De feiten: Rubio zoekt trans-Atlantische samenwerking, ondanks spanningen
‘Samen’ was het sleutelwoord tijdens de toespraak van Marco Rubio op de Veiligheidsconferentie in München. Liefst 25 keer noemde hij het, in ruim 15 minuten.
Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken horen Europa en de Verenigde Staten nog altijd bij elkaar. Ook al liepen de spanningen het afgelopen jaar op.
Rubio’s speech wordt gezien als handreiking in de richting van Europa. Nadrukkelijk vroeg hij Europa om samen met de Verenigde Staten een nieuwe rechtsorde vorm te geven, met nieuwe regels. Dat is volgens hem hard nodig.
Te veel landen en regeringsleiders maken volgens Rubio misbruik van de rechtsorde. Zij houden zich niet aan de regels, maar spreken andere landen wel aan op hun overtredingen.
De voormalige Venezolaanse leider Nicolás Maduro ziet Rubio als voorbeeld daarvan. Hem namen de Amerikanen begin dit jaar gevangen.
Nog steeds onvrede over en weer
Rubio’s speech sloot aan bij de openingstoespraak op vrijdag 13 februari van Friedrich Merz. De Duitse bondskanselier uitte felle kritiek op het idee dat de Verenigde Staten geen bondgenoten meer nodig hebben.
Merz pleitte voor herstel van de band tussen beide continenten. ‘Laten we het trans-Atlantische vertrouwen repareren en nieuw leven inblazen.’
Zo lijken de Verenigde Staten en Europa op de Veiligheidsconferentie een verzoenende toon te hebben gevonden. Toch is er over en weer nog genoeg onvrede.
Rubio haalde uit naar het massa-immigratiebeleid van Europese landen en het vertrek van industrie uit het Westen. ‘Dat was een bewuste beleidskeuze die onze landen van welvaart, productiviteit en vrijheid heeft beroofd.’
Ook kritiek op speech Rubio
Groot was het contrast met de speech van JD Vance vorig jaar in München. De Amerikaanse vicepresident zei toen dat Europa minder nadruk moet leggen op externe bedreigingen, zoals de oorlog in Oekraïne, en meer op gevaren van binnenuit. Vance beschuldigde Europa ervan de vrijheid van meningsuiting en de democratie te onderdrukken.
Rubio’s speech leidt tot minder kritiek. Maar het valt Europese leiders tegen dat Rubio de oorlog in Oekraïne slechts zijdelings benoemde. Een topontmoeting met Europese landen over de oorlog zegde Rubio eerder al af.
De spanningen rond Groenland noemde Rubio helemaal niet. Voor de Deense premier Mette Frederiksen is de toespraak geen geruststelling. Donald Trump wil Groenland nog altijd overnemen van Denemarken, zei Frederiksen zaterdagavond 14 februari tijdens een panelgesprek in München.
EW’s visie: Na speech Rubio tijd voor herstel van trans-Atlantische relatie
Door: Victor Pak, redacteur PolitiekDat toon ertoe doet in de diplomatie, bewijst Rubio’s speech. Zijn boodschap is voor Europese landen vrijwel even hard als die van JD Vance vorig jaar, maar verpakt in vriendelijkere woorden. Rubio stak een hand naar Europa uit en vroeg om samen de nieuwe wereldorde vorm te geven.
Europa slaakte een zucht van opluchting. Begrijpelijk, na een jaar van ruzie en gedoe. Dat begon met de speech van Vance vorig jaar in München. Daarna volgde de invoering van handelstarieven door Donald Trump en, begin dit jaar, de crisis rondom Groenland. Dat leek de Amerikaanse president te willen binnenvallen.
Rubio’s speech is welkom gebaar
Met zijn afwijkende toon lijkt Rubio een punt te willen zetten achter die spanningen. Toch moet Europa zich niet in slaap laten sukkelen.
Rubio’s achterliggende boodschap is dat de Europeanen veel werk aan de winkel hebben. Niet alleen moet de economie meer groeien, ook het inperken van massa-immigratie is volgens Rubio noodzaak. Daarnaast moet Europa, zoals Amerika al langer betoogt, meer investeren in de eigen veiligheid.
Op dat punt zetten Europese landen forse stappen. Toch kunnen ze nog lang niet zonder de Verenigde Staten voor de eigen veiligheid zorgen. Daarom ook is de milde toespraak van Rubio zo’n welkom gebaar.
Voegen VS daad bij het woord?
Hopelijk laten de Amerikanen het niet bij dit gebaar, en maken ze daadwerkelijk werk van herstel van de trans-Atlantische relatie. Rubio had bijvoorbeeld het recente topoverleg over Oekraïne beter niet kunnen afzeggen.
Europeanen én Amerikanen moeten onthouden dat zij samen nog altijd sterker staan. Dat vraagt om bereidwilligheid van beide kanten
Wie zegt wat over Rubio’s speech?
- Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is ‘zeer gerustgesteld’ door Rubio’s speech. Toch hamerde ze tijdens haar eigen voordrachtin München op het belang van een sterk Europa. ‘Een onafhankelijk Europa betekent dat we onze kracht ontwikkelen zonder constant te leunen op iemand anders. Dat we sterk zijn, vooruitgaan en de uitdagingen aangaan die de wereld ons biedt.’
- Demissionair minister David van Weel van Buitenlandse Zaken (VVD) herkende Rubio’s verhaal: ‘Dit is echt de toon zoals ik die het afgelopen jaar uit de Verenigde Staten heb gehoord.’ Hij vindt het belangrijk dat Rubio op deze toon sprak in de richting van Europa: ‘Ik ben blij met deze speech. Vorm en toon doen er wel degelijk toe in de diplomatie, dus in die zin valt dit beter. Als je goed kijkt, zitten er nog wel dezelfde kritiekpunten in het Amerikaanse verhaal. Dat betekent ook dat we niet moeten stoppen met de weg die afgelopen jaar is ingezet. Namelijk meer geld uitgeven aan defensie, zelf economisch steviger worden en de wereld weer zien zoals die is, in plaats van zoals we zo graag zouden willen dat die is.’