlichtingendienst heeft volgens staatsmedia 97 personen gearresteerd op verdenking van samenwerking met Israël. In de weken daarvoor werden al honderden mensen opgepakt omdat zij ‘soldaten van Israël’ zouden zijn.
• Eerder op donderdag maakte een politiecommandant bekend dat 41 mensen waren gearresteerd wegens het versturen van video’s naar oppositiemedia in het buitenland. Volgens de Iraanse autoriteiten vormen dergelijke handelingen een bedreiging voor de nationale veiligheid.

• De Europese gasprijs is donderdagochtend fors opgelopen na aanvallen op gasinstallaties in het Midden-Oosten. Op de Amsterdamse gasbeurs, de belangrijkste graadmeter voor Europa, steeg de prijs met maar liefst 35 procent.
• Iran voerde aanvallen uit op cruciale gasinstallaties in Qatar, als reactie op een Israëlische aanval op een groot Iraans gasveld. Qatar is een belangrijke leverancier van vloeibaar aardgas (lng), ook voor Europa. Tegelijkertijd heeft Iran de strategische Straat van Hormuz vrijwel afgesloten voor lng-tankers. Via deze route wordt ongeveer een vijfde van het wereldwijde lng-transport vervoerd.

• De olieprijs stijgt woensdagavond boven 110 dollar, nadat Iran een belangrijke olieopslag in Qatar heeft aangevallen en beschadigd. Israël richtte eerder op woensdag schade aan bij een Iraans gasveld.
• Iran waarschuwde dat het energie-infrastructuur in Saudie-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten zou aanvallen. De olieprijs staat nu op het hoogste punt van het jaar. Waarschijnlijk stijgen de gasprijzen op de (Nederlandse) gasbeurs TTF morgen ook fors.

• Het dodental in Libanon als gevolg van Israëlische luchtaanvallen in het recente conflict is opgelopen tot 968, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid. Onder de slachtoffers bevinden zich 77 vrouwen, 116 kinderen en 40 hulpverleners.
• Sinds 2 maart zijn daarnaast 2.432 mensen gewond geraakt. Op die datum begon Israël met vergeldingsaanvallen na een raketaanval van Hezbollah, die volgde op de dood van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei.

• De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft bevestigd dat inlichtingenminister Esmail Khatib is omgekomen. Israël had eerder al gemeld dat hij was gedood bij een luchtaanval.
• Op X schrijft Pezeshkian dat Iran rouwt om de ‘laffe moord’ op Khatib, evenals op Ali Larijani en Aziz Nasirzadeh, samen met enkele familieleden en medewerkers. Eerder had Iran al bevestigd dat Larijani, een invloedrijke leider van de veiligheidsraad, en Nasirzadeh, de minister van Defensie, zijn omgekomen.
• Sinds het begin van de oorlog, inmiddels ruim twee weken geleden, heeft Israël meerdere hoge functionarissen van het Iraanse regime gedood. Op de eerste dag van de luchtaanvallen kwam ook de opperste leider Ali Khamenei om het leven.

• NAVO-landen zoeken gezamenlijk naar manieren om de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz te beëindigen, heeft NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gezegd. ‘We zijn het er allemaal over eens dat de zeestraat weer open moet.’
• De blokkade van de strategisch belangrijke zeestraat leidt tot spanningen binnen de NAVO, vooral tussen de Verenigde Staten en Europese bondgenoten. President Donald Trump riep de Europese landen op om mee te helpen de doorgang te herstellen, maar daar is vooralsnog weinig enthousiasme voor.
• Trump waarschuwde dat hij de passieve houding van de NAVO-landen zal onthouden en dat dit schadelijk zou is voor de NAVO. Rutte probeerde de onenigheid te relativeren tijdens een bezoek aan een militaire oefening in Noorwegen. Volgens hem wordt er wel degelijk overlegd over ‘hoe dat aan te pakken, wat de beste manier is om dat te doen’. ‘Ze werken er gezamenlijk aan om een weg vooruit te vinden,’ aldus de NAVO-secretaris-generaal.
• Over Iran stelde Rutte dat de NAVO eensgezind is over het risico dat het land kernwapens of ballistische raketten ontwikkelt. ‘We hebben consequent gezegd als NAVO gezamenlijk dat dat niet mag gebeuren.’ Hij noemde het daarom ‘cruciaal’ dat die capaciteiten van Iran fors worden verzwakt, in een reactie op de Amerikaanse aanvallen.
• In Europa is er echter ook veel kritiek op die oorlog, onder meer omdat die mogelijk in strijd is met het internationaal recht en zonder brede steun is begonnen. Trump dreigde eerder op de dag zich terug te trekken uit de kwestie rond de zeestraat en ‘de verantwoordelijkheid te laten aan de landen die hem gebruiken’. Volgens hem zullen bondgenoten die nu nog afwachtend zijn dan alsnog in actie komen. ‘En snel ook!’
• De Finse president Alexander Stubb suggereerde dinsdag na overleg in Londen dat Europa de Verenigde Staten zou kunnen ondersteunen, in ruil voor meer Amerikaanse steun aan Oekraïne.

• De Iraanse gastoevoer naar Irak is volledig stilgelegd na een aanval op het grote Iraans-Qatarese Pars-gasveld in het zuiden van Iran. Iran voorziet Irak van ongeveer 30 procent van zijn gasbehoefte en circa 40 procent van zijn totale energieverbruik. Het Pars-veld, dat goed is voor zo’n 70 procent van de Iraanse gaswinning, geldt als het grootste aardgasveld ter wereld.
• Qatar veroordeelde de aanval eerder op woensdag als onverantwoordelijk en gevaarlijk. De aanval is nog niet opgeëist door de Verenigde Staten of Israël. Volgens nieuwssite Axios is het de eerste keer in de recente oorlog dat de Iraanse gasinfrastructuur doelwit is. Bij de aanval zijn volgens de gouverneur van de regio geen gewonden gevallen. Het vuur dat ontstond, wordt inmiddels geblust.

• Rusland heeft fel gereageerd op een incident bij de kerncentrale in het Iraanse Bushehr. Een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een ‘onverantwoordelijke en volstrekt onaanvaardbare raketaanval’ in de buurt van een actieve reactor.
• Daarbij riep Rusland Israël en de Verenigde Staten op om het leven van Russische medewerkers in de centrale niet in gevaar te brengen. Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) meldde eerder dat Iran het had geïnformeerd over een aanval bij de kerncentrale, die mede door Rusland is gebouwd. Iran maakte geen melding van schade of slachtoffers.
• Topman Rafael Grossi riep de betrokken partijen op tot ‘maximale terughoudendheid tijdens het conflict om het risico op een nucleair ongeval te voorkomen’. Internationaal bestaat grote bezorgdheid over het incident. Nieuwssite Politico schreef deze week dat de Wereldgezondheidsorganisatie voorbereidingen treft voor een mogelijke nucleaire ramp als de oorlog in het Midden-Oosten verder escaleert.

• Iran heeft de VS en Israël beschuldigd van een aanval op doelen bij een groot gasveld in de Golfregio, in het zuiden van het land. Volgens staatsmedia zijn brandweerteams ingezet om het vuur te blussen.
• Het zou gaan om het economisch belangrijke South Pars-gasveld, dat Iran deelt met Qatar. Ongeveer 70 procent van het Iraanse aardgas wordt daar gewonnen. De staatstelevisie meldt, op basis van informatie van de autoriteiten, dat aardgasfaciliteiten in Asaluyeh zijn getroffen door projectielen van de ‘Amerikaanse en zionistische vijand’: Waarmee wordt verwezen naar de VS en Israël.
• Qatar reageerde verontwaardigd en noemde de aanval gevaarlijk en onverantwoordelijk. ‘Het aanvallen van energie-infrastructuur vormt een bedreiging voor de wereldwijde energiezekerheid, evenals voor de bevolking van de regio en het milieu,’ staat in een verklaring op X.
• Israëlische bronnen hebben tegenover de Amerikaanse nieuwssite Axios bevestigd dat aardgasfaciliteiten in het zuidwesten van Iran zijn aangevallen. De aanval van de Israëlische luchtmacht zou zijn goedgekeurd door de Amerikaanse regering. Volgens Axios is het de eerste keer dat Israël tijdens de oorlog dergelijke gasinfrastructuur in Iran heeft gebombardeerd.
• De Verenigde Staten zouden onlangs ook het eiland Kharg hebben aangevallen, dat van groot belang is voor de Iraanse oliesector. President Donald Trump reageerde woensdag op sociale media: ‘Al die absolute idioten moeten onthouden: Iran wordt door iedereen beschouwd als de nummer één staatssponsor van terrorisme. We zorgen ervoor dat ze snel buiten bedrijf worden gesteld.’
• Eerder in de oorlog meldden Amerikaanse media nog dat de VS ontstemd waren over Israëlische aanvallen op de Iraanse oliesector. De Amerikanen zouden hebben gevreesd voor hogere olieprijzen en meer steun van Iraniërs voor hun regering. Iran heeft gewaarschuwd dat aanvallen op de energiesector kunnen worden vergolden door ook dergelijke infrastructuur in omliggende landen aan te vallen.

• Rusland heeft berichtgeving in de Amerikaanse krant The Wall Street Journal over hoogwaardige technische steun aan Iran tegengesproken. Een Kremlinwoordvoerder noemde de claim dat Rusland satellietbeelden deelt met Iran en helpt bij het verbeteren van drones ‘volstrekt niet waar’.
• De Amerikaanse krant meldde dinsdag dat Rusland Iran met satellietbeelden zou ondersteunen bij aanvallen op Amerikaanse posities in het Midden-Oosten. Volgens het bericht zouden China en Rusland willen voorkomen dat de Verenigde Staten het Iraanse regime verzwakken en zo meer invloed krijgen in het olierijke Midden-Oosten.
• De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi noemde China en Rusland strategische partners. Hij verklaarde dat beide landen helpen ‘met militaire samenwerking’.

• Een Zweedse burger die in Iran ter dood was veroordeeld, is woensdag geëxecuteerd. Dat meldt het Zweedse ministerie van Buitenlandse Zaken. Minister Maria Malmer Stenergard reageerde geschokt op het nieuws.
• ‘Met groot verdriet heb ik vernomen dat eerder vandaag een Zweedse burger in Iran is geëxecuteerd. Mijn gedachten gaan uit naar de nabestaanden in Zweden en Iran in deze moeilijke tijd.’
• De minister noemde de doodstraf daarnaast ‘een onmenselijke, wrede en onomkeerbare straf’. De man werd in juni 2025 in Iran gearresteerd. Sindsdien heeft Zweden de zaak herhaaldelijk op verschillende niveaus aangekaart bij Iraanse vertegenwoordigers.
• Daarbij benadrukte het land dat de Zweedse burger recht had op een eerlijk proces en niet ter dood veroordeeld mocht worden, aldus de minister. Volgens de beschuldigingen zou de man beelden en informatie over Iran hebben doorgespeeld aan de Israëlische geheime dienst.

• Het is niet realistisch om te verwachten dat er een gecontroleerde regimewisseling in Iran plaatsvindt. Dat heeft de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul gezegd.
• ‘Er zal geen militaire oplossing zijn. En een gecontroleerde regimewisseling is, zou ik zeggen, een hypothetisch idee dat niet realistisch is,’ zei hij tijdens een bijeenkomst in Berlijn, waar hij samen sprak met zijn Franse ambtsgenoot.
• Volgens Wadephul is chaos in Iran, hoe slecht het regime ook is, evenmin wenselijk. ‘Chaos in Iran is niet in ons belang, niet in het belang van de regio en natuurlijk ook niet in het belang van de mensen die in Iran leven.’

• De Verenigde Arabische Emiraten zouden zich kunnen aansluiten bij een door de Verenigde Staten geleide internationale inspanning om de veiligheid van de Straat van Hormuz te waarborgen.
• Dat heeft Anwar Gargash, diplomatiek adviseur van de president van de VAE, gezegd. Tijdens een online evenement van de Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations (CFR) zei Gargash dat de VAE momenteel geen actieve gesprekken met Iran voeren. Zijn uitspraken komen op een moment van groeiende zorgen over de veiligheid van de scheepvaart door de Straat van Hormuz.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat de Verenigde Staten voorlopig nog niet klaar zijn om zich terug te trekken uit de militaire operatie in Iran, maar dat dat moment wel snel nadert. ‘We zijn nog niet klaar om te vertrekken,’ zei hij. ‘Maar we zullen in de zeer nabije toekomst vertrekken.’
• Trump suggereerde daarmee dat het einde van de Amerikaanse betrokkenheid in zicht is, zonder een concrete tijdlijn te geven.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat NAVO-bondgenoten een ‘zeer domme fout’ hebben gemaakt door de Verenigde Staten en Israël niet te helpen bij het vrijmaken van de belangrijke scheepvaartroute in de Straat van Hormuz. ‘We hebben hen niet nodig, maar ze hadden er wel moeten zijn,’ zei hij. ‘Dit was een belangrijke test.’
• Volgens Trump had de VS er op zijn beurt ook niet hoeven zijn voor zijn bondgenoten, met name als het om Oekraïne gaat, maar heeft het dat toch gedaan. ‘Dus ik denk dat dit een heel slechte zaak is voor de NAVO,’ zei hij over het besluit om de VS niet te steunen. ‘Ik ben teleurgesteld.’
• Hij herhaalde ook zijn bewering dat Iran nog maar een maand verwijderd was van het ontwikkelen van een kernwapen toen Israël en de VS het land eind februari aanvielen.

• ‘Omdat we zo’n militair succes hebben gehad, hebben we de hulp van de NAVO-landen niet langer “nodig” en verlangen we die ook niet — WE HEBBEN DIE NOOIT NODIG GEHAD!’ schreef Trump in een bericht op Truth Social, waarbij hij ook Japan, Australië en Zuid-Korea apart noemde.
• De Amerikaanse president Donald Trump zei dat zijn land van de meeste NAVO-bondgenoten te horen heeft gekregen dat zij niet betrokken willen raken bij de militaire operatie van het land in Iran.

• De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi zegt tegen VN-chef António Guterres dat de toestand in de Straat van Hormuz niet los kan worden gezien van de oorlog in Iran.
• Iran waarschuwde al dat het blijft doorvechten en dat de olieprijzen over de 200 dollar (174 euro) per vat kunnen gaan.
• President Donald Trump stelt daarom een internationale coalitie voor om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te beveiligen.
• De Franse president Macron geeft aan dat een missie in de Straat van Hormuz alleen mogelijk is in coördinatie met Iran.
• Iran is inmiddels benaderd door India, Turkije en Irak om olietankers door de zeestraat te laten varen. Volgens India en Turkije is dat al met enkele schepen gelukt.

• Het hoofd van de Amerikaanse Nationale Terrorismebestrijding, Joseph Kent is opgestapt vanwege de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran.
• In een brief aan president Trump die Kent heeft geplaatst op X zegt hij dat Iran ‘geen onmiddellijke bedreiging’ vormt voor de VS.

• De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei dat de doding van Ali Larijani, de nationale veiligheidschef van Teheran, deel uitmaakte van pogingen om Iraniërs de kans te geven hun leiders af te zetten.
• ‘Vanmorgen hebben we Ali Larijani uitgeschakeld, de baas van de Revolutionaire Garde, de bende van gangsters die Iran in feite bestuurt,’ zei Netanyahu in een televisietoespraak.
• Netanyahu zei dat het omverwerpen van de geestelijke machthebbers door de Iraniërs ‘niet in één keer zal gebeuren, en niet gemakkelijk zal zijn. Maar als we hiermee doorgaan, zullen we hen de kans geven hun lot in eigen handen te nemen.’

• Israël meldt opnieuw Iraanse raketaanvallen, terwijl Iran aangeeft dat de strijd onverminderd doorgaat.
• De melding volgt op de claim van de Israëlische minister van Defensie dat onder anderen Ali Larijani is gedood bij een aanval.
• Larijani gold als sleutelfiguur in de coördinatie tussen het Iraanse leger en de Revolutionaire Garde.
• De nieuwe hoogste leider Mojtaba Khamenei wijst bemiddelingspogingen af en stelt dat de VS en Israël verslagen moeten worden en schadevergoedingen moeten betalen.

• Israël zegt dat het Ali Larijani, een invloedrijke Iraanse functionaris, heeft gedood, meldt de Jerusalem Post. Iran heeft dit bericht nog niet bevestigd.
• Sinds het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen zouden meerdere prominente leiders van het Iraanse regime zijn omgekomen, onder wie ayatollah Khamenei.
• Ook het hoofd van de paramilitaire Basij-militie zou zijn gedood.
• Larijani gold als een belangrijke spil binnen de Iraanse veiligheidsstructuur en als vertrouweling van Khamenei.

• De Amerikaanse president Donald Trump denkt niet dat Israël kernwapens zal inzetten tegen Iran.
• Hij zei hierover: ‘Israël zou dat niet doen, Israël zou dat nooit doen’. Israël heeft nooit officieel erkend dat het kernwapens bezit.
• Volgens het Stockholm International Peace Research Institute beschikt het land mogelijk over ongeveer negentig kernkoppen, terwijl het wil voorkomen dat Iran kernwapens ontwikkelt.

• De gemiddelde adviesprijs voor benzine in Nederland is gestegen tot boven de 2,50 euro per liter door spanningen in het Midden-Oosten.
• De blokkade van de Straat van Hormuz zorgt ervoor dat olietankers moeilijk kunnen varen, wat de olieprijzen opdrijft.
• Daardoor naderen de benzineprijzen het recordniveau van 2022 en is verdere stijging mogelijk.
• Automobilisten kunnen soms nog goedkoper tanken, omdat de adviesprijs vooral bij duurdere tankstations wordt gehanteerd.

Lees ook | Waarom verlaagt kabinet-Jetten de brandstofaccijns niet? Hier tankt u het voordeligst

• De NAVO behandelt het verzoek van de Verenigde Staten om hulp bij de Straat van Hormuz, maar verwijst door naar individuele lidstaten.
• Donald Trump maant bondgenoten om te helpen en waarschuwt voor een “zware toekomst” voor de NAVO als ze dat niet doen.
• Volgens een NAVO-bron bieden landen al extra beveiliging in de Middellandse Zee en wordt overleg gevoerd over mogelijke acties in de Straat van Hormuz.
• Veel Europese landen, waaronder Frankrijk en Nederland, zijn terughoudend vanwege de oorlog die Verenigde Staten en Israël zijn begonnen.
• Johann Wadephul, Duitse minister van Buitenlandse Zaken, ziet geen rol voor de NAVO en benadrukt dat de missie Aspides scheepvaart in de Rode Zee en Golf beschermt. Kaja Kallas sluit eveneens NAVO-inzet uit voor de Straat van Hormuz.
• Duitsland wil eerst duidelijkheid over de militaire doelen van Israël en de Verenigde Staten in Iran voordat verdere veiligheidsstappen en dialoog met Iran worden overwogen.

• Kaja Kallas, EU-buitenlandchef, bespreekt met EU-ministers van Buitenlandse Zaken opties om de Straat van Hormuz snel open te krijgen.
• Een van de opties is een aanpassing van het mandaat van de EU-marinemissie Aspides.
  Deze missie beschermt scheepvaart in de Rode Zee en de Golf tegen aanvallen van de Houthi’s.
  Nederland doet mee aan de missie.
• Kallas benadrukt dat lidstaten moeten besluiten of ze de missie daadwerkelijk willen inzetten voor veiligheid in de regio.
• Ze wijst betrokkenheid van de NAVO af: ‘Dit valt buiten het werkgebied van de NAVO.’
  Donald Trump waarschuwde eerder dat de NAVO een ‘zware toekomst’ wacht als bondgenoten de VS niet helpen bij de Straat van Hormuz.

• De AEX op de Amsterdamse beurs is maandag licht hoger geopend. Beleggers volgen de spanningen in het Midden-Oosten nauwlettend.
• De Verenigde Staten voerden afgelopen weekend bombardementen uit op het Iraanse eiland Kharg, een belangrijke olie-exportlocatie.
• Olieprijzen stijgen: Amerikaanse olie +2% op 100,57 dollar, Brentolie bijna +3% op 105,95 dollar per vat.
• Deze week staan ook rentebesluiten van de Federal Reserve, Europese Centrale Bank en Bank of England gepland. Kort na opening noteerde de AEX 0,4% hoger op 1006,28 punten.

• De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat de NAVO een ‘zware toekomst’ wacht als bondgenoten de VS niet helpen rond Iran. In een interview met de Financial Times eist hij steun bij het heropenen van de Straat van Hormuz.
• Volgens Trump moeten landen die profiteren van de zeestraat ook zorgen voor veiligheid daar. Iran sloot de belangrijke olieroute na aanvallen van Israël en de Verenigde Staten.
• Trump verwacht dat bondgenoten bijspringen met ‘wat er ook maar nodig is’. Hij zei ook een geplande top met Xi Jinping te kunnen uitstellen als China niet helpt.
• Volgens Trump spreekt Washington met ‘zo’n zeven landen’ over hulp bij het heropenen van de zeestraat.

• Israël wil de militaire campagne tegen Iran voorlopig voortzetten. Volgens een woordvoerder van het Israëlische leger zullen de aanvallen waarschijnlijk nog zeker drie weken doorgaan. Dat zei hij in een interview met CNN.
• Legerwoordvoerder Effie Defrin stelde dat er nog duizenden potentiële doelwitten zijn. Volgens hem zijn er samen met de Verenigde Staten plannen om de operaties in elk geval voort te zetten tot aan de Joodse feestdag Pesach, die over ongeveer drie weken begint.
• De aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran begonnen op 28 februari. De Amerikaanse president Donald Trump verklaarde eerder dat Iran al vrijwel verslagen is, maar dat de militaire acties worden voortgezet om het land definitief uit te schakelen.
• De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad-Bagher Ghalibaf reageerde op X spottend op Trumps uitspraken en noemde diens claim van een Amerikaanse overwinning ‘hilarisch’.

• De Iraanse Revolutionaire Garde heeft verklaard dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een doelwit is in de voortdurende oorlog tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten.
• Volgens de Garde zal Netanyahu worden opgejaagd zolang hij nog leeft. In een verklaring op haar website, geciteerd door de Iraanse persbureaus Fars en IRNA, stelde de organisatie dat zij hem met volle kracht zal blijven achtervolgen en doden.
• Ondertussen gaan de gevechten tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten ook zondag door. Het Israëlische leger meldde nieuwe grootschalige aanvallen uit te voeren op infrastructuur in het westen van Iran. Tegelijkertijd beschuldigen Israëlische autoriteiten Iran ervan in de nacht van zaterdag op zondag en zondagochtend meerdere raketten op Israël te hebben afgevuurd.

• De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi ontkent dat Iran aanvallen heeft uitgevoerd op burgerdoelen of woongebieden in het Midden-Oosten. Volgens hem is Teheran bereid samen met buurlanden een onderzoekscommissie op te zetten om vast te stellen wie wél verantwoordelijk is voor de aanvallen.
• Golfstaten hebben Iran opgeroepen de aanvallen op hun grondgebied te stoppen. Daarbij zouden niet alleen Amerikaanse militaire bases zijn geraakt, maar ook energiecentrales en woonwijken schade hebben opgelopen.

• De Amerikaanse president Donald Trump staat op dit moment niet open voor een akkoord om de oorlog met Iran te beëindigen. Dat zei hij in een verklaring tegenover NBC News.
• Volgens Trump wil Iran wel onderhandelen over een deal, maar vindt hij de voorgestelde voorwaarden nog onvoldoende. ‘Iran wil een overeenkomst sluiten, maar ik wil dat nu niet, omdat de voorwaarden nog niet goed genoeg zijn,’ aldus de president. Op de vraag welke eisen Iran volgens hem moet accepteren, wilde hij niet ingaan.
• Trump benadrukte wel dat een mogelijke overeenkomst alleen tot stand kan komen als Iran volledig afziet van zijn nucleaire ambities. Iraanse topfunctionarissen hebben zich tot nu toe nog niet openlijk uitgesproken over de vraag of zij bereid zijn te onderhandelen om het conflict te beëindigen.

• De eerste olie uit de Amerikaanse strategische voorraden komt tegen het einde van volgende week op de markt. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Energie. In totaal geven de Verenigde Staten 172 miljoen vaten vrij om de hoge brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten te drukken.
• In eerste instantie gaat het om 86 miljoen vaten, die als lening aan oliemaatschappijen worden verstrekt om te raffineren. Later lossen de bedrijven deze lening af door eenzelfde hoeveelheid terug te leveren aan de overheid, aangevuld met extra vaten als premie.
• Vorige week kondigden de 32 leden van het Internationaal Energieagentschap (IEA), waaronder de VS, aan gezamenlijk 400 miljoen vaten op de markt te brengen. Nederland levert daar 5,4 miljoen vaten van 159 liter per stuk aan bij.

De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat de VS aanvallen hebben uitgevoerd op het Iraanse eiland Kharg. Op Truth Social noemt hij het ‘een van de krachtigste bombardementen in de geschiedenis van het Midden-Oosten’.

Volgens Trump zijn daarbij alle militaire doelwitten vernietigd. ‘Uit fatsoen heb ik ervoor gekozen de olie-infrastructuur op het eiland niet te vernietigen’, schrijft hij. Wel waarschuwt hij dat hij dat besluit zal heroverwegen als Iran de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz belemmert.

Het eiland Kharg in de Perzische Golf is economisch en strategisch belangrijk: ongeveer 90 procent van de Iraanse olie-export vertrekt via het eiland.

De stafchef van de Iraanse strijdkrachten zegt dat aanvallen op Iraanse energie-infrastructuur zullen leiden tot tegenaanvallen op energie-installaties van oliebedrijven in de regio die met de VS samenwerken. Parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Qalibaf waarschuwde eerder al dat Amerikaanse aanvallen op Iraanse eilanden zouden worden beantwoord met ‘bloedvergieten’.

Volgens het Iraanse persbureau Fars zijn bij de aanval vijftien explosies gehoord, maar is er geen schade aan de olie-infrastructuur op Kharg.

• De VS loven tot 10 miljoen dollar uit voor tips over de Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei en zijn entourage, via het programma Rewards for Justice.
• Tipgevers kunnen volgens de Amerikaanse overheid ook een veilig onderkomen krijgen.
• Khamenei is sinds zijn benoeming afgelopen zondag niet meer in het openbaar verschenen, terwijl Israël en de VS zeggen dat zijn leven mogelijk gevaar loopt.
• Tegelijk meldt Al Jazeera dat een pro-Iraanse militiegroep in Irak geld biedt voor informatie over Amerikaanse militairen in de regio.

• Alle zes inzittenden van een Amerikaans KC-135-tankvliegtuig dat in het westen van Irak neerstortte, zijn omgekomen.
• Eerder meldde het Amerikaanse leger dat vier van de zes militairen waren overleden.
• De identiteit van de slachtoffers wordt pas na 24 uur bekendgemaakt zodat hun families eerst kunnen worden geïnformeerd.
• Volgens het leger was er een botsing met een ander tankvliegtuig, dat ondanks schade veilig kon landen, en wordt de oorzaak van het incident onderzocht.

• Mojtaba Khamenei, de onlangs gekozen opperste leider van Iran, is volgens de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth gewond geraakt en mogelijk verminkt.
• Het is onduidelijk wat precies zijn verwondingen zijn, al gaan er geruchten dat zijn voet is geraakt. Hij werd vorige week gekozen als opvolger van zijn vader Ali Khamenei, die omkwam bij een Israëlische aanval op Teheran tijdens de oorlog tussen Israël, de VS en Iran.
• Hegseth bevestigde ook dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar een aanval op een Iraanse school waarbij begin maart meer dan 150 mensen, vooral kinderen, omkwamen.

• De Amerikaanse president schrijft op Truth Social dat de VS het Iraanse regime ‘militair en economisch volledig aan het vernietigen’ zijn.
• Volgens Trump beschikt Amerika over ‘ongeëvenaarde vuurkracht, onbeperkte munitie en alle tijd van de wereld’.
• In zijn bericht waarschuwt hij de Iraanse leiders: ‘Kijk maar wat er vandaag met deze krankzinnige schurken gebeurt.’
• Trump voegt eraan toe dat Iran volgens hem al ‘47 jaar onschuldige mensen over de hele wereld doodt’ en dat hij daar nu als ‘47ste president van de Verenigde Staten’ een einde aan maakt.

• Iran is niet bezig met het leggen van zeemijnen in de Straat van Hormuz. Dat benadrukte de Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken Majid Takht-Ravanchi. ‘Helemaal niet, dit is niet waar.’ De Verenigde Staten meldden eerder deze week zestien mijnenleggers in de buurt van de strategische waterweg te hebben uitgeschakeld. President Donald Trump zei echter dat er geen aanwijzingen waren dat Iran daadwerkelijk mijnen had gelegd.
• De Straat van Hormuz is een belangrijke zeestraat tussen Iran en Oman. Een groot deel van het wereldwijde olietransport passeert deze route. Sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten is de doorgang vrijwel stilgevallen en zijn meerdere schepen aangevallen.
• Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat veel schepen nog altijd door de zeestraat kunnen varen, zolang dit wordt afgestemd met de Iraanse marine.
• Volgens de Britse defensieminister John Healey zijn er echter steeds meer aanwijzingen dat Iran wel degelijk mijnen legt in de Straat van Hormuz. ‘De berichten worden steeds duidelijker.’ Healey benadrukte dat de meest zekere manier om een veilige doorgang voor schepen te garanderen, een einde aan de oorlog is.

• De Verenigde Staten hebben sinds het begin van de oorlog tegen Iran eind vorige maand ongeveer 6.000 doelen aangevallen, heeft het Amerikaanse leger gezegd. Tot de getroffen doelen behoren meer dan negentig Iraanse schepen – ongeveer zestig vaartuigen en dertig mijnenleggers.
• Dat meldt het Amerikaanse Central Command, dat verantwoordelijk is voor de Amerikaanse strijdkrachten in de regio.

• Het Franse olie- en gasbedrijf TotalEnergies verwacht ongeveer 15 procent van zijn wereldwijde productie te verliezen door stilgelegde activiteiten in het Midden-Oosten als gevolg van de oorlog rond Iran. Dat meldt het bedrijf op zijn website voor investeerders.
• Volgens TotalEnergies is de productie in Qatar, Irak en bij offshore-installaties in de Verenigde Arabische Emiraten stilgelegd of wordt deze momenteel afgebouwd vanwege de crisis in de regio.

• Israël heeft aanvallen uitgevoerd in het centrum van Beiroet. Volgens Israël was de aanval gericht op de door Iran gesteunde militante beweging Hezbollah. Het Israëlische leger had eerder al gemeld te zijn begonnen met een reeks aanvallen op de Libanese hoofdstad.
• Ook riep het leger omwonenden op een veilig onderkomen te zoeken. Het is de vierde keer dat Israël zo diep in het centrum van Beiroet toeslaat sinds Hezbollah zich begin maart vanuit Libanon met de strijd bemoeide.
• Donderdag arriveerde de eerste Franse humanitaire vlucht in Beiroet. Aan boord was ongeveer 60 ton aan noodhulp.

• Nog enkele honderden gestrande reizigers willen uit het Midden-Oosten worden gerepatrieerd. Dat zei buitenlandminister Tom Berendsen (CDA) tijdens een debat in de Tweede Kamer.
• Het gaat onder meer om ongeveer tweehonderd mensen die zich in de Verenigde Arabische Emiraten bevinden, waar steden als Dubai en Abu Dhabi liggen. Daarnaast zitten nog tientallen Nederlanders vast in landen als Jordanië, Israël, Irak, Iran, Qatar en Saudi-Arabië.

• De stijgende olieprijs als gevolg van de oorlog tegen Iran is volgens president Donald Trump juist gunstig voor de Verenigde Staten. Het land verdient meer aan de verkoop van eigen olie, reageerde hij op zorgen over de wereldeconomie en oplopende inflatie in binnen- en buitenland.
• ‘De VS zijn veruit de grootste olieproducent ter wereld,’ schrijft Trump op Truth Social. ‘Dus als de prijzen omhooggaan verdienen we een hoop geld.’
• De Verenigde Staten nemen ondertussen deel aan een gezamenlijke actie met tientallen landen om de prijsstijgingen te temperen. Daarbij wordt olie uit strategische noodvoorraden vrijgegeven.

• De nieuwe hoogste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, vindt dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven. Het afsluiten van deze belangrijke zeeroute voor de wereldwijde oliehandel helpt volgens hem om de druk op de vijanden van Iran hoog te houden.
• In zijn eerste verklaring als leider riep hij ook op tot nationale eenheid en zei hij dat de dood van mensen die voor Iran zijn gestorven gewroken zal worden. De verklaring werd voorgelezen op de Iraanse staatstelevisie, maar Khamenei zelf verscheen niet in beeld. Sinds zijn benoeming is hij niet publiekelijk gezien en heeft hij zich ook niet eerder laten horen.
• In de verklaring sprak Khamenei zijn dank uit aan het ‘verzetsfront’. Daarmee doelde hij op strijders in onder meer Jemen, Libanon en Irak die Iran steunen. Volgens hem wil Iran vriendschappelijke relaties onderhouden met landen in de regio, al benadrukte hij dat de aanvallen op Amerikaanse bases volgens hem zullen doorgaan. Die bases moeten volgens hem allemaal dicht. Het is de eerste toespraak van Mojtaba Khamenei sinds hij werd aangewezen als hoogste leider van Iran.
• Hij volgde zijn vader, ayatollah Ali Khamenei, op. Die kwam op 28 februari om het leven bij Israëlisch-Amerikaanse luchtaanvallen, na 37 jaar als hoogste leider. Die aanvallen vormden het begin van de oorlog die zich inmiddels over grote delen van het Midden-Oosten heeft uitgebreid.

• CDA-leider Henri Bontenbal vindt dat Nederland moet pleiten voor overleg tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over de oorlog die de VS samen met Israël tegen Iran voert. In zo’n gesprek moet volgens hem onder meer worden gekeken naar een mogelijke exitstrategie, de doelstellingen van de oorlog en manieren om perspectief te bieden aan de Iraanse bevolking.
• Bontenbal noemt het “terecht” dat Nederland de oorlog niet actief steunt, al spreekt hij ook geen directe veroordeling uit. Volgens de christendemocraat zou de wereld weliswaar beter af zijn zonder het huidige Iraanse regime, maar dat betekent volgens hem niet dat elke militaire actie tegen dat regime automatisch verstandig, houdbaar of juridisch te rechtvaardigen is.

• De Iraanse Revolutionaire Garde zegt aanvallen te hebben uitgevoerd op Israëlische en Amerikaanse doelen in de Verenigde Arabische Emiraten, Irak en Koeweit. Volgens de Garde zijn daarbij meerdere doelwitten geraakt.
• Zo zou een plek in Dubai waar Amerikaanse troepen samenkomen zijn aangevallen. Ook zouden Amerikaanse doelen op de luchtmachtbasis Ahmad al-Jaber in Koeweit zijn bestookt. Daarnaast meldt de Garde dat een locatie van de Amerikaanse mariniers op Al Dhafra Air Base in de Emiraten en verschillende mobiele Amerikaanse bases in Irak zijn getroffen. Verder claimt Iran dat ook Israëlische doelen in Tel Aviv zijn geraakt.

• Volgens Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) moet Nederland zich niet laten meeslepen in de oorlog in Iran. Tijdens een Kamerdebat over het conflict waarschuwde hij dat Nederland niet zomaar het beleid van Israëlisch premier Benjamin Netanyahu en de Amerikaanse president Donald Trump moet volgen.
• Klaver benadrukte dat Nederland niet opnieuw in een oorlog moet belanden zoals bij de Amerikaanse invasie van Irak in 2003. Volgens hem is regimeverandering geen oplossing. Hij wees erop dat de interventie in Irak uiteindelijk leidde tot grote instabiliteit: er brak een burgeroorlog uit, terreurgroep IS kreeg voet aan de grond en het conflict droeg bij aan een migratiestroom richting Europa.

• Iran dreigt alle havens in de regio als ‘legitieme doelen’ te beschieten als Iraanse civiele havens worden aangevallen. Teheran waarschuwt dat het dan hard zal terugslaan.
• De Verenigde Staten stellen dat Iran civiele havens inzet voor militaire operaties, onder meer om schepen in de Straat van Hormuz aan te vallen. Washington riep burgers op uit de buurt te blijven.
• Havens zijn al eerder doelwit geweest in deze oorlog. In Oman en de Verenigde Arabische Emiraten werden brandstofopslagplaatsen geraakt bij aanvallen.

• President Donald Trump zegt dat de oorlog tegen Iran snel voorbij kan zijn, omdat er ‘praktisch niets meer over is om aan te vallen’. Volgens hem kan het conflict stoppen zodra hij dat besluit.

• De Iraanse Revolutionaire Garde spreekt juist van een ‘lange uitputtingsoorlog’ die de Amerikaanse en mondiale economie zal ontwrichten en de militaire macht van de VS moet uithollen.

• Israëlisch defensieminister Israel Katz stelt dat de oorlog doorgaat ‘zonder tijdslimiet’ tot alle doelen zijn bereikt. Amerikaanse en Israëlische functionarissen zeggen dat er geen duidelijk plan is wanneer de aanvallen stoppen.

• Het Internationaal Energieagentschap (IEA) geeft 400 miljoen vaten olie vrij uit strategische voorraden om de oliemarkt te kalmeren. Nederland levert 5,4 miljoen vaten, ongeveer een vijfde van de nationale noodreserve, melden Haagse bronnen.
• De ingreep volgt op de oorlog in Iran en het afsluiten van de Straat van Hormuz, waardoor de olieprijs sterk opliep. De Amerikaanse olieprijs piekte kort tot bijna 120 dollar per vat en ligt nu rond 85 dollar.
• Het is de grootste gezamenlijke vrijgave ooit door IEA-landen. De stap komt na overleg van de G7, die bereid zijn ‘alle noodzakelijke maatregelen’ te nemen om tekorten en prijsschokken te voorkomen.

Lees ook: Tankers aangevallen in Straat van Hormuz: zorgen om hogere inflatie nemen toe

• Drie vrachtschepen zijn in de Straat van Hormuz geraakt door ‘onbekende projectielen’. Eénschip vloog in brand voor de kust van Oman, terwijl twee andere schepen schade opliepen nabij de Verenigde Arabische Emiraten.
• De spanningen lopen snel op sinds de VS en Israël eind februari Iran aanvielen. Teheran reageerde woensdag met nieuwe aanvallen in de Golfregio, onder meer op een groot olieveld in Saudi-Arabië en met drones bij Dubai.
• De strategische zeeroute, waar normaal zo’n 20 procent van de wereldolie doorheen gaat, wordt steeds onveiliger. De olieprijs schoot richting 120 dollar per vat en ligt nog altijd bijna 20 procent hoger dan vóór het conflict.

Lees ook: Sluiting Straat van Hormuz dreigt wereld in nieuwe energiecrisis te storten

Lees ook: Waarom de oorlog in het Midden-Oosten de scheep- en luchtvaart ontwricht

• De nieuwe Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei is nog altijd niet in het openbaar verschenen sinds hij zijn vader opvolgde. Volgens The New York Times komt dat doordat hij bij een recente aanval verwondingen aan zijn benen zou hebben opgelopen.
• De krant baseert zich op Iraanse en Israëlische bronnen. Khamenei zou gewond zijn geraakt tijdens de eerste dag van de aanvallen die Israël en de Verenigde Staten op Iran uitvoerden. Bij diezelfde aanvallen werd zijn vader, de voormalige leider Ali Khamenei, gedood.
• Vanuit Teheran wordt dat verhaal echter tegengesproken. De zoon van president Masoud Pezeshkian stelt dat de nieuwe opperste leider niet gewond is geraakt en dat berichten daarover onjuist zijn.

• Demonstranten die ‘op verzoek van de vijand’ de straat op gaan, zullen voortaan als vijand worden behandeld. Die dreigende boodschap gaf het hoofd van de Iraanse politie, Ahmad-Reza Radan, vannacht op de Iraanse staatstelevisie. Volgens Radan hebben de veiligheidsdiensten hun ‘vinger aan de trekker’.
• De uitspraken lijken een reactie op de oproep van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu aan het Iraanse volk om in opstand te komen tegen het regime. Netanyahu doet die oproep vaker, net als de Amerikaanse president Donald Trump.
• Eerder dit jaar doodde het Iraanse regime al duizenden betogers.

• Terwijl de spanningen in het Midden-Oosten verder oplopen, voegt Nederland zich bij een Frans vlootverband rond het vliegdekschip Charles de Gaulle.
• Het Nederlandse luchtverdedigingsfregat Zr.Ms. Evertsen moet helpen Cyprus te beschermen tegen raketten en drones uit Iran. Maar hoe defensief is zo’n missie eigenlijk? En wat kan de Evertsen? U leest het hier.
• Ook het Britse marineschip HMS Dragon heeft Portsmouth verlaten en is onderweg naar de Middellandse Zee om de “Britse verdediging in de regio te versterken”.

• De eerste twee dagen van de Amerikaanse bombardementen en aanvallen op Iran hebben naar schatting 5,6 miljard dollar (ruim 4,8 miljard euro) gekost. Dat bedrag heeft het Witte Huis met het Congres gedeeld, zegt een ingewijde tegen persbureau Reuters.
• In Washington bestaat al langer onrust over de oplopende kosten van de oorlog in Iran. Amerikaanse politici vragen de regering-Trump om meer duidelijkheid over de uitgaven. Daarnaast leven er zorgen over de snel slinkende munitievoorraden, terwijl de defensie-industrie moeite heeft om de grote vraag bij te houden. President Donald Trump stelde eerder juist dat er ruim voldoende militair materieel beschikbaar is. Tot nu toe heeft de regering nog geen officiële documenten over de oorlogskosten openbaar gemaakt.

• De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth zegt dat de Verenigde Staten de aanvallen op Iran verder opvoeren, terwijl de Iraanse oorlogsinspanningen juist verzwakken. Tijdens een persconferentie zei hij dat de VS dinsdag de meest intensieve aanvallen op Iran uitvoeren sinds het begin van de oorlog.
• ‘De meeste gevechtsvliegtuigen, de meeste bommenwerpers en de meeste aanvallen,’ somde Hegseth de Amerikaanse inzet op. ‘Aan de andere kant heeft Iran in de afgelopen 24 uur juist het laagste aantal raketten afgevuurd dat ze tot nu toe konden afvuren.’
• Volgens de minister is zijn land de oorlog aan het winnen en is het Iraanse regime wanhopig. ‘Het zijn terroristische lafaards die raketten afvuren bij scholen en ziekenhuizen.’ De minister benadrukte dat het huidige conflict niet vergelijkbaar is met de Amerikaanse invasie van Irak in 2003. ‘Dit is niet het eindeloze natie-opbouwen zoals we dat zagen onder Bush of Obama, het komt er niet eens in de buurt.’

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft tegen Fox News gezegd dat hij mogelijk bereid is met Iran te praten, maar dat het afhangt van de voorwaarden. De VS en Iran onderhandelden over het nucleaire programma van het land totdat de Verenigde Staten en Israël vorige week zaterdag begonnen met hun aanvallen op Iran.
• Trump zei dat hij heeft gehoord dat Iran graag wil praten. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei dinsdagochtend juist dat dit niet meer op de agenda staat en dat Iran ‘zolang het nodig is’ doorgaat met vergeldingsaanvallen.
• Volgens Trump hebben de eerste aanvallen de helft van de Iraanse raketten uitgeschakeld. ‘Als we dat niet hadden gedaan, zou het een veel zwaarder gevecht zijn geweest.’ De president zei verder verbaasd te zijn dat Iran daarna landen in het Midden-Oosten aanviel die niet betrokken waren bij de Amerikaanse en Israëlische militaire actie.

• Door Israëlische aanvallen zijn volgens de VN-vluchtelingenorganisatie in iets meer dan een week zeker 667.000 mensen in Libanon op de vlucht geslagen. De afgelopen dag kwamen daar nog eens 100.000 bij, aldus Karolina Lindholm Billing van UNHCR.
• Israël voert sinds 2 maart opnieuw aanvallen uit in Libanon. Daarbij zijn ook evacuatiebevelen afgegeven. Die ‘dwongen gezinnen door heel Libanon om in enkele minuten tijd op de vlucht te slaan,’ aldus Lindholm Billing.
• Israël zegt het in Libanon te hebben gemunt op Hezbollah. Die organisatie wordt gesteund door Iran, waarmee Israël in oorlog is, en voert ook geregeld raketaanvallen uit op Israëlische doelen.
• In 2024 viel Israël ook al doelen aan in Libanon. Ook toen sloegen veel mensen op de vlucht voor geweld en na Israëlische evacuatiebevelen. Volgens Lindholm Billing ligt het aantal ontheemden nu hoger dan destijds. Volgens de Libanese autoriteiten zijn tussen begin maart en maandag 486 doden en 1313 gewonden gevallen.

• Azerbeidzjan heeft na een periode van oplopende spanningen hulp aangeboden aan Iran. Er worden tonnen voedsel en medicijnen naar het buurland gestuurd, heeft het ministerie van Noodsituaties aangekondigd.
• Dat besluit volgt op een telefoongesprek tussen de presidenten van beide landen. Vorige week beschuldigde de regering van Azerbeidzjan Iran nog van terrorisme. Drones hadden in de exclave Nachitsjevan een vliegveld getroffen en waren ontploft nabij een school. Vier mensen raakten daarbij gewond.
• De regering in Bakoe trok daarop diplomaten terug uit Iran en president Ilham Alijev gaf de krijgsmacht opdracht om vergeldingsaanvallen voor te bereiden. Iran ontkende betrokkenheid en stelde dat Israël achter de aanval zat. Israël geldt als een bondgenoot van Azerbeidzjan.
• Zondag belde Alijev met de Iraanse president Masoud Pezeshkian. De twee leiders spraken af dat het incident onderzocht zal worden. Ook waren ze het erover eens dat geprobeerd moet worden te voorkomen dat de onderlinge relaties verder verslechteren.

• De Europese aandelenmarkten zijn dinsdag gestegen nadat energieprijzen daalden door uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over de oorlog met Iran.
• Trump gaf aan dat de oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran mogelijk sneller kan eindigen dan eerder werd verwacht. Daardoor namen de zorgen op de energiemarkten af.
• De Duitse DAX-index steeg met 2,1 procent. In Parijs ging de CAC 40 met 1,7 procent omhoog en in Londen won de FTSE 100 1,4 procent. De wereldwijde olieprijzen daalden met ongeveer 8 procent en ook de Europese gasprijzen zakten fors nadat Trump zei dat de oorlog ‘going to be ended soon’.

• De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft gewaarschuwd dat het Israëlische militaire offensief tegen Iran nog niet voorbij is. Volgens hem ondermijnt de operatie het religieuze leiderschap van Iran.
• ‘Onze ambitie is om het Iraanse volk ertoe te brengen het juk van tirannie af te werpen; uiteindelijk ligt die beslissing bij henzelf. Maar er bestaat geen twijfel over dat we met de acties die we tot nu toe hebben ondernomen hun botten breken – en we zijn nog niet klaar,’ zei Netanyahu maandagavond tijdens een bezoek aan het National Health Command Centre.

• Israël bereidt zich voor op een langdurige militaire campagne tegen Hezbollah in Libanon, die mogelijk ook na de oorlog met Iran zal doorgaan. Dat meldt de Financial Times op basis van bronnen die zijn geïnformeerd over officiële gesprekken.
• Volgens de bronnen wil Israël Hezbollah voldoende schade toebrengen om de dreiging van aanvallen op het noorden van Israël weg te nemen. Daarmee zou ook moeten worden voorkomen dat inwoners van dat gebied hun woningen moeten verlaten.
• Een van de bronnen zei dat het doel is om ‘genoeg schade’ toe te brengen aan de militante groepering om de dreiging voor Noord-Israël te neutraliseren.

• Iran gaat door met aanvallen zolang dat nodig is. Dat zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi tegen het Amerikaanse PBS News. Ook gaf hij aan dat onderhandelingen met de Verenigde Staten over de oorlog niet langer op de agenda staan.
• Trump sprak maandag de verwachting uit dat de oorlog met Iran ‘snel voorbij’ zal zijn. Dat deed hij tegenover CBS News en tijdens een persconferentie.
• Die uitspraak werd direct tegengesproken door de Iraanse Revolutionaire Garde, die liet weten zelf te beslissen wanneer de oorlog voorbij is.

• De Amerikaanse president Donald Trump herhaalde tijdens een persconferentie op zijn golfclub in Doral wat hij eerder die dag tegen CBS News zei: dat de oorlog met Iran ‘snel voorbij’ zal zijn. De Iraanse Revolutionaire Garde reageerde daarop dat zij het einde van de oorlog zullen bepalen.
• Ook zal Teheran volgens de Iraanse Revolutionaire Garde niet toestaan dat ook maar ‘één liter olie’ vanuit de regio geëxporteerd wordt zolang de VS en Israël doorgaan met hun aanvallen.
• Trump herhaalde vervolgens zijn dreigement om Iran nog heviger te bombarderen als het de aanvoer van olie via de Straat van Hormuz stopt. ‘Ze zullen twintig keer harder geraakt worden door de Verenigde Staten van Amerika,’ schreef Trump op Truth Social. ‘Daarnaast zullen we makkelijk te verwoesten doelwitten raken waardoor het vrijwel onmogelijk zal zijn voor Iran om zich als natie opnieuw op te bouwen – dood, vuur en woede zal op hen neerdalen – maar ik hoop en bid dat dat niet gebeurt.’
• Nadat Trump tijdens zijn persconferentie voorspelde dat de oorlog met Iran snel ten einde zal komen, daalden de olieprijzen met meer dan 6 procent. Maandag steeg de Amerikaanse olieprijs nog tot boven de 100 dollar per vat.

• Israël heeft in de nacht van maandag op dinsdag opnieuw Libanon aangevallen, melden Libanese staatsmedia. Het zou gaan om luchtaanvallen in het zuiden en oosten van Libanon.
• ‘Gevechtsvliegtuigen van de vijand hebben vannacht luchtaanvallen uitgevoerd op de plaatsen Almajadel, Shaqra en Srifa,’ aldus het Libanese persbureau NNA. Ook de Bekaavallei werd getroffen.
• Uit wraak voor de moord op ayatollah Khamenei vuurde Hezbollah, een bondgenoot van Iran, vorige week raketten af op Israël. Israël reageerde daarop met hevige luchtaanvallen op het zuiden van Libanon en de hoofdstad Beiroet. Maandag meldde Libanon dat bij de Israëlische aanvallen 486 doden zijn gevallen. Ook raakten 1313 mensen gewond.

• De Russische president Vladimir Poetin heeft met zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump gebeld, meldt het Kremlin. Tijdens het gesprek spraken de twee leiders over zowel Oekraïne als de oorlog in het Midden-Oosten.
• Volgens Poetins adviseur Joeri Oesjakov namen de Amerikanen het initiatief voor het telefoongesprek. De twee leiders spraken elkaar voor het laatst in december. Poetin zou hebben aangedrongen op een ‘snelle politieke en diplomatieke’ oplossing voor de oorlog in Iran, een bondgenoot van Rusland.
• Ook praatte hij Trump bij over de voortgang van de Russische troepen in Oekraïne, aldus Oesjakov. De adviseur omschreef het gesprek als ‘eerlijk en constructief’.

• De Verenigde Staten zullen bepaalde oliesancties opschorten vanwege de onrust op de markten. Dat maakte de Amerikaanse president Donald Trump maandag bekend tijdens een persconferentie op zijn golfclub in Doral in de staat Florida.
• Volgens Trump zijn de olieprijzen minder hard gestegen dan hij had gevreesd. Toch willen de VS bepaalde oliegerelateerde sancties tijdelijk opschorten om voldoende aanvoer van olie te garanderen en de prijzen te verlagen.
• Om welke sancties het precies gaat, is niet duidelijk. ‘We hebben sancties tegen sommige landen. We gaan die sancties opheffen totdat de Straat weer open is,’ zei Trump, verwijzend naar de Straat van Hormuz.
• Tijdens dezelfde persconferentie dreigde Trump met zwaardere bombardementen als Iran de wereldwijde toevoer van olie zou stopzetten. Ook zei Trump dat er 100 miljoen olievaten uit Venezuela zijn aangekomen bij olieraffinaderijen in Houston en dat er nog eens 100 miljoen olievaten onderweg zijn.

• De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat de oorlog in Iran ‘zo goed als’ voorbij is. Hij zei tegen CBS News dat de Amerikanen en de Israëliërs ‘heel ver voor op schema’ lopen met hun luchtaanvallen.
• ‘Ze hebben geen marine, geen communicatiemiddelen, ze hebben geen luchtmacht,’ aldus Trump. ‘Hun raketten liggen in stukjes, hun drones worden overal opgeblazen, inclusief de fabrieken waar ze drones produceren. In militair opzicht hebben ze niets meer.’
• Trump zei eerder dat hij verwachtte dat de oorlog vier of vijf weken kon duren, maar gaf daarna al snel aan dat de strijd sneller verloopt dan verwacht.
• De Verenigde Staten hebben verklaard dat ze met deze oorlog willen voorkomen dat Iran een kernwapen ontwikkelt. Volgens experts blijft Trump tot nu toe echter vaag over wat de precieze doelen van de militaire operatie zijn.

• Het marineschip Zr. Ms. Evertsen wordt definitief ingezet in het oosten van de Middellandse Zee, onder meer om schepen te beschermen die olie en gas naar Europa vervoeren. Het luchtverdedigings- en commandofregat was vorige week al die kant op vertrokken, maar het formele besluit over de inzet moest nog worden genomen.
• De inzet gebeurt op verzoek van Frankrijk, dat vanwege de onrust in het Midden-Oosten een aanzienlijke maritieme macht naar de regio heeft gestuurd. Daarbij vaart ook het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle, waarmee de Evertsen nu samen opereert.

• Iran heeft gewaarschuwd dat de veiligheid in de strategisch belangrijke Straat van Hormuz vermoedelijk precair zal blijven zolang de oorlog voortduurt. ‘Het is onwaarschijnlijk dat er veiligheid kan worden gegarandeerd in de Straat van Hormuz zolang de spanningen, aangewakkerd door de Verenigde Staten en Israël, aanhouden,’ schreef de Iraanse politicus Ali Larijani op X.
• De waarschuwing volgt op berichten dat Frankrijk samen met bondgenoten werkt aan een ‘defensieve’ missie om de voor de wereldeconomie cruciale zeestraat weer open te krijgen.
• Volgens de Franse president Emmanuel Macron, die sprak op Cyprus, zou dat moeten gebeuren zodra de hevigste fase van de oorlog voorbij is. Tankers en andere vrachtschepen zouden dan onder bescherming door de zeestraat kunnen varen. De Straat van Hormuz, die langs Iran loopt, is door de gevechten in het Midden-Oosten momenteel feitelijk afgesloten.

• De NAVO-luchtverdediging heeft opnieuw een Iraanse raket neergehaald die het NAVO-land Turkije binnenvloog. Dat meldt het Turkse ministerie van Defensie.
• Vorige week werd boven Syrië al een raket uit de lucht geschoten die op weg was naar Zuidoost-Turkije

• Saudi-Arabië heeft de productie op twee van zijn olievelden verlaagd, meldt persbureau Reuters op basis van bronnen. De stap volgt op de afsluiting van de Straat van Hormuz, een belangrijke transportroute voor olie, waardoor opslagtanks dreigen vol te raken.
• Het land produceert dagelijks ongeveer 10 miljoen vaten olie en exporteert er 7 miljoen. Ook buurlanden die doelwit zijn van Iraanse aanvallen hebben hun productie verlaagd.
• Saudi-Arabië leidt een deel van de olie nu om via de haven van Yanbu aan de Rode Zee, maar de pijpleiding daar kan de export via de Straat van Hormuz niet volledig vervangen.

• Automobilisten gaan dinsdag 10 maart aan de pomp de gevolgen merken van de stijgende olieprijs door de oorlog in het Midden-Oosten. Brandstofexpert Derk Foolen van UnitedConsumers verwacht dat de grote oliemaatschappijen de hogere olieprijzen zullen doorberekenen.
• De adviesprijs voor diesel stijgt naar verwachting boven 2,50 euro per liter, terwijl die voor Euro95 nu ruim 2,39 euro bedraagt. Voor de oorlog uitbrak, stond diesel nog op 2,09 euro en benzine op 2,28 euro.
• Maandagochtend 9 maart steeg de prijs van Amerikaanse olie voor het eerst sinds medio 2022 boven 100 dollar per vat, deels door productiebeperkingen van Koeweit, Iran en de Verenigde Arabische Emiraten en de sluiting van de Straat van Hormuz. Foolen verwacht dat eventuele vrijgave van strategische olievoorraden door de G7 de prijzen op korte termijn niet zal drukken.

• De AEX op het Damrak opende maandag fors lager en zakte kort na opening 1,8 procent tot 962,35 punten, bijna terug op het niveau van 2 januari. Daarmee verdampt de koerswinst van 2026 bijna volledig.
• De daling volgt op sterke stijgingen van olie- en gasprijzen door de aanhoudende Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran.
• Beleggers vrezen dat hogere energieprijzen de inflatie aanwakkeren en dat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente mogelijk moet verhogen.
• Voorheen werd verwacht dat de rente onveranderd zou blijven op 2 procent, nu wordt rekening gehouden met twee verhogingen van elk een kwart procentpunt dit jaar.

• De Europese gasprijs steeg maandag fors, na een oplopende olieprijs en de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Op de Amsterdamse gasbeurs ging de prijs bij opening met 30 procent omhoog tot circa 69 euro per megawattuur.
• De Straat van Hormuz is door Iran gesloten, waardoor een vijfde van de wereldwijde olietransporten stilviel. Ook zijn belangrijke energie-infrastructuren geraakt, wat de markt extra kwetsbaar maakt na een winter met lage gasvoorraden.
• Volgens energiestrateeg Florence Schmit (Rabobank) zullen de verstoringen naar verwachting drie maanden aanhouden. In Nederland merken consumenten de stijging al; vaste contracten zijn verhoogd. Essent waarschuwt dat veel huishoudens mogelijk geen steun krijgen van het nog niet operationele publieke noodfonds van het kabinet.

• Mojtaba Khamenei, een zoon van de gedode ayatollah Ali Khamenei, is benoemd tot nieuwe opperste leider van Iran. Dat heeft de Assemblee van Experts via Iraanse staatsmedia bekendgemaakt. Volgens ayatollah Hosseinali Eshkevari blijft de naam Khamenei daarmee aan het leiderschap van het land verbonden.
• De 56-jarige Mojtaba gold al langer als mogelijke opvolger van zijn vader. Hij is het op een na oudste kind van Ali Khamenei en vocht in de jaren tachtig in de Iran-Irakoorlog. Ook zou hij leiding hebben gegeven aan de Basij, het paramilitaire vrijwilligersleger dat bekendstaat om het hard neerslaan van protesten in Iran.
• Op de Iraanse staatstelevisie zei de 88 leden tellende Assemblee van Experts ‘geen moment te hebben geaarzeld’ een nieuwe leider te kiezen, ondanks ‘de brute agressie van het criminele Amerika en het kwaadaardige zionistische regime’.
• De Amerikaanse president Donald Trump noemde Mojtaba Khamenei eerder ‘een lichtgewicht’ en zei inspraak te willen in de benoeming van een nieuwe leider. ‘Als hij geen goedkeuring van ons krijgt, zal hij niet lang meegaan’, zei hij tegen ABC News. Ook het Israëlische leger waarschuwde dat het een nieuwe leider als doelwit kan zien.
• Ali Khamenei kwam vorig weekend om bij een door Israël geclaimde precisieaanval op zijn residentie en werkplek in Teheran.

• Israëlische luchtaanvallen hebben brandstofdepots en oliereservoirs bij Teheran geraakt. Het is voor het eerst dat energie-infrastructuur wordt getroffen sinds het begin van de oorlog ruim een week geleden.

• Tegelijk meldt Bahrein schade aan een ontziltingsinstallatie na een Iraanse droneaanval. Iran en de VS spreken elkaar tegen over wie het doelwit was.

• President Donald Trump sluit inzet van Amerikaanse grondtroepen niet uit, maar alleen als daar volgens hem een ‘zeer goede reden’ voor is.

• Ondanks eerdere toezeggingen van de Iraanse president Masoud Pezeshkian dat Iran geen buurlanden meer zou aanvallen, zijn meerdere Golfstaten opnieuw doelwit geworden. Koeweit, Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten melden raket- en droneaanvallen.

• Koeweit, de op vier na grootste olieproducent van oliekartel OPEC, heeft de olie- en raffinageproductie teruggeschroefd na de vertraging van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz.
• Het terugschroeven van de olieproductie door Koeweit kan de olieprijzen verder opstuwen, waardoor benzine aan de pomp mogelijk nog duurder wordt.
• De productiebeperkingen zijn voorzorgsmaatregelen. Ze volgen op de ‘lopende agressie van de Islamitische Republiek Iran tegen de staat Koeweit, inclusief Iraanse bedreigingen tegen de veilige doorgang van schepen door de Straat van Hormuz’, aldus Kuwait Petroleum in een verklaring.
• De lagere productie komt bovenop een reeks energieleveringsproblemen in de landen rond de Perzische Golf. Irak heeft eerder deze week al minder olie geproduceerd, terwijl Saoedi-Arabië zijn grootste raffinaderij sloot.
• Qatar staakte een groot project voor de export van vloeibaar aardgas na drone-aanvallen.

• President Donald Trump dreigt Iran met nog zwaardere aanvallen en zei dat ook ‘gebieden en groepen mensen die tot nu toe niet als doelwit werden beschouwd, serieus worden overwogen voor volledige vernietiging en zekere dood’.
• Volgens Trump is dat een gevolg van de houding van Iran en stelde hij ook dat Iran ‘zijn verontschuldigingen had aangeboden en zich heeft overgegeven aan de buurlanden in het Midden-Oosten’.
• De Iraanse president Masoud Pezeshkian bood zaterdag inderdaad zijn excuses aan aan Arabische landen en zei dat Iran alleen landen aanvalt waarvandaan het zelf wordt aangevallen.
• Volgens Hamidreza Gholamzadeh zit Trump er met zijn analyse ‘compleet naast’ en doet Iran volgens hem ‘niets anders dan wat het al een week doet: het valt geen buurlanden aan, het valt Amerikaanse en Israëlische doelen aan in die landen’.

• De autoriteiten in Libanon hebben een nieuw dodental bekendgemaakt. Sinds het toegenomen geweld in het land door de Israëlische aanvallen op Hezbollah, zijn tot dusver 297 mensen omgekomen. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
• Meer dan duizend (1023) inwoners raakten gewond. Het dodental van vrijdag bedroeg 217, met 683 gewonden.
• Na de oorlog in Iran heeft Israël ook zijn front in Zuid-Libanon uitgebreid om Hezbollah, een bondgenoot van Iran, te bestrijden. Sindsdien zijn meer dan zeshonderd Hezbollah-doelen aangevallen, vanuit de lucht en over de grond.
• In de nacht van vrijdag op zaterdag landden commandotroepen vanuit Israël in Nabi Chit, 70 kilometer van de grens met Israël. Volgens de Libanese regering zijn daar bij gevechten ruim veertig doden gevallen.

• Het Israëlische leger heeft naar eigen zeggen met meer dan tachtig vliegtuigen weer aanvallen op Iran uitgevoerd, onder meer op een opslagplaats van ballistische raketten en een universiteit die wordt gerund door de Islamitische Revolutionaire Garde (IRG). Het leger stelt dat de Imam Hossein Universiteit in Teheran een verzamelplaats was voor leden van de garde en daarom een militair doel.
• De Iraanse Rode Halve Maan verklaarde zaterdag dat vele duizenden burgerdoelen zijn aangevallen sinds de Amerikanen en Israëli’s een week geleden met de bombardementen begonnen. De organisatie spreekt van in totaal 6668 doelen, inclusief 14 medische centra, 65 scholen en 3535 panden bestemd voor burgers om in te wonen.
• Het voorzover bekend bloedigste incident was de verwoesting van een lagere school voor meisjes in Minab, vlak bij een basis van de IRG en niet ver van de Straat van Hormuz. Volgens Iraanse media zijn er circa 170 doden gevallen, overwegend schoolkinderen.

•  De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft gezegd dat het leiderschap van het land het erover eens is geen aanvallen uit te voeren op landen van waaruit Iran niet wordt bestookt. Iran zal alleen reageren op aanvallen vanuit die landen.
• Hij bood de betrokken ‘buurlanden’ in de regio die Iran heeft aangevallen zijn excuses aan, maar Iran zal zich volgens hem niet overgeven aan Israël en de VS.
• Pezeshkian deed de uitspraak in een televisietoespraak, terwijl Iran volgens waarnemers in de Golfstaten doorgaat met luchtaanvallen op onder meer Qatar en Bahrein.
• De VS hebben tal van militaire steunpunten in de Golfstaten. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde meldde zaterdag ook een aanval op een olietanker in de Straat van Hormuz.

• Slechts negen olietankers, vracht- en containerschepen zijn sinds maandag door de Straat van Hormuz gevaren. Dat heeft het Franse persbureau AFP becijferd op basis van gegevens van MarineTraffic, een website waarmee de locaties van schepen te volgen zijn.
• Door de ligging van de zeestraat naast Iran durven grote scheepvaartconcerns het al dagen niet aan om door de Straat van Hormuz te varen. Dat heeft grote economische implicaties.
• Bijna 20 procent van de ruwe olie en ongeveer 20 procent van het vloeibaar gemaakte aardgas (lng) in de wereld wordt normaal gesproken via de Straat van Hormuz vervoerd.
• Maar nu er oorlog woedt in het gebied liggen in de Perzische Golf en ook buiten de zeestraat tal van schepen te wachten. De olie- en gasprijzen zijn daarom flink gestegen.
• AFP telde overigens alleen schepen die ten minste één signaal aan beide zijden van de Straat van Hormuz uitzonden. Anders kon het persbureau niet zien of ze echt door de straat waren gevaren.

• Het Witte Huis zegt nog “vier tot zes weken nodig te hebben” om de Verenigde Staten hun doelen in Iran te laten bereiken. Daarvoor is ook genoeg munitie voorhanden, verzekerde Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt vrijdag op een persconferentie.
• Bovendien zijn de VS “goed op weg” om volledige controle te verkrijgen over het Iraanse luchtruim, aldus Leavitt. President Donald Trump en buitenlandminister Pete Hegseth zullen later vrijdag spreken met Amerikaanse defensiebedrijven over nieuwe wapencontracten en leveranties.
• De woordvoerder bevestigde verder dat Washington kijkt naar “potentiële kandidaten om Iran straks te leiden”. Details wilde ze niet geven. Donderdag zei Trump in een interview met Reuters dat de VS betrokken moeten worden bij een keuze voor een nieuw leiderschap in Iran.

• Iran heeft Europese landen gewaarschuwd dat ze “legitieme doelen” worden als ze zich mengen in de oorlog tegen Iran. Dat zei de Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken Majid Takht-Ravanchi tegen de Franse zender France 24. Teheran zou Europese landen al hebben gewaarschuwd dat zij ook doelwit kunnen worden van Iraanse vergeldingsacties als ze zich aansluiten bij de VS en Israël.
• Takht-Ravanchi stelde dat Iran “te goeder trouw” onderhandelde met de Verenigde Staten en dat de laatste gesprekken in Genève succesvol waren, voordat de Amerikaanse regering zaterdagochtend “met hulp van het Israëlische regime een agressie tegen Iran begon”.
• In het interview bevestigde de onderminister dat Iran momenteel Koerdische groepen in buurland Irak aanvalt, na berichten dat de CIA en de Israëlische inlichtingendienst Mossad deze groepen zouden bewapenen. “Als we onze soevereiniteit moeten verdedigen, dan doen we dat zeker.”

• Frankrijk stuurt extra marineschepen naar de oostelijke Middellandse Zee vanwege de spanningen in het Midden-Oosten.
• Zo vertrok vrijdag uit Toulon het ‘helikopterdekschip’ Tonnerre, dat volgens Franse media een zogenoemd ‘amfibisch aanvalsschip’ is.
• Het schip kan met transporthelikopters snel mensen en materieel aan land zetten of evacueren.
• In de regio varen al een Frans vliegdekschip, fregatten en mogelijk ook het Nederlandse fregat Evertsen om bondgenoten en scheepvaart te beschermen.

• Premier Rob Jetten noemt de afgelopen week ‘exemplarisch’ voor de zwakke positie van de Europese Unie op het wereldtoneel door de verdeeldheid over de oorlog in Iran.
• Volgens hem moet Europa sterker samenwerken: ‘Wil Europa de taal van de macht leren spreken en serieus meedoen op het wereldtoneel, dan zal ook op dit vlak de Europese samenwerking aanzienlijk moeten verbeteren.’
• Intussen zei de Duitse bondskanselier Friedrich Merz in het Witte Huis: ‘Wij zijn het eens over het wegkrijgen van het vreselijke Iraanse regime.’
• Jetten benadrukt dat de verdeeldheid een probleem is: ‘In de snel veranderende geopolitieke wereldorde is het een gemis dat Europa er zo lang over doet om tot een gezamenlijk standpunt te komen.’

• De Duitse christendemocratische bondskanselier Friedrich Merz waarschuwt voor ‘Syrische toestanden’ als de oorlog tegen Iran lang duurt en de staatsinstellingen instorten.
• Volgens hem kan een lange oorlog leiden tot chaos met ‘verstrekkende negatieve gevolgen heeft op het gebied van migratie, energievoorziening en de veiligheid voor Europa’.
• Duitsland zou dan opnieuw te maken kunnen krijgen met een grote vluchtelingenstroom, zoals tijdens de Syrische burgeroorlog.
• Het eerdere ‘opendeurbeleid’ van Angela Merkel voor Syriërs zorgde destijds voor sterke politieke polarisatie in Duitsland.

• Het Israëlische leger heeft sinds begin deze week meer dan zeventig Hezbollah-strijders gedood bij aanvallen in Libanon, zegt brigadegeneraal Effie Defrin volgens The Times of Israel.
• Hezbollah begon maandag met aanvallen op Israël om de dood van ayatollah Ali Khamenei te wreken.
• Sindsdien voert Israël ook aanvallen uit in Libanon, waarbij volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid zeker 123 doden zijn gevallen.
• Hezbollah riep Israëliërs binnen vijf kilometer van de grens op te evacueren ‘omdat het Israëlische leger militaire voertuigen en pantservoertuigen in open gebieden heeft gestationeerd en deze gebieden als militaire uitvalsbasissen gebruikt,’ aldus de groep op Telegram.

• Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en EU-raadsvoorzitter António Costa hebben leiders uit het Midden-Oosten uitgenodigd voor een videogesprek op maandag over de oorlog in Iran.
• Het is nog onduidelijk welke landen deelnemen, maar volgens Bloomberg gaat het om leiders van de Golfstaten.
• In het gesprek wordt besproken ‘welke steun de EU en haar lidstaten aan de landen in de regio kunnen bieden, evenals manieren om een einde te maken aan het huidige conflict’.
• De EU en de Samenwerkingsraad van de Golfstaten riepen Iran donderdag al op de aanvallen te staken.
• Tot de raad behoren Bahrein, Koeweit, Oman, Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten.

• De Amerikaanse president Donald Trump wil met Iran alleen een deal sluiten als het land zich onvoorwaardelijk overgeeft. Dat schrijft Trump in een bericht op Truth Social, waarin hij het land ook een ‘geweldige toekomst’ in het vooruitzicht stelt.
• ‘Er zal geen deal met Iran zijn, behalve onvoorwaardelijke overgave! Daarna, en na de selectie van een GEWELDIGE & AANVAARDBARE leider(s), zullen wij, samen met veel van onze geweldige en zeer moedige bondgenoten en partners, onvermoeibaar werken om Iran van de rand van de afgrond terug te brengen, en het economisch groter, beter en sterker te maken dan ooit tevoren’, aldus Trump.
• Hij gebruikte ook de term ‘Make Iran Great Again’, een verwijzing naar zijn eigen campagneslogan.

• Volgens de Iraanse president Masoud Pezeshkian proberen enkele landen inmiddels te bemiddelen in de oorlog in zijn land, maar wat hem betreft moet elke poging daartoe beginnen bij wie die oorlog zijn begonnen: de Verenigde Staten en Israël. Dat stelt hij in een bericht op X.
• Het is een van de eerste voorzichtige tekenen om de strijdende partijen aan een onderhandelingstafel te krijgen. Pezeshkian noemde geen specifieke landen of andere details.
• ‘Laat duidelijk zijn: we zijn toegewijd aan een duurzame vrede in de regio’, schreef hij wel. ‘Maar we hebben geen enkele aarzeling bij het verdedigen van onze waardigheid en onze soevereiniteit. Bemiddeling moet zijn gericht op diegenen die het Iraanse volk hebben onderschat en die dit conflict hebben ontstoken.’

• Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige Iraanse sjah, heeft vrijdag de Iraanse aanvallen op buurlanden veroordeeld. Hij zei dat Iran in de toekomst weer ‘een echte partner’ zal zijn van landen in de regio.
• Pahlavi, die zichzelf naar voren schuift als alternatief voor het geval de Islamitische Republiek valt, schreef op X dat de Iraanse raketaanvallen op Golfstaten ‘onacceptabel zijn en we ze veroordelen’.
• Pahlavi is de zoon van de sjah die in 1979 tijdens de Islamitische Revolutie in Iran werd afgezet. Hij voegde eraan toe: ‘We zullen weer echte partners zijn.’
• Lees ook | Studenten keren zich tegen links op Iraanse universiteiten: ‘Pahlavi komt terug’

• De olieprijzen zijn vrijdag verder gestegen nadat de autoriteiten in Iraaks Koerdistan meldden dat de productie op een olieveld van een Amerikaans bedrijf is stilgelegd na een aanval.
• De belangrijkste Amerikaanse oliebenchmark, West Texas Intermediate (WTI), steeg met 5,7 procent naar 85,61 dollar per vat. Dat is het hoogste niveau sinds april 2024.
• Ook de internationale referentieprijs, Brent-olie uit de Noordzee, ging omhoog. Die steeg met 4,3 procent tot 89,06 dollar per vat.

• De ondergrondse bunker van de voormalige Iraanse leider ayatollah Ali Khamenei is vrijdagochtend door de Israëlische luchtmacht vernietigd. Dat meldt het Israëlische leger volgens The Times of Israel.
• Volgens het Israëlische leger wierpen ongeveer vijftig gevechtsvliegtuigen zo’n honderd bommen af op de bunker, die zich onder het Iraanse ‘leiderschapscomplex’ in Teheran bevond. ‘De ondergrondse bunker was gebouwd onder het complex en diende als veilige locatie van waaruit leiding kon worden gegeven, maar de leider werd uitgeschakeld voordat hij hem kon gebruiken,’ aldus het IDF.
• Het leiderschapscomplex beslaat meerdere straten en telt veel ingangen en ruimtes waar hoge functionarissen van het Iraanse regime bijeenkomen. In het complex bevinden zich onder meer het presidentiële bureau en het hoofdkwartier van de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsdienst.
• Na de dood van Khamenei afgelopen zaterdag bleef het complex volgens Israël nog wel in gebruik door andere hoge functionarissen van het regime.

• Rusland helpt Iran bij het lokaliseren en aanvallen van Amerikaanse troepen, meldt The Washington Post. Volgens drie bronnen heeft Moskou Teheran onder meer informatie gegeven over de locaties van Amerikaanse oorlogsschepen en vliegtuigen. Een ingewijde spreekt van een ‘behoorlijk uitgebreide onderneming’.
• Rusland geldt al jaren als bondgenoot van Iran, maar leek zijn reactie op de Amerikaans-Israëlische aanvallen eerder te beperken tot afkeurende verklaringen. De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth zei eerder dat Rusland en China ‘er niet echt toe doen’ in dit conflict. China, een andere belangrijke partner van Iran, zou volgens de bronnen van The Washington Post geen informatie aan Teheran leveren.
• Volgens analisten blijkt uit Iraanse aanvallen op commandocentra, radars en minder goed beveiligde doelen dat Iran precies weet waar het moet toeslaan. Dat is opvallend, omdat het vermogen van Iran om zelf doelen in kaart te brengen volgens de bronnen sinds het begin van de oorlog sterk is aangetast.

• Teheran heeft vrijdag gedreigd met aanvallen op ‘alle faciliteiten’ in de Koerdische regio van Irak als militanten vanuit dat gebied Iran binnendringen.
• ‘Tot nu toe zijn alleen de bases van de Verenigde Staten en Israël en separatistische groeperingen in de regio doelwit geweest,’ citeerde persbureau Mehr uit een brief van de Iraanse defensieraad. In de brief waarschuwt de raad dat als ‘de voortdurende aanwezigheid, het beramen van complotten en het betreden van Iran door militanten wordt toegestaan, alle faciliteiten in de Koerdische regio van Irak op grote schaal zullen worden aangevallen’.
• De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iraans-Koerdische strijdkrachten die aan Iraakse kant bij de grens met Iran zijn gestationeerd aangemoedigd om aanvallen op Iran uit te voeren.
• Volgens drie bronnen die met persbureau Reuters spraken hebben Iraans-Koerdische milities die tegen het regime in Teheran zijn met de Verenigde Staten overleg gevoerd over mogelijke aanvallen op Iraanse veiligheidsdiensten.

• Het zou economisch en politiek verkeerd zijn als Europa opnieuw Russisch gas gaat afnemen, waarschuwt directeur Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap (IEA). Volgens hem is dat niet nodig door de verwachte toename van het wereldwijde aanbod van vloeibaar aardgas (LNG).
• ‘De huidige crisis in het Midden-Oosten heeft op sommige plekken de vraag doen opkomen of we weer naar Rusland moeten terugkeren of niet,’ zei Birol tegen verslaggevers na een bijeenkomst van voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen met EU-commissarissen over de mondiale energiemarkten.
• ‘Een van de historische fouten van Europa was de overmatige afhankelijkheid van zijn energievoorziening van één land: Rusland.’

• Cyprus wil opnieuw proberen lid te worden van de NAVO nu het land te maken heeft met Iraanse droneaanvallen. ‘Als het kon, zouden we morgen al een aanvraag indienen,’ zegt president Nikos Christodoulides.
• De Cypriotische regering wil al langer toetreden tot het bondgenootschap, waar bondgenoot Griekenland al lid van is. NAVO-lid Turkije blokkeert dat echter. Turkije bezet al decennia het noorden van Cyprus en erkent de regering in Nicosia niet.
• Na de aanval met een Iraanse drone op een Britse militaire basis op Cyprus en de onvrede over de volgens Cyprioten gebrekkige Britse bescherming klinkt de roep om NAVO-lidmaatschap weer luider.
• De voorbereidingen voor een toetredingsaanvraag gaan door ‘zodat we klaarstaan zodra de politieke omstandigheden het toelaten,’ zei Christodoulides tegen de Griekse krant Kathimerini en nieuwszender Skai TV.
• Zondag sloeg een drone in bij een hangar voor Amerikaanse spionagevliegtuigen op de Britse basis. Andere drones werden onderschept.

• De Griekse minister van Defensie heeft gezegd dat een Patriot-raketbatterij en twee F-16-gevechtsvliegtuigen naar het noorden van het land worden gestuurd om Bulgarije te helpen verdedigen tegen mogelijke aanvallen vanuit Iran.
• ‘Een Patriot-raketbatterij zal in de komende uren naar het noorden van Griekenland worden verplaatst om antiballistische dekking te bieden voor een groot deel van het Bulgaarse grondgebied,’ zei minister Nikos Dendias op televisie.
• Hij zei dat Griekenland ‘alle mogelijke hulp zal bieden voor de Bulgaarse verdediging tegen ballistische raketten uit Iran,’ maar gaf geen verdere details over een concrete dreiging.

• De Amerikaanse regering overweegt separatistische groepen in Iran in te schakelen om zo de inzet van Amerikaanse grondtroepen te voorkomen. Dat melden bronnen rond het Witte Huis.
• Hooggeplaatste Amerikaanse functionarissen, onder wie de minister van Defensie, hebben gezegd dat het sturen van Amerikaanse troepen naar Iran niet kan worden uitgesloten. Zo’n stap zou echter politieke gevolgen kunnen hebben voor president Donald Trump en de Republikeinen, zeker met de tussentijdse verkiezingen in november in aantocht.
• Volgens berichten onderzoekt het Witte Huis daarom de mogelijkheid om separatistische groeperingen in de regio te rekruteren en mogelijk ook te bewapenen, zodat er toch ‘boots on the ground’ zijn zonder dat Amerikaanse militairen zelf worden ingezet.

• Het Israëlische leger zegt in de nacht van donderdag op vrijdag ‘een grootschalige reeks aanvallen’ te hebben uitgevoerd op Beiroet. Daarbij werden onder meer een commandocentrum en een depot met drones getroffen in de zuidelijke buitenwijken van de Libanese hoofdstad.
• Volgens het leger werden 26 aanvallen uitgevoerd op de buitenwijk Dahiyeh. Die volgden op een evacuatiebevel van de Israëlische strijdkrachten voor het gebied waar honderdduizenden mensen wonen. In een verklaring stelt het leger dat de getroffen locaties door de sjiitische beweging Hezbollah werden gebruikt voor aanvallen op Israël.
• Het Libanese ministerie van Volksgezondheid meldde donderdag dat door Israëlische aanvallen in het hele land tot nu toe zeker 123 doden en 683 gewonden zijn gevallen.

• De oorlog in het Midden-Oosten maakt het nog urgenter dat Europa de productie van luchtverdediging en antiraketsystemen opschroeft. Dat zei EU-defensiecommissaris Andrius Kubilius vrijdag.
• ‘Met de Iraanse crisis … is het heel duidelijk geworden dat Europa de productie van luchtverdedigings- en antiballistische raketten moet opvoeren,’ zei hij tijdens een persconferentie.
• ‘De Amerikanen zullen er niet genoeg kunnen leveren – voor de Golfstaten, voor hun eigen strijdkrachten en voor Oekraïne,’ voegde hij eraan toe.

• Het Iraanse leger heeft aangekondigd zijn vergeldingsaanvallen uit te breiden. ‘De komende dagen krijgt de vijand te maken met intensievere en grootschaligere aanvallen,’ meldde de staatstelevisie, verwijzend naar het Khatam al-Anbiya centraal hoofdkwartier dat in oorlogstijd het operationele commando over de Iraanse strijdkrachten voert.
• De Iraanse militaire leiding meldde ook droneaanvallen op een luchtmachtbasis in het noorden van Israël en op Amerikaanse bases in Koeweit en in Erbil in Irak.
• De tijdelijke leiderschapsraad buigt zich ondertussen nog over de vraag wie ayatollah Ali Khamenei moet opvolgen. Hij kwam zaterdag om het leven door Amerikaanse en Israëlische bombardementen.
• Volgens een regeringsverklaring die vrijdag werd uitgegeven hebben president Masoud Pezeshkian, hoofd van de rechterlijke macht Gholam-Hossein Mohseni-Ejei en ayatollah Alireza Arafi de mogelijkheid besproken om een vergadering bijeen te roepen om een nieuwe opperste leider te kiezen.

• De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat het momenteel ‘zonde van de tijd’ zou zijn om te overwegen Amerikaanse grondtroepen naar Iran te sturen. Dat zei hij tegen NBC News in reactie op een waarschuwing van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi dat zo’n stap een ramp zou zijn voor indringers.
• ‘Het is tijdverspilling. Ze zijn alles kwijt. Ze zijn hun marine verloren. Ze hebben alles verloren dat ze konden verliezen,’ zei Trump telefonisch tegen de Amerikaanse zender. De eerdere opmerking van Araghchi dat Iran voorbereid is op een Amerikaanse of Israëlische grondinvasie noemde hij ‘nutteloos’.
• De Amerikaanse president suggereerde ook dat hij de Iraanse leiderschapsstructuur wil ontmantelen. ‘We willen niet iemand die er tien jaar over doet om alles weer op te bouwen,’ zei Trump. Hij voegde eraan toe wel ideeën te hebben voor een nieuwe leider, maar geen naam te willen noemen.

• Ook het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft een resolutie verworpen die de bevoegdheid van president Donald Trump om oorlog te voeren tegen Iran zou beperken. De Senaat wees een vergelijkbaar voorstel woensdag al af.
• 219 leden van het Huis stemden tegen de resolutie, 212 waren voor. Er werd grotendeels langs partijlijnen gestemd, maar vier Democraten stemden met de Republikeinen tegen en twee Republikeinen stemden juist voor, schrijft The New York Times.
• Volgens Republikeinen zou het aannemen van de resolutie het gezag van Trump tijdens de militaire operatie tegen Iran hebben ondermijnd. ‘Het zou onze vijand hebben versterkt,’ zei Mike Johnson, de Republikeinse voorzitter van het Huis.
• Trump zei donderdag dat Iran contact heeft gezocht met de Verenigde Staten om een akkoord te sluiten. De Iraanse missie bij de Verenigde Naties wilde niet reageren op die uitspraak.
• De Amerikaanse strijdkrachten meldden daarnaast dat meer dan dertig Iraanse schepen tot zinken zijn gebracht. Volgens het Amerikaanse leger zijn Iraanse aanvallen met ballistische raketten met 90 procent afgenomen.

• Azerbeidzjan heeft Iran beschuldigd van een droneaanval op zijn grondgebied waarbij vier burgers gewond raakten. Het land zegt vergeldingsmaatregelen te zullen nemen nu de oorlog in het Midden-Oosten ook andere landen raakt.
• Het Azerbeidzjaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde in een verklaring dat Iraanse drones de exclave Nachitsjevan hebben aangevallen en daarbij een luchthavengebouw hebben beschadigd.
• President Ilham Aliyev beschuldigde Iran van ‘een ongegronde daad van terreur en agressie’ en zei dat het leger opdracht heeft gekregen zich voor te bereiden op vergeldingsmaatregelen en die zo nodig uit te voeren.
• Azerbeidzjan heeft daarnaast het vrachtverkeer over de bijna 700 kilometer lange grens met Iran stilgelegd.

• Uit de Iraanse hoofdstad Teheran kwamen vrijdag berichten over zware aanvallen. Israël had eerder aangekondigd dat het in ‘een nieuwe fase’ van de oorlog de infrastructuur van het regime wil aanvallen.
• In een televisietoespraak zei de Israëlische luitenant-generaal Eyal Zamir: ‘We hebben nog meer verrassingen in petto die ik niet openbaar zal maken.’ Ook de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth kondigde aan dat de vuurkracht boven Iran en Teheran zal toenemen.
• Libanon meldde dat bij Israëlische aanvallen 123 mensen zijn omgekomen. Qatar zei dat het een drone heeft onderschept die een Amerikaanse legerbasis als doel had.
• De Iraanse Revolutionaire Garde meldde dat raketten zijn afgevuurd op Tel Aviv in Israël.
• Volgens de Amerikaanse commandant in het Midden-Oosten, admiraal Brad Cooper, is de Iraanse slagkracht met ballistische raketten met 90 procent verminderd.

• De NAVO heeft de verdediging tegen ballistische raketten versterkt nu Iran zijn aanvallen in het Midden-Oosten opvoert. Dat meldt woordvoerder kolonel Martin O’Donnell. Woensdag was een raket onderweg naar NAVO-lidstaat Turkije, voordat die werd neergehaald.
• De 32 lidstaten zijn het erover eens dat de verdediging op het ‘verhoogde niveau’ moet blijven totdat de dreiging van Iraanse ‘willekeurige aanvallen in de regio’ is afgenomen.
• Turkije heeft de andere NAVO-landen donderdag bijgepraat over het incident, maar heeft ervoor gekozen zich niet te beroepen op artikel 4. Daarmee kan een land overleg aanvragen wanneer het vindt dat zijn veiligheid of grondgebied wordt bedreigd.
• De NAVO geeft geen details over de aanpassingen in de raketverdediging. Volgens O’Donnell vonden die plaats op dezelfde dag als de onderschepping van de raket richting Turkije. ‘In minder dan tien minuten identificeerden NAVO-militairen een dreiging voor de bondgenoten’, waarna de raket werd onderschept.

• De Amerikaanse president Donald Trump zegt niet bezorgd te zijn over stijgende benzineprijzen in de Verenigde Staten door het escalerende conflict met Iran. In een exclusief interview met persbureau Reuters zei hij dat de militaire operatie belangrijker is.
• ‘Ik maak me daar geen zorgen over,’ zei Trump toen hem werd gevraagd naar de hogere prijzen aan de pomp. ‘Ze zullen heel snel dalen zodra dit voorbij is. En als ze stijgen, dan stijgen ze, maar dit is veel belangrijker dan dat de benzineprijs een beetje omhooggaat.’

• De Israëlische legerchef heeft gezegd dat 80 procent van de Iraanse luchtverdedigingssystemen is vernietigd.
• Daarnaast meldt het Israëlische leger dat 60 procent van de Iraanse raketlanceerders is vernietigd.

• De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft gezegd dat Iran niet om een staakt-het-vuren vraagt en ook niet wil onderhandelen met de Verenigde Staten. Hij voegde daaraan toe dat Iran voorlopig geen plannen heeft om de Straat van Hormuz af te sluiten.
• ‘We vragen niet om een staakt-het-vuren. We zien geen reden waarom we met de VS zouden moeten onderhandelen. We hebben twee keer met hen onderhandeld en elke keer vielen ze ons midden in de onderhandelingen aan,’ zei Araghchi tegen NBC News.
• Over de strategische Straat van Hormuz zei Araghchi: ‘We zijn nu niet van plan die te sluiten, maar naarmate de oorlog voortduurt zullen we elk scenario overwegen.’

• Eurocommissaris Magnus Brunner (Migratie) zegt dat de Europese Unie ‘op alle fronten’ voorbereid moet zijn op een mogelijke vluchtelingenstroom uit het Midden-Oosten. Volgens hem is daar op dit moment nog geen sprake van, ‘maar we moeten natuurlijk altijd waakzaam blijven’.
• De EU werkt hierbij samen met partners in de regio en internationale organisaties, zei Brunner na afloop van een vergadering met EU-ministers van Asiel en Migratie in Brussel. De Eurocommissaris sprak deze week onder meer met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken en met de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).
• Brunner benadrukte dat de EU er nu anders voorstaat dan tien jaar geleden, toen een grote stroom Syrische vluchtelingen tot een asielcrisis in Europa leidde. Sindsdien zijn volgens hem veel maatregelen genomen om het aantal asielzoekers te beperken.
• Daarnaast treedt op 12 juni het EU-asiel- en migratiepact in werking, met strengere regels voor toelating, verdeling en opvang van asielzoekers, aldus Brunner.

• De Franse president Emmanuel Macron heeft gezegd dat alles moet worden gedaan om een nieuwe oorlog in Libanon te voorkomen. Israël voert al dagen aanvallen uit op het land, waar Hezbollah actief is en steun krijgt van Iran.
• Honderdduizenden Libanezen zijn halsoverkop gevlucht uit plaatsen en wijken die door Israël worden aangevallen of waarvan wordt gezegd dat ze gebombardeerd zullen worden.
• Macron heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gevraagd de oorlog niet uit te breiden naar Libanon. Ook riep hij de Iraanse leiders op Libanon niet langer te gebruiken in een strijd die volgens hem niet van de Libanezen is.
• De Franse president zei daarnaast dat Frankrijk de hulp bij de modernisering van het Libanese leger zal uitbreiden, onder meer met extra pantserwagens.

• In de zuidelijke buitenwijken van Beiroet is paniek ontstaan na de evacuatieoproep van Israël, meldt hulporganisatie CARE. Woningen, ziekenhuizen en opvanglocaties worden zo snel mogelijk ontruimd.
• Dat verloopt moeizaam, omdat de twee belangrijkste uitvalswegen volledig vaststaan. De Israëlische krijgsmacht suggereerde donderdag dat een grote escalatie dreigt in het offensief tegen Hezbollah.
• Volgens CARE verslechtert de humanitaire situatie snel. Medewerkers van de hulporganisatie moesten halsoverkop evacueren. ‘Ondanks de evacuatie gaat de hulpverlening door, maar onder steeds moeilijkere omstandigheden.’
• CARE ziet dat opvanglocaties in het land overvol raken doordat steeds meer gezinnen vluchten voor het geweld.
• De Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich zei donderdag dat de zuidelijke wijken van Beiroet net als delen van Gaza verwoest zullen worden.

• Iran zegt sinds het begin van de oorlog met de Verenigde Staten en Israël meer dan vijfhonderd raketten en zeker tweeduizend drones te hebben afgevuurd. Dat meldt persbureau Fars. Ongeveer 40 procent van de aanvallen zou gericht zijn geweest op Israëlische doelen.
• Nadat de VS en Israël zaterdagochtend begonnen met het bombarderen van Iran, voert het land vergeldingsaanvallen uit in het Midden-Oosten. Volgens Iran was 60 procent van de afgevuurde raketten en drones gericht op Amerikaanse doelen in de Golfstaten.
• Bahrein, Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten hebben de afgelopen dagen aanvallen gemeld.

• De Libanese president Joseph Aoun heeft de Franse president Emmanuel Macron gevraagd Israël aan te sporen geen aanvallen uit te voeren op de zuidelijke buitenwijken van Beiroet. Dat verzoek komt nadat het Israëlische leger een evacuatiebevel voor het gebied had afgegeven.
• Tijdens een telefoongesprek vroeg Aoun Macron ‘om bij Israël te interveniëren om te voorkomen dat de zuidelijke buitenwijken van Beiroet worden aangevallen’. Ook riep hij op tot hulp om ‘zo snel mogelijk een staakt-het-vuren’ tot stand te brengen, aldus een verklaring van het Libanese presidentschap.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft tegen Axios gezegd dat hij persoonlijk betrokken wil zijn bij de keuze van de volgende leider van Iran.
• ‘Khamenei’s zoon is voor mij onacceptabel. We willen iemand die harmonie en vrede naar Iran brengt,’ citeert Axios Trump uit een interview.
• ‘Ik moet betrokken zijn bij de benoeming, net zoals met Delcy in Venezuela,’ aldus Trump.
• De opmerkingen komen op een moment dat er grote onzekerheid bestaat over de opvolging van de Iraanse leider, nadat ayatollah Ali Khamenei omkwam bij Amerikaanse en Israëlische aanvallen.

• De oorlog tussen Israël en Iran gaat volgens ingewijden een nieuwe fase in. Israël zou zich daarbij richten op opslagplaatsen voor raketten diep onder de grond, zeggen twee bronnen tegen persbureau Reuters.
• Israël meldde eerder al grootschalige aanvallen op bovengrondse Iraanse lanceerlocaties. In de volgende fase worden volgens de bronnen ook bunkers met ballistische raketten en bijbehorende apparatuur aangevallen.
• Een van de ingewijden zegt dat Israël wil voorkomen dat Iran na de oorlog nog in staat is Israël via de lucht aan te vallen. Ook zou het uitschakelen van de top van het Iraanse regime een doel zijn.
• Bij de eerste aanvalsgolf werden afgelopen weekend al prominente leiders gedood, onder wie ayatollah Ali Khamenei. Iran reageerde daarop met raketaanvallen op Israël en andere landen in de regio.
• Hoe groot het Iraanse raketarsenaal vóór het begin van de oorlog precies was, is onduidelijk. Schattingen lopen uiteen van ongeveer 2500 tot 6000 raketten.

• De Britse premier Keir Starmer heeft gezegd dat het Verenigd Koninkrijk vier extra Typhoon-straaljagers naar Qatar stuurt nu het conflict in het Midden-Oosten escaleert.
• ‘Ik kan vandaag aankondigen dat we vier extra Typhoon-straaljagers sturen om ons eskader in Qatar te versterken en onze defensieve operaties in Qatar en in de bredere regio te versterken’, zei Starmer op een persconferentie.

• Het Israëlische leger heeft iedereen in de zuidelijke buitenwijken van Beiroet opgedragen het gebied te verlaten. Veel mensen zijn daarop direct gevlucht, meldt het Franse persbureau AFP.
• De wijken zijn vaker doelwit geweest van Israëlische aanvallen. In het dichtbevolkte deel van de Libanese hoofdstad wonen veel sjiitische Libanezen die aanhanger zijn van de sjiitische beweging Hezbollah.
• Woensdag riep het Israëlische leger ook de bevolking van het zuidelijkste deel van Libanon op om naar het noorden te vertrekken, voorbij de rivier de Litani. Israël voert donderdag voor de derde dag op rij aanvallen uit op Libanon, na het begin van de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran.

• De EU-ministers van Buitenlandse Zaken en hun collega’s van de Samenwerkingsraad van de Golfstaten (GCC) veroordelen de ‘ongerechtvaardigde Iraanse aanvallen’ op de Golfstaten.
• Dat staat in een gezamenlijke verklaring van de EU en GCC op donderdag. Volgens beide partijen vormen de aanvallen een bedreiging voor de regionale en mondiale veiligheid.
• De EU en GCC roepen Iran op de aanvallen onmiddellijk te staken.

• Bij de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zijn volgens het Iraanse staatspersbureau Tasnim 1.230 doden gevallen. De Verenigde Staten en Israël voeren sinds zaterdag aanvallen uit op doelen in het land.
• Eerder meldde het staatspersbureau IRNA een dodental van 1.045. Onder de slachtoffers bevinden zich volgens Iran zowel militairen als burgers. Zo zouden zaterdag meer dan 150 mensen zijn omgekomen, voornamelijk kinderen, bij een aanval op een school in het zuiden van het land.

• De Iraanse raket die richting Turkije vloog en werd neergehaald, had mogelijk Amerikaanse doelen in Turkije kunnen treffen, zegt NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. Volgens verschillende media was de ballistische raket gericht op de NAVO-basis bij Incirlik, op enkele tientallen kilometers afstand.
• De raket werd woensdag onderschept boven de oostelijke Middellandse Zee nadat hij vanuit Iran via het Syrische luchtruim richting Turkije vloog, meldden Turkije en de NAVO. Volgens onder meer The Wall Street Journal werd het projectiel uitgeschakeld door een Amerikaanse torpedobootjager.

• De Israëlische krijgsmacht wil de aanvallen op Iran naar verwachting nog minstens één tot twee weken voortzetten, meldt The Times of Israel. Volgens de Israëlische nieuwssite is het de bedoeling in die periode nog duizenden doelen die gelinkt zijn aan het Iraanse regime te treffen.
• Het is nog onduidelijk of de Amerikaanse en Israëlische operaties tegen Iran, die zaterdag begonnen, gelijktijdig zullen eindigen. De Amerikaanse president Donald Trump zei eerder deze week dat de Amerikaanse militaire operatie mogelijk vier tot vijf weken kan duren.

• De Iraanse strijdkrachten ontkennen dat zij een raket op Turks grondgebied hebben gericht. In een verklaring die via staatsmedia is verspreid, stelt het Iraanse leger dat het de soevereiniteit van Turkije respecteert.
• Volgens het Turkse ministerie van Defensie werd woensdag een ballistische raket die vanuit Iran richting het Turkse luchtruim zou zijn afgevuurd, boven de oostelijke Middellandse Zee onderschept en vernietigd door lucht- en raketafweersystemen van de NAVO. Turkije heeft naar eigen zeggen protest aangetekend tegen het incident, dat ook door de NAVO werd veroordeeld.

• Hoewel hij eerder kritiek uitte op de Amerikaanse en Israëlische aanval op Iran, sluit de Canadese premier Mark Carney niet uit dat Canada militair betrokken raakt bij de oorlog in het Midden-Oosten. Dat zei hij tijdens een bezoek aan Australië, in antwoord op vragen van journalisten.
• Tijdens een gezamenlijke persconferentie met de Australische premier Anthony Albanese werd Carney gevraagd of er een scenario denkbaar is waarin Canada zich in het conflict mengt. ‘Je kunt deelname nooit volledig uitsluiten’, antwoordde hij, al benadrukte hij dat het om een hypothetische vraag ging.
• Woensdag omschreef Carney de situatie in het Midden-Oosten als een teken dat de internationale orde heeft gefaald. Donderdag herhaalde hij zijn oproep tot de-escalatie van het conflict.

• Sinds het oplaaien van de gevechten tussen Israël en Hezbollah zijn in Libanon 72 mensen gedood en 473 gewond geraakt, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
• Door de Israëlische luchtaanvallen op meerdere gebieden in Libanon zijn volgens de autoriteiten meer dan 83.000 mensen ontheemd geraakt.
• Israël voerde de aanvallen uit nadat de pro-Iraanse militie Hezbollah raketten en drones richting Israël had afgevuurd als vergelding voor eerdere Israëlische aanvallen op Iran.

• Iraëlische troepen zijn volgens een bron van VN-missie UNIFIL opgerukt naar dorpen in Zuid-Libanon. Het verst bereikte punt zou het dorp Khiam zijn, ongeveer zes kilometer van de Israëlische grens.

• Israël waarschuwde burgers het zuiden van Libanon te verlaten wegens militair optreden tegen Hezbollah. Defensieminister Israel Katz spreekt over een ‘bufferzone’, terwijl luchtaanvallen doorgaan.

• NAVO onderschept Iraanse raket boven Turkije. Een Iraanse ballistische raket richting Zuidoost-Turkije is woensdag door NAVO-luchtverdediging neergehaald. Er vielen geen slachtoffers. De NAVO bevestigt dat de alliantie ‘pal achter bondgenoot Turkije staat’.

• Alliantie benadrukt sterke lucht- en raketverdediging. Volgens een woordvoerder van NAVO-chef Mark Rutte blijft de afschrikking ‘sterk op alle vlakken’. De NAVO beschermt Turkije al langer, onder meer met een Spaanse Patriot-batterij bij de basis Incirlik.

• Voorlopig geen beroep op NAVO-noodartikel. Turkije overweegt vooralsnog geen spoedoverleg of beroep op artikel 4 of 5. Volgens bronnen twijfelt Ankara zelfs of de raket werkelijk voor Turkije bedoeld was.

• Iran heeft een raket afgevuurd op Turkije. De ballistische raket is uit de lucht geschoten door de NAVO-luchtverdediging, zegt het Turkse ministerie van Defensie. Er zijn geen slachtoffers gevallen.
• NAVO veroordeelt de actie en staat pal achter alle bondgenoten, inclusief Turkije, laat de woordvoerder van NAVO-topman Mark Rutte weten. “Onze afschrikking en verdediging blijven sterk.”
• Turkije laat weten het incident met de NAVO-bondgenoten te willen bespreken. Of het land daarbij ook een spoedoverleg wil aanvragen, het type vergadering dat normaliter wordt ingelast bij een acute dreiging, is nog niet duidelijk.

• Het Israëlische leger heeft de Libanese bevolking ten zuiden van de rivier de Litani bevolen te vertrekken. Voor hun eigen veiligheid moeten mensen naar het noorden, de rivier oversteken.
• Israël wil in het gebied ‘militaire actie ondernemen’ tegen de sjiitische beweging Hezbollah. Volgens een legerwoordvoerder loopt iedereen die dichtbij Hezbollah-strijders of gebouwen die de beweging gebruikt is, gevaar.

• Israël bedreigt de opvolger van Ali Khamenei nu al openlijk. Defensieminister Israel Katz verklaarde dat elke nieuwe leider een ‘moorddoelwit’ zal zijn.
• Vanochtend berichtten Iraanse media dat de zoon van overleden ayatollah Ali Khamenei, Mojtaba Khamenei, is benoemd tot nieuwe leider van Iran.

• De Canadese premier Mark Carney heeft de situatie in het Midden-Oosten omschreven als het falen van de internationale orde.

• ‘Ondanks decennia aan resoluties van de VN-Veiligheidsraad, werk van het Internationaal Atoomenergieagentschap en een opeenvolging van sancties en diplomatiek werk, is het huidige conflict opnieuw een voorbeeld van het falen van de internationale orde.’ Volgens Carney is het niet aan hem de situatie verder te toetsen, al roept hij wel op tot de-escalatie.

• De Spaanse premier Pedro Sánchez uitte in een televisietoespraak zijn weerzin tegen de aanvallen op Iran. ‘Spanje zegt nee tegen oorlog,’ aldus Sánchez, die eraan toevoegde dat dit is hoe de grootste rampen voor de mensheid beginnen. ‘Spanje is tegen deze ramp.’

• ‘Je kunt geen Russische roulette spelen met het lot van miljoenen,’ zei Sánchez, wiens regering ruzie heeft met president Donald Trump over de aanvallen. Spanje heeft geweigerd toestemming te geven voor het gebruik van bases voor de aanvallen.

• ‘Wij zijn niet medeplichtig uit angst,’ aldus Sánchez. De Spaanse premier wil met landen in de getroffen regio samenwerken op zoek naar een diplomatieke oplossing.

• De zoon van de gedode ayatollah Ali Khamenei is benoemd tot de nieuwe leider van Iran, melden Iraanse media. Mojtaba Khamenei is 56 jaar oud.
• Na de dood van Khamenei werd het bestuur van Iran enkele dagen waargenomen door een driekoppige raad. Daar komt nu een einde aan. Volgens oppositiezender Iran International heeft de Assembly of Experts Mojtaba Khamenei benoemd tot nieuwe leider, onder druk van de Islamic Revolutionary Guard Corps.

• De gezamenlijke aanvallen van de Verenigde Staten en Israël hebben volgens president Donald Trump aanzienlijke schade aangericht in Iran. Dat zei hij tegen verslaggevers tijdens een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. “Vrijwel alles is uitgeschakeld,” aldus Trump.
• De aanvallen gingen afgelopen zaterdag van start en leidden tot de dood van de Iraanse hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei. Trump stelde maandag dat het conflict vier tot vijf weken zou kunnen duren, al benadrukte hij dat de VS indien nodig langer kunnen doorgaan met de militaire operaties.

• Een gebouw van de raad die verantwoordelijk is voor de benoeming van een nieuwe ayatollah in Iran is gebombardeerd door Israël en de Verenigde Staten, meldt persbureau AFP op basis van lokale media. Na het overlijden van de hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, is de 88 leden tellende Assemblee van Experts belast met het aanwijzen van zijn opvolger.
• Op sociale media circuleren beelden – die niet onafhankelijk zijn geverifieerd – van een zwaar beschadigd pand waar de raad bijeen zou komen. Het zou gaan om een gebouw in de stad Qom, ten zuiden van Teheran. Of het pand daadwerkelijk door de Assemblee van Experts werd gebruikt en of er op het moment van de aanval mensen aanwezig waren, is niet bevestigd.

• Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn maandag en dinsdag zeker 40 mensen om het leven gekomen en 246 anderen gewond geraakt. Dat heeft het Libanese ministerie van Volksgezondheid bekendgemaakt, zo meldt ANP.

• Democraten en Republikeinen lijken af te stevenen op een politieke botsing over de oorlog tegen Iran. Tegenstanders van het huidige beleid willen vastleggen dat president Trump eerst toestemming van het Congres moet krijgen voordat hij verdere militaire acties onderneemt.
• Naar verwachting buigt het Congres zich dinsdag en donderdag over resoluties over het conflict. In de Senaat gaat het om een voorstel van Democraat Tim Kaine en Republikein Rand Paul; in het Huis van Afgevaardigden hebben Democraat Ro Khanna en Republikein Thomas Massie een vergelijkbaar initiatief ingediend.
• De voorstellen maken weinig kans van slagen. Zelfs als ze een meerderheid halen, kan Trump er zijn veto over uitspreken. Voor de initiatiefnemers draait het echter ook om een principiële kwestie: zij willen dat parlementsleden zich publiek uitspreken over hun steun voor of verzet tegen het optreden van de president.

• Zeker 30.000 mensen zijn gevlucht na Israëlische aanvallen op Libanon, schatten de Verenigde Naties. Dat aantal is gebaseerd op registraties bij opvanglocaties van de VN.

• Israël vaardigde evacuatiebevelen uit voor tientallen plaatsen in het zuiden van het land en voor de zuidelijke buitenwijken van de hoofdstad Beiroet. Veel inwoners trokken daarop noordwaarts. Ook in de oostelijke Bekaa-vallei zijn veel mensen op de vlucht geslagen, meldt VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.

• Volgens UNHCR verblijven naast de tienduizenden geregistreerde vluchtelingen nog veel meer mensen langs wegen of in hun auto’s. Het werkelijke aantal ontheemden ligt daardoor vermoedelijk hoger. Tot dusver heeft de Libanese overheid 21 opvanglocaties geopend, aldus het Wereldvoedselprogramma.

• Hezbollah meldde dinsdag opnieuw raketten op Israël te hebben afgevuurd. Israël voerde daarop een nieuwe aanval uit op Beiroet, ditmaal zonder voorafgaande waarschuwing.

• De voorraden van de meest geavanceerde Amerikaanse munitie zijn niet op het gewenste niveau, erkent de Amerikaanse president Donald Trump. De legerleiding heeft gewaarschuwd dat de strijd met Iran kan worden bemoeilijkt door dreigende tekorten aan onder meer luchtverdedigingsraketten en precisiemunitie, meldden Amerikaanse media eerder.
• Sinds de grootschalige aanvallen op Iran die zaterdag van start gingen, verbruiken de Verenigde Staten in hoog tempo precisiemunitie en zware bunker­bommen voor ondergrondse doelen.
• Tegelijkertijd kosten Iraanse vergeldingsaanvallen met raketten en drones op Amerikaanse bases en andere doelen in pro-Amerikaanse buurlanden veel onderscheppingsraketten, waaronder de toch al schaarse Patriot-munitie.
• Toch kunnen volgens Trump ‘oorlogen ‘oneindig’ worden gevoerd, en heel succesvol’. Dat komt volgens hem door de ‘praktisch onbeperkte’ voorraden reguliere munitie en munitie van een iets hoger niveau. ‘Van het topsegment hebben we een goede voorraad, maar niet zoveel als we willen.’ Wel ligt er volgens Trump nog veel materieel opgeslagen op andere locaties in de wereld.
• Deskundigen stellen dat de strijd in het Midden-Oosten kan uitmonden in een uitputtingsslag: de vraag is of eerst de Iraanse projectielen of de Amerikaanse luchtverdedigingsmiddelen opraken.
• Zeker nu Iran meer landen in de regio aanvalt en minder selectief is in zijn doelwitten. Aanvallen met bijvoorbeeld kamikazedrones op uiteenlopende burgerdoelen over een breed front zijn lastig af te slaan.

• De Iraanse aanvallen op Qatar zijn niet uitsluitend gericht op militaire doelwitten, maar op het volledige grondgebied van het land. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken tegen Al Jazeera. Volgens Doha heeft Iran onder meer geprobeerd het internationale vliegveld Hamad aan te vallen.

• Qatar is voor Iran een doelwit omdat het Amerikaanse militaire bases herbergt. Maandag haalde de Golfstaat twee Iraanse gevechtsvliegtuigen neer, nadat eerder al drones en raketten waren onderschept.

• De woordvoerder verklaart dat de regering vooraf niet door Iran op de hoogte is gesteld van de aanval. Volgens hem is er momenteel bovendien geen communicatie met Teheran.

• Saudi-Arabië heeft fel gereageerd op de droneaanval op de Amerikaanse ambassade in de hoofdstad Riyad. Het olierijke koninkrijk stelt zich het recht voor te behouden om ‘alle noodzakelijke maatregelen’ te nemen om zijn belangen te beschermen, ook ‘de optie om te reageren op de agressie’ wordt niet uitgesloten.

• Volgens nieuwssite al-Arabiya werd de ambassade aangevallen met twee drones, waarna brand uitbrak. De schade zou beperkt zijn gebleven. Saudi-Arabië neemt het incident zeer serieus en spreekt van een ‘laffe’ en ‘ongerechtvaardigde’ aanval.

• Het ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt Iran ervan ‘alle internationale normen’ te schenden door een diplomatieke post aan te vallen en zo verdere escalatie van het conflict in de regio te riskeren.

• Israël zegt in de nacht een aanval te hebben uitgevoerd op een belangrijk complex van het Iraanse regime in Teheran. Daarbij werd een groot aantal bommen afgeworpen, meldt nieuwssite The Times of Israel.

• Volgens de Israëlische krijgsmacht gaat het om het zogenoemde leiderschapscomplex, dat wordt omschreven als het belangrijkste centrale hoofdkwartier van het ‘Iraanse terreurregime’. In het complex zouden onder meer de nationale veiligheidsraad en het presidentiële bureau zijn gevestigd.

• Het is nog onduidelijk wat de precieze impact van de aanval is.

• Het dodental als gevolg van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran is gestegen naar 787. Dat meldt hulporganisatie Rode Halve Maan volgens Iraanse staatsmedia.

• De Verenigde Staten en Israël begonnen zaterdag met bombardementen op Iran, waarna het aantal slachtoffers snel opliep. Maandag sprak de Rode Halve Maan nog van 555 doden.

• Sinds afgelopen weekend is het conflict verder geëscaleerd. Er vinden opnieuw aanvallen plaats tussen Israël en de pro-Iraanse Hezbollahbeweging in Libanon, terwijl in 2024 nog een bestand werd gesloten na een eerder conflict.

• Iran voert ondertussen tegenaanvallen uit op Israël en op landen in de regio waar Amerikaanse troepen zijn gestationeerd. Daarbij zijn eveneens burgers omgekomen. Ook zijn zeker zes Amerikaanse militairen gesneuveld.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat de historische relatie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië ‘niet meer is zoals die was’. Dat zei hij in een interview met de Britse krant The Sun, tegen de achtergrond van een grote trans-Atlantische breuk over de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran.

• ‘Dit was de meest hechte relatie van allemaal. En nu hebben we zeer sterke relaties met andere landen in Europa,’ aldus Trump. Hij noemde daarbij specifiek Frankrijk en Duitsland. De uitspraken volgen op de aanvankelijke weigering van de Britse premier Keir Starmer om de Verenigde Staten gebruik te laten maken van Britse militaire bases voor de oorlog met Iran.

• ‘Ik bedoel, Frankrijk is geweldig geweest. Ze zijn allemaal geweldig geweest. Het Verenigd Koninkrijk is heel anders geweest dan de anderen,’ aldus de Amerikaanse president.

• De Verenigde Staten hebben overheidspersoneel zonder cruciale functie opgedragen Qatar en Koeweit te verlaten. Eerder werd al bekend dat medewerkers in Bahrein, Irak en Jordanië moesten vertrekken.

• De aanhoudende strijd tussen de VS en Iran heeft ook gevolgen voor diplomatieke posten in de regio. De Amerikaanse ambassade in Koeweit sluit de deuren voor onbepaalde tijd. ‘We hebben alle reguliere en spoedeisende consulaire afspraken geannuleerd.’

• Israëlische militairen zijn verder opgerukt in het zuiden van Libanon, meldt The Times of Israel. Het leger was al actief in het gebied, maar heeft de troepen nu verder naar voren geschoven om een bufferzone te creëren.

• Volgens de krijgsmacht gaat het om een ‘defensieve’ actie, bedoeld om ‘een extra veiligheidslaag voor de inwoners van Noord-Israël’ te vormen. Het leger benadrukt dat er geen sprake is van een grondoperatie in Libanon, maar van een ‘tactische maatregel’.

• Na het staakt-het-vuren met Hezbollah in 2024 trok Israël zich nooit volledig terug uit Libanon. Hezbollah vuurde afgelopen weekend opnieuw raketten af op Israël, nadat dat land een oorlog was begonnen in Iran. Israël reageerde daarop met luchtaanvallen op Zuid-Libanon en Beiroet.

• Ook afgelopen nacht eiste Hezbollah de verantwoordelijkheid op voor drone- en raketaanvallen op Israël, naar eigen zeggen als vergelding voor eerdere Israëlische aanvallen.

• Een langdurige oorlog in het Midden-Oosten kan leiden tot een forse stijging van de inflatie in de eurozone en de economische groei afremmen. Dat zegt Philip Lane, hoofdeconoom van de Europese Centrale Bank (ECB), in een interview met zakenkrant Financial Times.

• De oorlog van de Verenigde Staten en Israël met Iran escaleerde maandag verder, zonder dat een einde in zicht is. Israël voerde aanvallen uit op Libanon en Iran zette zijn aanvallen op de Golfstaten voort. Dinsdag stijgen de Europese gasprijzen opnieuw met 30 procent.

• ‘Een stijging van de energieprijzen drijft de inflatie op, vooral op de korte termijn, en een dergelijk conflict zou negatief zijn voor de economische activiteit,’ aldus Lane. De impact en de gevolgen voor de inflatie op middellange termijn hangen volgens hem af van de omvang en de duur van het conflict.

• De centrale bank houdt de situatie naar eigen zeggen nauwlettend in de gaten.

• De Amerikaanse ambassade in de Saudische hoofdstad Riyad is geraakt door twee drones, bevestigt het ministerie van Defensie in Saoedi-Arabië. Door de aanval ontstond een ‘beperkte’ brand en is lichte materiële schade aangericht, aldus het Saudische ministerie in een verklaring.

• Ooggetuigen in Riyad melden aan persbureaus AFP en Reuters dat er rook boven de Amerikaanse ambassade te zien is. Volgens Fox News was de ambassade op het moment van de aanval leeg en zijn er geen gewonden gevallen.

• De Amerikaanse ambassade in Riyad roept Amerikanen in Saoedi-Arabië via X op om te schuilen. De waarschuwing geldt voor de steden Jeddah, Riyad en Dhahran. Een woordvoerder van het Saudische ministerie van Defensie schrijft op X dat in totaal acht drones zijn onderschept bij Riyad en al-Kharj.

• In een interview met NewsNation over een mogelijke vergelding voor de droneaanval zei de Amerikaanse president Donald Trump dat ‘je er snel achter zult komen’. Verdere details gaf hij niet.

• De Amerikaanse ambassade in de Jordaanse hoofdstad Amman maakte maandag bekend dat al het personeel de ambassade tijdelijk heeft verlaten ‘wegens een dreiging’.

• Israël heeft in de nacht van maandag op dinsdag opnieuw luchtaanvallen uitgevoerd op de Libanese hoofdstad Beiroet. Volgens het Israëlische leger waren commandocentra en wapenopslagplaatsen van Hezbollah het doelwit.

• Al-Manar TV, een televisiezender die gelieerd is aan Hezbollah, meldt in een verklaring op Telegram dat het kantoor van de zender in het zuiden van Beiroet is getroffen door een Israëlische luchtaanval.

• De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zegt te hopen dat het Iraanse volk de huidige regering ten val kan brengen. Volgens hem vormt Iran onder de huidige machthebbers een groot risico.

• ‘Wij hopen dat het Iraanse volk deze regering kan omverwerpen en een nieuwe toekomst voor dat land kan opbouwen. We zouden het geweldig vinden als dat mogelijk is,’ zei Rubio tegen verslaggevers. ‘Maar het doel van deze missie is de vernietiging van hun ballistische raketcapaciteiten en hun maritieme capaciteiten.’

• Rubio verwees daarbij onder meer naar de vergeldingsaanvallen die Iran uitvoert sinds het land wordt aangevallen door de Verenigde Staten en Israël. Ondanks jarenlange internationale sancties is Iran nog altijd in staat aanvallen uit te voeren, benadrukte hij. ‘Stel je voor hoe dat is over een jaar. Of anderhalf jaar. De capaciteiten die ze zouden hebben om ons schade toe te brengen. Dat is een onaanvaardbaar risico.’

• Volgens Rubio hebben de Verenigde Staten Iran ‘preventief’ aangevallen, nadat zij hadden vernomen dat bondgenoot Israël van plan was toe te slaan. Dat besluit was volgens hem ‘belangrijk voor de veiligheid van de wereld’.

• Hij stelde dat Israëlische aanvallen anders tot vergeldingsacties tegen Amerikaanse troepen zouden hebben geleid. De VS zijn de belangrijkste bondgenoot van Israël.

• Rubio uitte daarnaast felle kritiek op het Iraanse regime en op de gedode leider Ali Khamenei. Hij sprak over ‘radicale geestelijken’ met ‘theologische opvattingen apocalyptisch van aard zijn’. Ook zei hij dat zowel de president als hijzelf graag nieuwe machthebbers in Iran ziet. Belangrijk is dat ‘wie er ook over een jaar aan de macht is, diegene geen ballistische raketten of drones heeft om ons te bedreigen.’

• Een commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde heeft opnieuw verklaard dat de Straat van Hormuz is gesloten. Schepen die toch een doorgang proberen te forceren, zullen volgens hem in brand worden gestoken, melden Iraanse media.

• De Iraanse elitetroepen maakten eerder op maandag bekend dat zij een droneaanval hebben uitgevoerd op een olietanker in de Straat van Hormuz, een cruciale route voor het wereldwijde transport van olie en gas. Het getroffen schip werd door Iran omschreven als een bondgenoot van de Verenigde Staten. Sinds zaterdag zijn de Verenigde Staten samen met Israël in oorlog met Iran.

• Volgens de Amerikaanse president Donald Trump was afgelopen weekend ‘de laatste goede kans’ om Iran aan te vallen en te voorkomen dat het land een kernwapen zou ontwikkelen. In een korte update zei hij dat de operatie ‘ver voor op schema’ ligt.
• Trump sprak tijdens een ceremonie voor veteranen die een hoge onderscheiding kregen, maar ging ook kort in op de oorlog in Iran. Hij herhaalde dat de luchtaanvallen gericht zijn op het vernietigen van Irans raketprogramma en marine en op het voorkomen dat het land een kernwapen kan ontwikkelen.
• Eerder zei de president dat hij verwacht dat de oorlog vier tot vijf weken kan duren. Hoewel de operatie volgens hem sneller verloopt dan gepland, benadrukte hij dat de VS ook in staat zijn om langer door te gaan met de aanvallen.
• Vorige zomer voerden de VS en Israël al aanvallen uit op Iraanse nucleaire faciliteiten. Trump stelde toen dat het kernprogramma van Iran daarmee ‘decennia’ was teruggeworpen.

• NAVO-topman Mark Rutte heeft met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan gebeld over Iran en de bescherming van de NAVO-grenzen.
• Turkije grenst aan Iran en vreest de gevolgen van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen, evenals de tegenaanvallen van Teheran.
• Erdogan en Rutte benadrukten het belang van ‘NAVO’s 360 graden-benadering’, zei de secretaris-generaal van het bondgenootschap na afloop van het gesprek. Die leus geeft aan dat de NAVO zich niet alleen tegen Rusland richt, maar tegen gevaren uit het Midden-Oosten, Noord-Afrika en alle andere richtingen.
• ‘We staan altijd klaar om iedere dreiging, uit elke richting, af te schrikken en af te weren,’ zei Rutte op X, volgens hem ook namens Erdogan.

• Qatar heeft twee Iraanse gevechtsvliegtuigen uit de lucht geschoten, meldt het Qatarese ministerie van Defensie. Het land wordt sinds zaterdag aangevallen door Iran, omdat het Amerikaanse militaire bases huisvest.
• Het zou gaan om SU-24-straaljagers uit de Sovjet-Unie. Daarnaast zouden zeven ballistische raketten en vijf Iraanse drones zijn onderschept. Het is nog onduidelijk of er gewonden zijn gevallen door neerkomende brokstukken.
• Eerder meldde Qatar dat Iran niet alleen militaire, maar ook civiele doelen zou bestoken.

• NAVO-topman Mark Rutte is blij met de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Hij wijst erop dat het Iraanse regime een groot gevaar vormt voor NAVO-landen en hun bondgenoten.
• ‘Ik ben blij dat Irans middelen worden afgebroken’ om chaos te veroorzaken in het Midden-Oosten en Europa, zei Rutte in een interview met de BBC. Zaterdag sprak hij met verschillende Europese leiders, die volgens hem ook ‘extreem blij’ zijn met de luchtaanvallen.
• Rutte ziet Iran niet alleen als bedreiging voor de eigen bevolking, maar ook voor Europa. ‘Het is een terroristisch regime en dus ook duidelijk een bedreiging voor bijvoorbeeld Londen, Hamburg en mijn eigen thuisstad Den Haag.’ Volgens hem voert Iran al 45 jaar aanvallen uit, vooral op leden van de Iraanse diaspora.
• De secretaris-generaal benadrukte dat de NAVO zelf niet betrokken was bij de aanval en wilde niet zeggen of hij van tevoren op de hoogte was.

• Staatsmedia melden dat Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh, de vrouw van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei, is overleden aan verwondingen door de luchtaanvallen. Ze was 79 jaar.
• Volgens Tasnim lag Bagherzadeh sinds zaterdag in coma.
• Bagherzadeh trouwde in 1981 met Khamenei, die in 1989 de hoogste leider van Iran werd, en samen kregen ze zes kinderen.
• Een van hen, Mojtaba, wordt soms genoemd als mogelijke opvolger van zijn vader. Het is onduidelijk waar hij zich nu bevindt; zijn vrouw kwam dit weekend in Irak om bij een luchtaanval.

• Volgens bronnen aan nieuwszender CNN waren de vier gedode Amerikaanse militairen slachtoffer van de Iraanse aanval op Koeweit.
• Defensieminister Pete Hegseth zei dat de Iraanse wapens een tactisch operatiecentrum raakten, met dodelijke gevolgen.
• ‘We rouwen met jullie mee en we zullen jullie nooit vergeten’, sprak hoogste generaal Dan Caine tot de familieleden van de slachtoffers.

• Brussel heeft nog niet besproken of artikel 42.7 van het Europees Verdrag – vergelijkbaar met artikel 5 van de NAVO – van toepassing is na de droneaanval in Cyprus, meldt een woordvoerder van de Europese Commissie.
• Via artikel 42.7 zijn EU-lidstaten verplicht elkaar te helpen bij militaire agressie. Of dat nu geldt voor de aanval in Cyprus, zal de komende dagen ‘aan de orde komen’, aldus de zegsvrouw, die verder geen uitspraken kon doen.
• In de nacht van zondag op maandag werd de Britse luchtmachtbasis in Akrotiri, ook gebruikt door de VS, getroffen door een drone. Er vielen geen gewonden. Twee andere drones die onderweg waren, werden onderschept.
• Griekenland stuurde twee fregatten en twee F-16’s naar Cyprus om de eilandstaat te beschermen. Een informeel EU-overleg van ministers op maandag en dinsdag in Cyprus is vanwege de situatie uitgesteld.

• De Libanese regering heeft een ‘onmiddellijk verbod’ ingesteld op de militaire activiteiten van Hezbollah.
• De groep moet haar wapens overdragen aan de staat, zei premier Nawaf Salam maandag.
• Dit besluit komt nadat de door Iran gesteunde Hezbollahbeweging raketten op Israël heeft afgevuurd, die leidden tot vergeldingsaanvallen van Israël.

• De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth verwacht dat de oorlog in Iran geen ‘eindeloze oorlog’ wordt zoals die in Irak. Volgens hem hebben de Verenigde Staten duidelijke doelen en zullen ze die snel bereiken.
• ‘We slaan nauwkeurig, overweldigend en meedogenloos toe’, zei Hegseth tijdens een persconferentie in het Pentagon. Hij noemde als doel het uitschakelen van alle offensieve raketten van Iran, het vernietigen van de marine en het platleggen van andere militaire infrastructuur.
• In 2003 vielen de VS samen met het Verenigd Koninkrijk Irak binnen. Het bewind van Saddam Hoessein werd binnen enkele maanden beëindigd, maar Amerikaanse troepen bleven tot 2011 aanwezig om de wederopbouw te begeleiden.
• Tijdens zijn verkiezingscampagne had Donald Trump kritiek op dit soort ‘forever wars’ en beloofd geen nieuwe oorlogen in het Midden-Oosten te beginnen.

• De Europese gasprijs op de toonaangevende gasbeurs in Amsterdam is maandagmiddag bijna 50 procent gestegen.
• Aanleiding is het nieuws dat Qatar stopt met de export van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) na Iraanse aanvallen op Qatarese energiefaciliteiten. Qatar is een belangrijke leverancier van lng aan Europa.
• Rond 13.50 uur stond de gasprijs 49 procent hoger, op meer dan 47 euro per megawattuur.

• Israël zegt het hoofd van de inlichtingendienst van Hezbollah, Hoessein Moukalled, te hebben gedood bij een aanval op de Libanese hoofdstad Beiroet. Dat meldt de Israëlische strijdmacht op X. De aanval vond plaats in Dahieh, in het zuiden van de stad, een bolwerk van Hezbollah.
• De Israëlische defensieminister Israël Katz waarschuwde maandag dat ook Hezbollah-leider Naim Qassem ‘hetzelfde lot’ kan treffen als de Iraanse leider Ali Khamenei, die afgelopen weekend omkwam bij een luchtaanval op zijn woon- en werkcomplex. Israël eiste die aanval later op.
• ‘We zullen hard toeslaan tegen Hezbollah. En Naim Qassem zal ondervinden dat wie Khamenei’s pad volgt, zal eindigen als Khamenei – in de krochten van de hel’, aldus Katz.
• Hezbollah, dat wordt gesteund door Iran, had eerder gezegd zich niet te mengen in een gewapende strijd tegen Israël en de VS, zolang die beperkt bleef en niet gericht was tegen het regime in Teheran.

• Qatar heeft de productie van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) voorlopig stilgelegd na aanvallen van Iran op energiefaciliteiten. Het land is een belangrijke leverancier van lng aan Europa.
• Volgens Doha voerden Iraanse drones aanvallen uit op een gasverwerkingsfaciliteit bij Ras Laffan. Ook een energiecentrale werd getroffen.
• Het Ras Laffan Industrial City-complex van staatsbedrijf QatarEnergy ligt ten noorden van hoofdstad Doha. In Mesaieed Industrial City, ten zuiden van de stad, werd een watertank bij een energiecentrale geraakt, een locatie die eveneens belangrijk is voor de gasproductie.
• De Qatarese autoriteiten melden dat er geen slachtoffers zijn gevallen. Qatar behoort tot de grootste lng-leveranciers ter wereld.
• Eerder kondigde het land al een tijdelijke opschorting aan van alle scheepvaart door de Straat van Hormuz vanwege de onveilige situatie. Ongeveer een vijfde van het wereldwijde lng-transport verloopt via deze zeestraat.

• De Iraanse ambassadeur bij het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), Reza Najafi, heeft verklaard dat de nucleaire installatie in Natanz is geraakt bij aanvallen van Israël en de Verenigde Staten. Hij deed die uitspraak tegenover journalisten, kort nadat IAEA-directeur Rafael Grossi had gezegd geen aanwijzingen te hebben dat Iraanse kernfaciliteiten waren getroffen.
• ‘Gisteren hebben zij opnieuw de vreedzame en beveiligde nucleaire installaties van Iran aangevallen,’ aldus Najafi maandag. Volgens hem was de installatie in Natanz het doelwit.

• Iran heeft sinds het uitbreken van het conflict met de Verenigde Staten en Israël al zeker 555 mensen verloren, meldt de Iraanse Rode Halve Maan – een cijfer dat het totale aantal doden bij de recente aanvallen in het land weergeeft.

• De Verenigde Staten hebben het Verenigd Koninkrijk niet verzocht om gebruik te maken van de Britse militaire basis op Cyprus die recent doelwit werd van een droneaanval. Dat verklaarde de Britse minister van Buitenlandse Zaken Yvette Cooper maandag.
• In een interview met Sky News zei Cooper dat de drone de landingsbaan van luchtmachtbasis Akrotiri heeft geraakt. De Cypriotische president Nikos Christodoulides meldde in een verklaring dat het ging om een Iraanse Shahed-drone en dat de schade beperkt is gebleven.
• De aanval volgde kort nadat premier Keir Starmer bekendmaakte dat de VS Britse bases mogen inzetten voor defensieve operaties tegen Iran.

• Boven Koeweit zijn meerdere Amerikaanse gevechtsvliegtuigen neergestort, meldt het Koeweitse ministerie van Defensie. Volgens een woordvoerder heeft de bemanning de incidenten overleefd.
• Op door CNN geverifieerde beelden is te zien hoe een toestel in een vrije val naar beneden stort. De zender vermoedt dat het mogelijk gaat om een McDonnell Douglas F-15E of een F/A-18 Hornet – typen die zowel door de Verenigde Staten als door Koeweit worden gebruikt. Het vliegtuig zou zijn neergekomen op ongeveer tien kilometer van de Ali al-Salem-basis, een belangrijke Amerikaanse uitvalsbasis in het land. Andere geverifieerde beelden tonen een piloot die per parachute afdaalt.

• De Europese gasprijs klom maandag fors door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de daaropvolgende Iraanse vergeldingsacties. Vooral de verstoring van de scheepvaart door de Straat van Hormuz duwde de prijzen omhoog, omdat via die zeestraat een groot deel van de wereldwijde LNG-leveringen loopt.

• De Britse luchtmachtbasis RAF Akrotiri op Cyprus is in de nacht van zondag op maandag doelwit geworden van een droneaanval, zo bevestigt het Britse ministerie van Defensie. Volgens een woordvoerder van de Cypriotische regering bleef de schade beperkt.
• Er zijn geen gewonden gevallen, meldt het ministerie. De leiding van de basis heeft maandagochtend uit voorzorg niet-essentieel personeel tijdelijk geëvacueerd. Andere Britse installaties op het eiland functioneren vooralsnog normaal.
• De aanval komt kort nadat premier Keir Starmer aankondigde dat Amerikaanse troepen Britse bases mogen gebruiken voor defensieve operaties tegen Iran.

• Iran heeft maandag voor de derde dag op rij aanvallen uitgevoerd op doelen in de Golfregio en Israël, als vergelding voor het Amerikaans-Israëlische offensief.
• Volgens verslaggevers van persbureau AFP en ooggetuigen waren luide explosies te horen in Doha (Qatar), Dubai en Abu Dhabi (Verenigde Arabische Emiraten), Manama (Bahrein) en in Jeruzalem.
• In Koeweit werden meerdere drones uit de lucht gehaald door luchtverdedigingssystemen; daarbij raakte niemand gewond. Een getuige meldde rookontwikkeling in de buurt van de Amerikaanse ambassade in de Koeweitse hoofdstad.
• Ook boven Erbil, de hoofdstad van de Koerdische regio in Irak waar Amerikaanse militairen zijn gestationeerd, zijn maandagochtend minstens twee drones onderschept.

• Ayatollah Ali Khamenei is volgens staatsmedia Tasnim en Fars gedood bij Israëlische en Amerikaanse aanvallen in Teheran. Iran kondigt 40 dagen rouw af. President Masoud Pezeshkian, het hoofd van de rechterlijke macht en een jurist van de Raad van Hoeders vormen voorlopig een driekoppige leiding, meldt IRNA.
• De niet-gekozen Raad van Hoeders – zes geestelijken en zes juristen – ziet toe op naleving van sharia en grondwet en speelt een sleutelrol in de machtsbalans.
• Donald Trump en Benjamin Netanyahu spreken van gerechtigheid. China roept op tot een staakt-het-vuren. Irak kondigt drie dagen nationale rouw af.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft de dood van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei via Truth Social bevestigd.
• ‘Khamenei, een van de kwaadaardigste mensen ooit, is dood,’ schrijft hij. ‘Dit is niet alleen gerechtigheid voor het Iraanse volk, maar voor alle geweldige Amerikanen en mensen uit vele landen over de hele wereld die zijn gedood of verminkt door Khamenei en zijn bende bloeddorstige SCHURKEN’.
• ‘Hij kon onze inlichtingendiensten en zeer geavanceerde trackingsystemen niet ontwijken en, door nauwe samenwerking met Israël, konden hij en de andere leiders die samen met hem zijn gedood, niets doen’, aldus Trump.
• De Amerikaanse president spreekt de hoop uit dat de Iraanse Revolutionaire Garde, het leger en andere veiligheids- en politiediensten zullen samenwerken om het land terug te brengen “naar de grootsheid die het verdient’.
• ‘Dit is de grootste kans voor het Iraanse volk om hun land terug te winnen,’ vervolgt de Amerikaanse president zijn bericht op Truth Social.

• Volgens president Donald Trump is een groot deel van de Iraanse leiding omgekomen bij de gezamenlijke Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. ‘Een groot deel wel, ja. We weten niet alles, maar een groot deel wel. Het was een zeer krachtige aanval,’ zei hij zaterdag in een telefoongesprek met ABC News.
• Trump sprak zich verder optimistisch uit over het verloop van de operatie. ‘Het gaat zeer goed’, aldus de president. Op de vraag hoe lang de operatie zal duren, antwoordde hij: ‘Zo lang als we willen, eigenlijk. Maar het heeft al zoveel schade aangericht. Ze zijn in wezen uitgeschakeld.’
• Over een mogelijke nieuwe Iraanse leider zei Trump dat de VS ‘een zeer goed idee’ hebben wie dat zou kunnen zijn. Israël beweert dat ayatollah Ali Khamenei is omgekomen en dat zijn lichaam is gevonden. Teheran spreekt dit tegen.

• In delen van Teheran is zaterdagavond luid gejuich te horen na berichtgeving dat de Iraanse leider Ali Khamenei dood is en dat zijn lichaam is gevonden.
• Persbureau AFP meldt op basis van getuigen en geluidsopnames dat inwoners van de Iraanse hoofdstad even na 23.00 uur lokale tijd voor hun ramen verschenen om te applaudisseren en dat feestmuziek werd gespeeld.
• Een hoge Israëlische functionaris meldde dat de Iraanse ayatollah om het leven kwam bij de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran, waarbij ook de woning van Khamenei werd gebombardeerd.
• Beelden van zijn lichaam zouden aan de Amerikaanse president Donald Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn getoond, terwijl Iran zijn dood nog niet heeft bevestigd.

• Een hoge functionaris binnen het kantoor van de Iraanse opperste leider heeft zaterdag gereageerd op Israëlische mediaberichten waarin werd gesteld dat ayatollah Ali Khamenei zou zijn gedood.
• Volgens Iraanse staatsmedia wees hij die berichten resoluut van de hand en beschuldigde hij de vijanden van Iran van psychologische oorlogsvoering.
• Het hoofd van de afdeling publieke relaties van het kantoor van de opperste leider noemde de berichtgeving onderdeel van een bredere strategie om onrust te zaaien.
• ‘De vijand grijpt naar mentale oorlogsvoering, iedereen moet zich daarvan bewust zijn,’ werd de functionaris geciteerd.
• Met die verklaring probeert Teheran de berichten over de vermeende dood van Khamenei te ontkrachten en ze neer te zetten als onderdeel van een informatieoorlog.

• Kamala Harris, de voormalige vicepresident die de presidentsverkiezingen van 2024 verloor van Donald Trump, heeft scherp uitgehaald naar de huidige president na de aanval op Iran. In een verklaring noemt zij het optreden van Trump gevaarlijk en onverantwoord.
• ‘Donald Trump sleept de Verenigde Staten een oorlog in die het Amerikaanse volk niet wil,’ zei Harris in een verklaring. ‘Laat me duidelijk zijn: ik ben tegen een regimewissel-oorlog in Iran, en onze troepen worden in gevaar gebracht omwille van Trumps zelfgekozen oorlog.’
• Volgens Harris vormt de aanval niet alleen een risico voor Amerikaanse militairen, maar ook voor de bredere stabiliteit in het Midden-Oosten en de internationale positie van de Verenigde Staten.

Lees ook | Hopelijk brengen Amerika en Israël het ayatollah-regime ten val

• De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat nog niet vaststaat hoe lang de aanvallen op Iran aanhouden. ‘Ik kan het lang volhouden en de hele zaak overnemen, of het in twee of drie dagen beëindigen en de Iraniërs vertellen: tot over een paar jaar als jullie weer beginnen met het opbouwen’, zei hij tegen nieuwssite Axios, doelend op de Iraanse nucleaire- en raketprogramma’s.
• Trump noemde als redenen voor de aanvallen het gedrag van Iran in de afgelopen decennia en het verloop van de onderhandelingen over het nucleaire programma: “De Iraniërs kwamen dichtbij en trokken zich toen weer terug” en “Daaruit maakte ik op dat ze eigenlijk geen deal willen.”
• Een hoge Amerikaanse functionaris zei tegen Axios dat Israël en de VS uitgaan van grootschalige bombardementen die zeker vijf dagen aanhouden, al kunnen die plannen volgens Trump nog worden gewijzigd.

• De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zaterdag gezegd dat er veel aanwijzingen zijn dat de Iraanse ayatollah Ali Khamenei ‘er niet meer is’, zonder diens dood expliciet te bevestigen.
• Netanyahu voegde eraan toe dat de woning van Khamenei is vernietigd, en dat commandanten van de Revolutionaire Garde en hoge nucleaire functionarissen zijn uitgeschakeld.

• Europa veroordeelt de ‘onrechtvaardige Iraanse aanvallen’ waaronder die op de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) ‘ten zeerste’, schrijft voorzitter Ursula von der Leyen op X. ‘Deze aanvallen vormen een flagrante schending van de soevereiniteit van de VAE en een duidelijke schending van het internationaal recht’, voegt ze eraan toe.
• Ze plaatste het bericht zaterdag na een telefonisch gesprek met VAE-president Mohamed bin Zayed Al Nahyan. ‘Ik heb onze volledige steun overgebracht en ons medeleven betuigd naar aanleiding van de Iraanse aanvallen en de daaruit voortvloeiende slachtoffers’, schrijft Von der Leyen.
• De politica benadrukte dat Europa ‘volledig solidair staat met partners in de hele regio’.
• Von der Leyen blijft contact houden met belangrijke regionale partners, schrijft ze.

• Aanhangers van het Iraanse regime zijn zaterdag op motoren de straat opgegaan in hoofdstad Teheran. Ze zwaaiden met de Iraanse vlag en er was muziek, melden journalisten van AFP.
• Het ging om een konvooi van een vijftigtal mensen. Die reden over de lange Valiasrstraat. Daar is het normaliter erg druk, maar na de Israëlische en Amerikaanse aanvallen was de weg grotendeels uitgestorven.
• De bombardementen hebben op meerdere plekken in Iran voor paniek gezorgd. Inwoners zijn weggevlucht van plekken waar ze aanvallen vreesden.
• Minuten na de eerste aanvallen begonnen zich in de hoofdstad ook al lange rijen te vormen bij bakkerijen en tankstations. Ook sloten veel winkels de deuren.

• Bij de Iraanse vergeldingsaanvallen zijn volgens het legercommandocentrum CENTCOM voor zover bekend geen Amerikaanse slachtoffers gevallen. Volgens het leger hebben de Amerikaanse strijdkrachten zich na de aanvallen op Iran ‘met succes verdedigd tegen honderden Iraanse raket- en droneaanvallen’.
• Als reactie op Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran voerde Teheran verschillende aanvallen uit op Amerikaanse bases in het Midden-Oosten.
• ‘De schade aan Amerikaanse installaties is minimaal en heeft geen invloed gehad op de operaties’, aldus het commandocentrum in een verklaring.
• Het Amerikaanse leger zegt dat de Verenigde Staten commandocentra van de Islamitische Revolutionaire Garde en Iraanse lanceerinstallaties voor raketten en drones hebben aangevallen.

• Door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zijn zeker 201 mensen om het leven gekomen. Dat melden Iraanse media op basis van hulporganisatie de Rode Halve Maan. Zeker 747 mensen zouden gewond zijn geraakt bij de aanvallen.
• ‘Van de 31 provincies werden er 24 getroffen en de Rode Halve Maan verkeert in hoge staat van paraatheid’, zegt de organisatie in een verklaring die werd gepubliceerd door persbureau ISNA.
• Het gaat om het eerste officiële dodental voor alle aanvallen die sinds zaterdagochtend zijn uitgevoerd. Iraanse staatsmedia meldden eerder al wel dat bij een raketinslag in het zuiden van het land tientallen leerlingen van een basisschool zijn omgekomen. Het dodental door die aanval is inmiddels opgelopen tot zeker 85.
• Teheran heeft ook raketten afgevuurd op Israël en Amerikaanse bases in het Midden-Oosten. Hoeveel doden daarbij zijn gevallen, is nog onduidelijk.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft zaterdag telefonisch gesproken met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu na hun gezamenlijke aanvallen op Iran. Over wat de twee tijdens het gesprek hebben besproken, is nog niets bekendgemaakt.
• Het kantoor van Netanyahu publiceerde een foto van de Israëlische premier terwijl hij met Trump belt. ‘Netanyahu in gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump’, staat erbij.
• Op het bureau van Netanyahu ligt het boek ‘Bondgenoten in oorlog: hoe de strijd tussen de geallieerde mogendheden de oorlog en de wereld vormgaf’, een boek over de politieke geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, geschreven door de Britse historicus en journalist Tim Bouverie. Ook ligt er een grote kaart van de regio op zijn bureau.

• De Britse premier Keir Starmer zegt dat Britse gevechtsvliegtuigen hebben deelgenomen aan ‘gecoördineerde, regionale, defensieve operaties’ in het Midden-Oosten ‘om onze mensen, onze belangen en onze bondgenoten te beschermen’.
• In een televisietoespraak reageerde hij op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de daaropvolgende Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse bases in de regio.
• ‘Ik veroordeel de aanvallen van Iran vandaag op onze partners in de regio’, zei Starmer, die benadrukte dat het VK geen rol speelde bij de Amerikaans-Israëlische aanvallen.
• Volgens hem vinden de defensieve operaties plaats ‘in overeenstemming met het internationaal recht’ en geldt: ‘Iran kan dit nu beëindigen’.

• De Iraanse Revolutionaire Garde is begonnen aan een nieuwe reeks raketaanvallen op Amerikaanse bases in de regio. Dat bericht de Iraanse staatstelevisie, die zich zegt te baseren op informatie van de garde.
• De Iraanse aanvallen volgen op Amerikaanse en Israëlische aanvallen op doelen in Iran. Israëlische media berichten dat in Israël twee personen gewond zijn geraakt door de tegenaanvallen van Iran.
• Ook uit andere plekken in het Midden-Oosten komen berichten over aanvallen. In Koeweit raakte een drone de internationale luchthaven, meldt de burgerluchtvaartautoriteit. Meerdere medewerkers raakten lichtgewond.
• In Dubai hoorden verslaggevers van persbureau AFP een nieuwe, harde explosie. Ook steeg rook op.

• De demonstratie in Den Haag tegen het Iraanse regime slaat om in een feest nadat berichten rondgaan dat ayatollah Ali Khamenei mogelijk is gedood bij aanvallen van Israël en de Verenigde Staten.
• Dat nieuws verspreidt zich snel op het Malieveld en mensen zijn uitzinnig van blijdschap, dansen en houden een polonaise terwijl ‘Iran, Iran, Iran’ klinkt.
• Het overlijden van Khamenei is echter nog niet zeker en de berichten zijn onbevestigd, al spreken anonieme bronnen in Israëlische media van ‘steeds meer tekenen’ van zijn dood.
• Israël liet eerder weten dat hij doelwit was, satellietbeelden tonen schade aan het terrein van zijn huis, maar het is onbekend of hij daar was of waar hij nu is.

• Israël meldt een grote reeks luchtaanvallen te hebben afgerond die waren gericht tegen ‘strategische’ luchtverdedigingssystemen van Iran.
• Een van de doelwitten was een geavanceerd systeem in Kermanshah, schrijft nieuwssite Times of Israel.
• ‘De IDF blijft op dit moment de infrastructuur van het Iraanse terreurregime aanvallen om het regime een slag toe te brengen en dreigingen voor het Israëlische thuisfront te verijdelen’, aldus de krijgsmacht.
• Israël voert met de VS aanvallen uit op Iran, dat zelf met tegenaanvallen komt, terwijl getuigen tegen AFP zeiden dat ze rook zagen opstijgen bij de basis Al Dhafra in Abu Dhabi.

• Anonieme bronnen zeggen tegen Israëlische media dat er ‘steeds meer tekenen’ zijn dat de Iraanse ayatollah Ali Khamenei is omgekomen bij de Israëlische en Amerikaanse aanvallen van zaterdag, al is zijn lot onbevestigd.
• Israël heeft eerder zelf gezegd dat Khamenei een van de doelwitten was en op satellietbeelden is te zien dat het terrein van zijn huis is geraakt, maar het is niet bekend of hij daar aanwezig was.
• Het Israëlische Channel 12 meldt dat de Israëlische inschatting over zijn mogelijke dood in elk geval niet is gebaseerd op die satellietbeelden, zonder te verduidelijken waarop dan wel.
• Volgens Channel 12 gaan er ook berichten rond dat Khamenei binnenkort een televisietoespraak houdt, maar die zou mogelijk al eerder zijn opgenomen.
• Bronnen zeggen ook tegen persbureau Reuters dat de Iraanse defensieminister Amir Nasirzadeh en de leider van de Revolutionaire Garde Mohammed ​Pakpour zijn gedood.
• De Iraanse buitenlandminister Abbas Araqchi erkent dat ‘een aantal commandanten’ van de Revolutionaire Garde zijn gedood, maar noemt dat ook ‘niet zo’n groot probleem’.

• Vier mensen zijn omgekomen toen een Iraanse raket zaterdag in het zuiden van Syrië neerkwam tijdens gevechten tussen de VS, Israël en Iran, meldt het Syrische staatspersbureau.
• Een lokale bestuurder zei tegen het staatspersbureau SANA dat de raket terechtkwam in de stad Sweida, nabij de grens met Israël.

• De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft zaterdag tegen zijn Iraanse ambtgenoot Abbas Araghchi gezegd dat Moskou wil helpen om de Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran snel en vreedzaam te beëindigen.
• Dat meldt het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.
• Lavrov zei dat Rusland zijn zetel in de VN-Veiligheidsraad kan gebruiken om ‘een zoektocht naar een vreedzame oplossing te vergemakkelijken’.
• Araghchi, die het gesprek initieerde, sprak zijn dank uit voor de ‘onwankelbare en standvastige steun’ van Moskou.

• Israëlische functionarissen denken dat de leider van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) is gedood bij recente aanvallen op Iran, meldt Times of Israel.
• Ook de Iraanse minister van Defensie en de inlichtingenchef zouden vermoedelijk zijn omgekomen. IRG-topman Mohammad Pakpour bekleedde zijn functie minder dan een jaar; zijn voorganger Hossein Salami werd in 2025 gedood bij Israëlische aanvallen.
• Iran en het Israëlische leger hebben de dood van Pakpour nog niet bevestigd, terwijl de zwaarbewapende Revolutionaire Garde geldt als een belangrijke steunpilaar van het regime.

Lees ook | Hopelijk brengen Amerika en Israël het ayatollah-regime ten val

• De aanval op Iran komt voor veel politieke partijen niet als een verrassing, maar roept grote zorgen op over escalatie en de toekomst van het regime.

• D66 waarschuwt: ‘Met een luchtoorlog een regime omverwerpen lukt zelden, zeker als er geen samenwerking met een georganiseerde oppositie is’ en: ‘Zonder overtuigend langetermijnplan is een militaire interventie een sprong in het duister.’

• VVD benadrukt dat ‘De veiligheid van onschuldige burgers, Nederlanders daar en in de regio, en het voorkomen van verdere escalatie in de regio zijn nu belangrijker dan ooit.’

• GroenLinks-PvdA stelt dat er ‘geen basis’ is in het internationaal recht en zegt: ‘Alle inzet moet nu gaan naar de-escalatie en voorkomen van onschuldige slachtoffers’.

• JA21 vindt dat telt ‘of deze interventie daadwerkelijk leidt tot meer veiligheid voor de regio en vrijheid voor het Iraanse volk’, terwijl de SGP spreekt van ‘Niet onverwacht, maar toch ingrijpend’.

• SP noemt het een aanval op het internationaal recht, ‘wat je ook vindt van het regime in Iran’, en DENK zegt: ‘Netanyahu en Trump storten het Midden-Oosten opnieuw in oorlog, terwijl onderhandelingen plaatsvonden’.

• Iran heeft de aanvallen van Israël en de VS ‘een flagrante misdaad’ genoemd en vindt dat de Veiligheidsraad van de VN met spoed moet bijeenkomen.
• Israël en de VS begonnen zaterdag met aanvallen op onder meer leiders van het regime, ministeries en militaire bases in Iran.
• Een legerwoordvoerder zei: ‘we Israël en de VS een les zullen leren die ze nog niet eerder hebben meegemaakt’, kort na diplomatieke gesprekken tussen Iran en de VS in Genève.

• In Bahrein is het luchtalarm afgegaan na een bevestigde raketaanval op een Amerikaanse marinebasis, zo’n 230 kilometer van de Iraanse kust.
• Ook in Koeweit, Qatar, Abu Dhabi en Riyad werden explosies gemeld bij of nabij bases waar Amerikaanse troepen zijn gestationeerd; Qatar zou een Iraanse raket hebben neergehaald.
• In Saudi-Arabië, waar de VS onder meer militairen hebben op de Prince Sultan Air Base bij Riyad, komen de meldingen te midden van oplopende spanningen tussen Iran en regionale rivalen, ondanks een verzoeningsakkoord tussen Riyad en Teheran in 2023.

• Israël heeft 20.000 reservisten van het leger opgeroepen, meldt nieuwssite Times of Israel. Die maatregel komt te midden van de Israëlische aanvallen op Iran en de Iraanse vergeldingsaanvallen op Israël.
• De 20.000 manschappen komen bovenop de 50.000 reservisten die op dit moment al in dienst waren. De extra militairen zijn met name bedoeld voor de luchtmacht, de marine en de inlichtingendiensten.

• Qatar heeft een Iraanse raket onderschept, meldt Al Jazeera op basis van het Qatarese leger. In dat land hebben de Amerikanen een militaire basis. Die viel Iran ook aan na de vorige Amerikaanse aanvallen in de zomer van 2025.
• Al Jazeera zendt uit vanuit Qatar en in de studio ging zaterdagochtend een alarm af dat iedereen op zijn of haar telefoon kreeg. Daarin wordt de bevolking opgeroepen om dekking te zoeken voor mogelijke aanvallen en uit de buurt te blijven van militaire bases.
• De nieuwszender meldt dat er ook explosies te horen zijn in Bahrein, waar ook een Amerikaanse basis is.

• Premier Rob Jetten roept alle partijen op tot terughoudendheid nadat een aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran is begonnen.
• Hij deed die oproep in Nieuwegein, waar D66 zaterdag een partijcongres houdt.

• De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft gezegd dat de aanvallen die zijn land en de Verenigde Staten op Iran uitvoeren, ‘de voorwaarden kunnen scheppen voor het moedige Iraanse volk om het lot in eigen hand te nemen’.
• Het is volgens Netanyahu ‘tijd voor alle geledingen in de Iraanse samenleving het juk van de tyrannie van het regime af te werpen’. Het land wordt sinds 1979 geregeerd door de conservatieve sjiitische geestelijkheid die fel anti-Amerikaans en anti-Israëlisch is.
• De premier herhaalde dat Iran niet mag worden toegestaan kernwapens te bemachtigen. Israëlische functionarissen hebben de aanvallen ‘preventief’ genoemd. Iran ontkent al decennia een nucleair wapen te willen hebben.

• Na de aanval op Iran roept ‘Nederland alle partijen op om terughoudendheid te betrachten en verdere escalatie te voorkomen’, laat minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) in een reactie aan het ANP weten. ‘Stabiliteit in de regio is essentieel.’
• Hij laat verder weten dat het kabinet de situatie in Iran, Israël en de bredere regio nauwgezet volgt en in contact staat met de ambassades in de regio.

• Israël zegt dat Iran raketten heeft afgevuurd in de richting van Israël, meldt nieuwssite Times of Israel.
• In het noorden van Israël gaat het luchtalarm af en worden mensen opgeroepen om naar schuilkelders te gaan.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft de Iraanse bevolking opgeroepen om in opstand te komen tegen het regime, als de Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op hun land voorbij zijn. ‘Neem de regering over als wij klaar zijn, het zal aan jullie zijn’, zei Trump in een video op Truth Social. ‘Dit is waarschijnlijk jullie enige kans.’
• Trump waarschuwde de Iraniërs voorlopig wel binnen te blijven, zolang de aanvallen nog gaande zijn. ‘Het is erg gevaarlijk, bommen zullen overal vallen.’
• De Amerikaanse president riep ook leden van de Iraanse Revolutionaire Garde, het leger en de politie op om hun wapens neer te leggen. ‘Je zal eerlijk worden behandeld, met totale immuniteit, of je zult een zekere dood tegemoet gaan.’

• De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat er mogelijk ook Amerikaanse doden en gewonden zullen vallen bij de aanvallen op Iran. ‘Dat gebeurt vaak in oorlog’, zei Trump in een video op Truth Social, die dus rekening houdt met Iraanse vergeldingsaanvallen.
• ‘Mijn regering neemt elke mogelijke stap om het risico voor Amerikaans personeel in de regio zo klein mogelijk te maken’, zei Trump. ‘Desalniettemin, en ik zeg dit niet lichtvaardig: het Iraanse regime wil moorden. Dappere Amerikaanse militairen kunnen om het leven komen en er kunnen slachtoffers vallen.’
• Iran heeft al gezegd bezig te zijn met de voorbereidingen van tegenaanvallen. Die zouden gericht kunnen zijn op Amerikaanse militaire bases in het Midden-Oosten.

• De Iraanse president Masoud Pezeshkian is ongedeerd en in veiligheid, volgens Iraanse media.
• Die melden meerdere raketinslagen bij Iraanse regeringsstellingen in de hoofdstad, inclusief ministeries en het presidentieel paleis.
• Een Israëlische functionaris zei dat ‘alle leden van de regering van Iran doelwit van aanvallen zijn’.

• De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat de VS een luchtaanval op Iran uitvoeren en zegt dat Irans raketprogramma ‘met de grond gelijk’ zal worden gemaakt omdat Iran volgens hem kernwapens ontwikkelt.
• In zijn videoboodschap zegt hij: ‘Een korte tijd geleden is het Amerikaanse leger begonnen met grote gevechtsoperaties in Iran’ en voegt daaraan toe: ‘Het doel is om het Amerikaanse volk te beschermen tegen opkomende dreigingen van het Iraanse regime, een wrede groep van harde, vreselijke mensen.’
• Volgens Trump heeft Iran tientallen jaren ‘terreur’ gezaaid in eigen land en via bondgenoten in het Midden-Oosten.
• Over eerdere onderhandelingen zegt hij: ‘We hebben het geprobeerd, ze wilden een deal sluiten, toen weer niet, toen weer wel, ze wisten niet wat er gebeurde.’

• De Amerikaanse aanvallen op Iran zijn gericht op militaire doelen, aldus een functionaris tegenover nieuwszender CNN.
• In Teheran worden ook raketinslagen gemeld bij het presidentieel paleis en het machtscentrum van de leider van het land, Ali Khamenei.
• Die is niet meer in de hoofdstad volgens plaatselijke media. President Masoud Pezeshkian zou de aanval hebben overleefd.
• Israël spreekt over preventieve aanvallen op militaire doelen, zoals plaatsen waar raketten gelanceerd kunnen worden.
• Een Israëlische functionaris spreekt over verscheidene dagen van aanvallen. Volgens een Amerikaanse functionaris zijn de aanvallen groter in omvang dan die van juni 2025.
• Toen vielen Israël en de VS Iran dagenlang aan met als doelwit nucleaire installaties.

• Iran is bezig met de voorbereidingen van een vergeldingsaanval na de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op het land.
• Een functionaris zegt tegen persbureau Reuters dat de tegenaanval “verpletterend” zal zijn.
• De vorige keer dat Israël en de Verenigde Staten luchtaanvallen uitvoerden op Iran, sloeg Teheran ook terug.
• Iran viel toen met honderden drones en ballistische raketten aan op Israël en op een Amerikaanse basis in het Midden-Oosten.

• Irak heeft het luchtruim gesloten vanwege de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op het buurland Iran.
• Ook Iran zelf heeft het luchtruim voor onbepaalde tijd afgesloten na de aanvallen.

• De Verenigde Staten voeren ook aanvallen uit op Iran. Dit hebben The New York Times en persbureau Reuters van officiële zijde vernomen. Israël had al laten weten dat de aanvallen lang voorbereid zijn en gecoördineerd worden met de Amerikanen.
• Iraanse media melden talrijke explosies, onder meer in het centrum van hoofdstad Teheran. Maar ook in andere steden zijn zware explosies gehoord, zoals Isfahan, Karaj, Kermanshah,Tabriz en Qom. Volgens de Israëlische publieke omroep worden er aanvallen uitgevoerd op militaire doelen en op instellingen van het regime.
• In Teheran zouden onder meer ministeries zijn aangevallen. De hoogste leider van het land, de ayatollah Ali Khamenei, zou niet meer in Teheran zijn. Veel inwoners proberen de stad uit te vluchten volgens plaatselijke media.

• Israël en de Verenigde Staten hebben gezamenlijke aanvallen uitgevoerd op de Iraanse hoofdstad Teheran, waarbij meerdere explosies zijn gemeld en rookwolken boven de stad hangen.
• Volgens Israël gaat het om een preventieve aanval die maandenlang is voorbereid. Het is nog onduidelijk wat precies het doelwit was, maar mogelijk is de omgeving van het kantoor van ayatollah Khamenei geraakt; hij zou al op een veilige locatie zijn.
• Door de oplopende spanningen rond het Iraanse nucleaire programma zijn zowel het Israëlische als het Iraanse luchtruim gesloten en is in Israël de noodtoestand uitgeroepen.

Lees ook | Amerika en Israël vallen Iran aan: meerdere explosies in Teheran

Lees ook | De valse framing van protestleider Reza Pahlavi door Iraanse media