De feiten: Le Pen schuldig aan verduisteren EU-geld, 5 jaar uitgesloten van verkiezingen
Marine Le Pen is schuldig aan het verduisteren van gelden van het Europees Parlement en mag de komende vijf jaar niet meedoen aan verkiezingen. Dat heeft de Franse rechtbank besloten.
De straf gaat per onmiddellijk in. In Frankrijk worden straffen gewoonlijk pas na het hele beroepsproces ten uitvoering gebracht. Maar de drie rechters besloten om Le Pen per direct uit te sluiten van deelname aan verkiezingen.
De beklaagden waren in november 2024 al onaangenaam verrast toen de aanklagers vroegen om directe uitsluiting van verkiesbaarheid voor alle verdachten. Daarin zijn de rechters dus meegegaan.
Ook Le Pens partij Rassemblement National is veroordeeld, tot een boete van 2 miljoen euro. Het bedrag wordt met de helft verlaagd als de partij het misdrijf niet herhaalt.
Op één na zijn ook alle 24 andere beklaagden schuldig bevonden. Zij kregen een mix van boetes, uitsluitingen van verkiesbaarheid en voorwaardelijke gevangenisstraffen.
Illegale wijze
Le Pen en haar medebeklaagden hebben op illegale wijze gelden van het Europees Parlement gebruikt om partijmedewerkers te betalen die zelden of nooit betrokken waren bij zaken in Brussel of Straatsburg.
Volgens de rechtbank hebben de beklaagden bij elkaar meer dan 4 miljoen euro verduisterd. Le Pen was in haar eerdere rol als Europarlementariër persoonlijk verantwoordelijk voor de verduistering van 474.000 euro.
Ze kreeg ook een boete van 100.000 euro en een gevangenisstraf van vier jaar, waarvan twee voorwaardelijk. Deze straffen gaan niet meteen in, wat betekent dat een hoger beroep voor verlichting kan zorgen. Dat beroep komt er, zei haar advocaat maandagmiddag 31 maart.
Tijdens het vier maanden durende proces bleven de verdachten volhouden onschuldig te zijn. Maar het openbaar ministerie beschikte onder meer over sms-berichten van een parlementair assistent die, maanden na zijn aanstelling, vroeg om te worden voorgesteld aan de Europarlementariër voor wie hij zogenaamd werkte.
EW’s visie: Het vonnis tegen Le Pen is diep ironisch en kwalijk
Door: Geerten Waling, redacteur RechtsstaatDe veroordeling van Marine Le Pen komt als een schok. Voor haar achterban en medestanders, maar ook voor wie de democratie hoog in het vaandel draagt.
De grote tegenstrever van president Emanuel Macron in de laatste presidentsverkiezingen – ze behaalde in april 2022 41 procent van de stemmen – en volgens peilingen de waarschijnlijke winnaar in die van 2027, wordt plots uit de race gehaald.
En dat voor een financieel delict in het verleden, vanuit haar hoedanigheid als lid van het Europees Parlement.
In Nederland is het uitzonderlijk dat bij een strafrechtelijke veroordeling iemand ook het actief dan wel passief kiesrecht verliest. Dat gebeurt alleen bij criminelen die een gevaar vormen voor de democratische rechtsorde, zoals terroristen.
Voor een financieel of ander delict geldt het afpakken van die democratische grondrechten als buitenproportioneel.
Begrijpelijke ophef rond vonnis Marine Le Pen
De ophef over het vonnis is dan ook begrijpelijk: de rechterlijke uitspraak heeft, opzettelijk of niet, enorme gevolgen voor het democratisch proces. En dat terwijl dit vonnis mogelijk is gemaakt door strenge anti-corruptiewetgeving die juist zou moeten zorgen voor een gezonde, sterke democratie in Frankrijk.
In principe is het prijzenswaardig dat landen een beleid van zerotolerance voeren om gesjoemel tegen te gaan. Maar dat het Parijse strafhof met die wetgeving in de hand nu juist zover gaat dat het de gezondheid van die democratie op het spel zet, is niet alleen diep ironisch, maar ook kwalijk.
Desastreus
Niet in de laatste plaats omdat het desastreus is voor het toch al zo zwakke vertrouwen in de rechtsstaat van al die Fransen die op de partij van Le Pen stemden, stemmen en nu zeker zullen gaan stemmen.
Ook politieke kopstukken staan nooit boven de wet, maar een rechter heeft wel altijd rekening te houden met de effecten van het vonnis en de proportionaliteit van het delict tegenover de schade die daaruit voortvloeit. En daar is in dit geval iets flink misgegaan.
Wie zegt wat over veroordeling en uitsluiting Marine Le Pen?
- ‘Vandaag is het niet alleen Marine Le Pen die onterecht wordt veroordeeld: ook de Franse democratie wordt geëxecuteerd,’ schrijft partijvoorzitter Jordan Bardella. Hij geldt als de meest logische opvolger van Le Pen als presidentskandidaat.
- De radicaal-linkse partij La France Insoumise schrijft op X: ‘Wij stellen vast dat de feiten die bewezen zijn verklaard, bijzonder ernstig zijn.’
- Partijleider Jean-Luc Mélenchon voegde er wel aan toe dat ‘het besluit om een politicus uit zijn ambt te verwijderen door het volk moet worden genomen’.
- Het centrum-rechtse parlementslid Laurent Wauquiez (Les Républicains) noemt het vonnis ‘ernstig en uitzonderlijk’. De kandidaat-partijvoorzitter schrijft op X: ‘In een democratie is het niet gezond als een gekozen functionaris wordt uitgesloten van deelname aan een openbaar ambt. Politieke debatten moeten door het Franse volk via de stembus worden beslist.’
- De linkse Les Écologistes verwelkomt de uitspraak. De groene partij schrijft op X dat Le Pen en Rassemblement National van het Europees Parlement ‘hun melkkoe hebben gemaakt’. Daarom ‘betalen ze vandaag de prijs (…) die elke politicus die zijn naam waardig is, zou moeten respecteren. Dit heet respect voor de rechtsstaat.’
- ‘Het is niet aan rechters om te bepalen op wie het volk moet stemmen,’ schrijft Éric Zemmour, leider van de rechts-nationalistische partij Reconquête, op X. ‘Wat onze meningsverschillen ook zijn, Marine Le Pen heeft het recht om zich aan te melden voor de verkiezingen. Ik betreur het dat politici deze buitensporige macht uit eigen beweging aan het rechtssysteem hebben gegeven. Alles zal moeten veranderen.’
- ‘Ik ben geschokt door het ongelofelijk harde vonnis tegen Le Pen,’ schrijft PVV-leider Geert Wilders op X. ‘Ik steun haar en geloof in haar voor de volle honderd procent, en ik vertrouw erop dat ze het hoger beroep zal winnen en president van Frankrijk wordt.’
- De Hongaarse premier Viktor Orbán staat achter Le Pen, schrijft hij in het Frans op X: ‘Je suis Marine!’
- Ook de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini heeft een Franstalig statement geplaatst op X. ‘Mensen die bang zijn voor het oordeel van kiezers, zoeken vaak geruststelling bij de rechtbank,’ aldus Salvini, al jaren een bondgenoot van Le Pen. Salvini spreekt van ‘een slechte film die we ook zien in andere landen, zoals Roemenië’. Hij doelt op een uitspraak van de rechter over de eerste ronde van de Roemeense presidentsverkiezingen in december. Die oordeelde dat die vanwege Russische steun aan de radicaal-rechtse winnaar Călin Georgescu de stembusgang over moeten.
- Rusland neemt het eveneens op voor Le Pen. ‘Steeds meer Europese hoofdsteden begeven zich op een pad waarop democratische normen worden geschonden,’ zegt een woordvoerder van het Kremlin.
- Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de verkiezingsuitsluiting van Le Pen ‘zorgwekkend’. ‘We moeten als het Westen meer doen dan alleen maar praten over democratische waarden. We moeten ze ook naleven.’ Volgens een woordvoerder doet de veroordeling van Le Pen denken aan de ‘agressieve en corrupte juridische aanvallen’ waarmee volgens haar de Amerikaanse president Donald Trump te maken heeft.
Verdere verdieping: Hoe verder met RN zonder Marine Le Pen?
Als zij Emmanuel Macron nog wil opvolgen als staatshoofd van Frankrijk, moet Marine Le Pen het vonnis dat haar uitsluit van deelname aan verkiezingen snel en met succes aanvechten. De presidentsverkiezingen zijn in het voorjaar van 2027.
Als het Le Pen niet lukt, of als de partij nu al eieren voor zijn geld kiest, dan hijst Rassemblement National waarschijnlijk Jordan Bardella op het schild. De 29-jarige partijvoorzitter is, net als Le Pen destijds, ook lid van het Europees Parlement. Sterker: hij leidt de Patriotten voor Europa-fractie, de op twee na grootste.
Bardella zat ten tijde van de financiële malversaties nog niet in het Europees Parlement.
Twijfel over Jordan Bardella
Volgens de website Politico twijfelen RN-politici nog over Bardella, omdat hij nauwelijks gepokt en gemazeld is.
Bardella was in 2024 gedoodverfd premier toen RN tijdens de eerste ronde van de door Macron uitgeroepen parlementsverkiezingen eenderde van alle stemmen kreeg. Maar de tweede ronde werd tegen de verwachtingen in gewonnen door het linkse blok, dat 180 zetels haalde. Macrons coalitie behaalde 159 zetels, terwijl uiterst rechts op 142 zetels bleef steken.
Bardella’s visie op Europa
Als het over de Europese Unie gaat, hanteert Bardella het stoplichtmodel. Groen is alles wat met het delen van kennis te maken heeft: het Erasmus-studentenprogramma, gemeenschappelijk onderzoek.
Oranje zijn Europese competenties die moeten worden herzien en waarbij opt-outsmoeten komen. Rood zijn onderwerpen waarmee Brussel zich überhaupt niet moet bemoeien, zoals immigratie en landbouw.
‘Hij vertegenwoordigt een andere visie op Europa,’ zei in 2024 zijn partijgenoot Patricia Chagnon tegen EW. ‘Meer bevoegdheden voor de natiestaten, minder voor Brussel.’
Bardella is de belangrijkste vertrouweling van Le Pen. Als hij de leiding overneemt, is hij de eerste aanvoerder van RN die niet Le Pen heet. Toch leek de partij lang in de familie te blijven. Van 2020 tot 2024 was Bardella samen met Nolwenn Olivier, dochter van Marie-Caroline Le Pen, de oudste zus van Marine.