De feiten: Energieprijzen hoger door geweld in Golfregio
Bronnen: ABN AMRO, CBS, ECB, Intercontinental Exchange, RaboresearchDe oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor stevige stijgingen van energieprijzen. Ruim een week na de start van het conflict liep de prijs voor een vat olie kortstondig op tot meer dan 100 Amerikaanse dollar. Begin dit jaar lag die prijs nog op 60 dollar.
Ook de gasprijzen zijn fors gestegen. De groothandelsprijs schommelt anderhalve week na het begin van de oorlog rond de 50 euro per megawattuur (MWh). In januari lag de prijs nog onder de 30 euro per MWh.
Lijkt op begin Oekraïne-oorlog
De stijgende energieprijzen doen denken aan het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022. Destijds steeg de gasprijs naar extreme hoogtes met pieken tot boven de 300 euro per MWh.
De hoge energieprijzen werkten door in transport, landbouw en industrie en maakten veel producten duurder. Daarnaast werden diverse toeleveringsketens verstoord. Logistieke ketens waren, zo vlak na de coronapandemie, nog kwetsbaar.
Het gevolg was dat de inflatie over het jaar 2022 opliep tot 10 procent. Het duurde geruime tijd voor die zakte naar een lager niveau.
Inflatie terug van weggeweest
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lag de inflatie in februari in Nederland op 2,4 procent en in de Eurozone op 1,9 procent. Dat laatste is onder het streefniveau van 2 procent.
Bij langdurige verstoringen van energiemarkten kan de inflatie sterk toenemen. ABN AMRO verwacht in het slechtst denkbare scenario – een langere periode van dure energie die doorwerkt in andere prijzen – dat de inflatie tot boven de 6 procent stijgt.
In een soortgelijk scenario verwacht Rabobank in de loop van dit jaar een inflatiepiek van 5 procent. Bij een kortdurende oorlog denkt Rabobank aan een inflatie van 2,7 procent, slechts 0,3 procent hoger dan hun raming voorafgaand aan het conflict.
Invloed op rente
Toenemende inflatie zal de beslissing van de Europese Centrale Bank (ECB) over de rente beïnvloeden. De ECB depositorente staat sinds zomer vorig jaar op 2 procent.
Zolang de inflatie dichtbij de 2 procent blijft, zal het renteniveau waarschijnlijk niet wijzigen. Mocht de inflatie oplopen dan kan de ECB de rente verhogen.
Wie zegt wat over inflatie?
Bronnen: Rabobank, ABN Amro, Euractiv- ‘De effecten op de mondiale economie hangen af van de duur van het conflict en de mate van escalatie, die sterk onzeker zijn,’ meldt RaboResearch.
- ‘Europa is beter voorbereid dan in 2022 dankzij meer diversificatie van lng en groei van hernieuwbare energie, maar langdurige verstoring kan alsnog grote druk veroorzaken,’ stelt ABN AMRO Economisch Bureau.
- ‘De oorlog kan leiden tot een krappere kapitaalmarkt. Het is belangrijk om zo snel mogelijk te werken aan het de-escaleren van het conflict. Hoe eerder dat gebeurt, hoe beperkter de impact van de oorlog op de wereldeconomie,’ zegt Valdis Dombrovskis, EU Commissaris Economie en Productiviteit.
EW’s visie: Stagflatie dreigt bij langlopend conflict in Midden-Oosten
Door: Max Erich, redacteur economieSinds de inauguratie van de Amerikaanse president Donald Trump voor zijn tweede termijn kreeg de wereldeconomie veel te verwerken.
Vorig jaar bestookte Trump de wereld met importtarieven. Dat leidde tot veel onzekerheid onder bedrijven en consumenten.
Na het sluiten van de nodige handelsdeals leek de rust eind 2025 enigszins teruggekeerd. De economie van de Europese Unie bleek weerbaar en groeide dat jaar met 1,5 procent. Ook Nederland trotseerde de storm. Het bruto binnenlands product (bbp) steeg in 2025 met 1,9 procent.
Vrees voor stagflatie
Die economische weerbaarheid wordt in 2026 wederom getest. Na de dreiging rondom Groenland kwamen in februari de importheffingen opnieuw op de agenda.
Nog niet bekomen van deze schok zorgt het conflict in de Golfregio alweer voor nieuwe uitdagingen. Energieprijzen stijgen, waardoor de vrees voor hogere inflatie en lagere economische groei – ook wel stagflatie genoemd – toeneemt.
Europa is kwetsbaar door de afhankelijkheid van olie en gas uit de rest van de wereld. De-escalatie van het conflict heeft voor de Europese Unie dan ook prioriteit.
Verenigde Staten niet gebaat bij lang conflict
Wat mogelijk helpt, is dat ook de Verenigde Staten niet gebaat zijn bij een langdurig conflict.
Hoewel het land als exporteur van energie profiteert van hogere olie- en gasprijzen, wordt ook de Amerikaanse economie geraakt door inflatie en lagere groei. Kiezers – in meerderheid al tegen de aanval op Iran – zullen dat Trump niet in dank afnemen.
Overigens doet ook Iran zichzelf pijn met een langere oorlog. De economie was al verzwakt door sancties. De Iraanse maatschappij gaat gebukt onder hevige inflatie meldt Al Jazeera.
Verdere verdieping: Scenario’s energieprijzen en inflatie
Bronnen: ABN AMRO Economisch Bureau, RaboResearch, Reuters, Central Bank WatchRaboResearch kwam kort na de uitbraak van het conflict in het Midden-Oosten met verschillende scenario’s rondom inflatie en economische groei in Nederland.
In hun basisraming gaan de economen uit van een kortdurend conflict en een tijdelijke beperkte sluiting van de Straat van Hormuz. De inflatie komt dit jaar uit op 2,7 procent en de economische groei op 1,4 procent.
In het slechtste scenario wordt de energie-infrastructuur in Qatar en Saudi-Arabië geraakt.
De olieprijs stijgt tot zo’n 150 Amerikaanse dollar per vat en gas tot 125 euro per MWh. Benzineprijzen pieken rond de 3 euro per liter en nieuwe energiecontracten lopen tijdelijk op tot ruim 400 euro per maand.
De inflatie piekt gedurende 2026 op 5 procent en de economische groei daalt tot een magere 0,6 procent.
ABN AMRO sluit in een dergelijk scenario niet uit dat gasprijzen zelfs tot boven de 180 euro per MWh kunnen stijgen. Daarbij gaan de gedachten terug naar 2022.
Afhankelijk van Russisch gas
Toch stelt ABN AMRO ook dat Europa er nu beter voorstaat dan vier jaar geleden. Toen was Europa voor 40 procent afhankelijk van Russisch gas.
Dat is vervangen door lng-import. De infrastructuur rondom lng is uitgebreid, evenals de productie van zonne‑ en windenergie. ABN AMRO denkt dan ook de gas- en elektriciteitsprijzen niet zo extreem zullen stijgen als in 2022.
Rente wijzigen? Ligt niet voor de hand
De inflatie beïnvloedt ook de rente op kapitaalmarkten. De ECB komt op 18 maart bijeen om de rente te bespreken. Het ligt echter niet voor de hand dat de ECB het renteniveau dan wijzigt.
Wel is het de vraag wat de ECB later dit jaar doet als hoge energieprijzen aanhouden en de inflatiecijfers beïnvloeden. De kans op een renteverhoging neemt dan toe.