De oorlog tegen het Iraanse regime bereikt een beslissende fase, maar wie heeft de controle nog in Teheran? Het antwoord is verontrustender dan gedacht, schrijft Afshin Ellian.
De oorlog tegen het Iraanse regime (Islamitische Republiek) gaat een nieuwe fase in. De Verenigde Staten, Israël en het Iraanse volk zijn bondgenoten in de oorlog tegen het ayatollah-regime. Aan de andere kant van het front staan de Islamitische Republiek en haar proxy’s.
Bondgenoten en frontlijnen in het conflict
Nu zijn slechts drie partijen betrokken bij de oorlog. Het Iraanse volk moet op verzoek van prins Reza Pahlavi en ook president Donald Trump niet gaan demonstreren. Wel moeten de organisatorische voorwaarden voor de finalestrijd worden gecreëerd.
Het verloop van de oorlog kunnen we niet begrijpen zonder een feitelijke analyse van de huidige spanningen binnen de Islamitische Republiek.
In de ochtend van 28 februari werd verblijfplaats Beit-e Rahbari van ayatollah-leider Ali Khamenei gebombardeerd. Daarbij kwam een aantal commandanten om het leven, onder wie de commandant van de Revolutionaire Garde (IRGC). Khamenei had reeds geanticipeerd op deze aanval. Daarvoor had hij naar alle waarschijnlijkheid specifieke bevelen uitgevaardigd.
Chaos binnen de Revolutionaire Garde
Daarom startte de Revolutionaire Garde al in de loop van de dag met raketbeschietingen richting Israël, Amerikaanse bases en de Golfstaten, terwijl de Garde geen commandant had. De belangrijkste onderdelen van de Garde werden in verschillende delen van Iran geïnstrueerd om naar eigen inzicht de vijanden (Israël, de Verenigde Staten en Golfstaten) aan te vallen.
Ook de inlichtingendiensten zonden codes naar het buitenland voor aanval naar eigen inzicht. Daarmee werd op operationeel niveau de automatische piloot aangezet.
In de eerste twee weken van de oorlog kwamen nog meer commandanten van de Garde en het leger om het leven. De opvolgers stonden al klaar. Maar ook zij konden niets meer doen dan de laatste bevelen van Khamenei uitvoeren, die ze van hun (inmiddels ook gesneuvelde) commandanten hebben vernomen.
Israëlische aanvallen en reactie van de bevolking
De bevelen van de dode leider en commandanten worden dus uitgevoerd. Een bizarre toestand. Tegelijkertijd gebeurde iets nieuws dat het regime niet had verwacht. De belangrijkste gebouwen van de veiligheidsdiensten, politie en inlichtingendiensten in Teheran en een aantal andere steden werden gebombardeerd.
Maar de hevigste en vernietigende bombardementen hebben in Teheran plaatsgevonden. De boodschap van Israël aan de bevolking was helder: we verzwakken de onderdrukkingsorganen van het regime voor jullie finalestrijd. Dat werd positief ontvangen door de inwoners van Teheran. Israël wist ook nog de top van de inlichtingendiensten en de Garde te elimineren.
De vernietiging van de kazernes van de Garde en militie dwong hen om scholen en voetbalstadions als verzamelplaatsen te gaan gebruiken.
Daarna vielen Israëlische drones de checkpoints van de Garde en militie aan. Voor de eerste keer waren ze in de greep van angst. Dat was genieten voor velen. Ze zijn zo bang dat ze de onderdrukkende troepen van de straten hebben verplaatst naar bruggen, viaducten, metro’s en parkeergarages.
Machtsvacuüm en onzekerheid rond leiderschap
Ten slotte heeft de eliminatie van de politicus Ali Larijani en de marinecommandant van IRGC Alireza Tangsiri ertoe geleid dat nu geen enkele generaal van de Garde of politieke leider zich veilig voelt. Dat dwong hen om overdag in de ondergrondse tunnels te verblijven. Waar is de nieuwe leider, Mojtaba Khamenei?
Een paar dagen geleden bereikte mij via netwerken in Iran het bericht dat Mojtaba daadwerkelijk zwaargewond is geraakt. Journalisten wisten zelfs te vertellen in welk ziekenhuis hij werd geopereerd. Mojtaba Khamenei werd door een hersenchirurg geopereerd. Sinds 28 februari is hij kennelijk niet bij bewustzijn geweest.
Is dit desinformatie van de Iraanse inlichtingendienst? Daar houdt men rekening mee. Echter: wij zijn zeker dat Mojtaba Khamenei tot afgelopen donderdag geen ontmoeting heeft gehad met de Iraanse president en de voorzitter van het parlement. En dat ondersteunt het bericht over zijn gezondheid. Waarom maken ze het niet openbaar?
Als de Garde openbaar maakt dat de leider eigenlijk niet bij bewustzijn is, dan moet het regime volgens eigen grondwet een nieuwe leider kiezen. En dat is weer het begin van een grote confrontatie met anderen die leider willen zijn. En een leiderschapsstrijd verloopt nogal dramatisch voor een partij, dat weten we zelfs in Nederland.
Interne spanningen en dreigende machtsstrijd
In Iran zou dat tot gewelddadige conflicten binnen het regime kunnen leiden. Kortom, ze zijn in Teheran niet in staat om vreedzaam en volgens eigen regels een leider te kiezen. Dit regime functioneert nu zonder leider, zonder een heldere commandostructuur. Wat houdt ze dan bijeen? Angst voor elkaar, en angst voor de Garde en militie.
Voor de eerste keer na de oprichting van de Islamitische Staat zijn ze bang voor elkaar, voor het volk, voor de Verenigde Staten en vooral voor Israël. President Trump zoekt naar een tijdelijke leider die de capitulatie ondertekent. Daarna mag de finalestrijd van de Iraniërs met enige assistentie van anderen beginnen.
Trump wil dat die tijdelijke leider geen ayatollah is, en daarmee in strijd is met de grondwet van de Islamitische Republiek. Waarom? Wie geen ayatollah is, is geen grondwettelijke en theologische leider van de Islamitische Republiek. En dat is een garantie voor de verdere val van het regime, zo denkt Trump.
Rechtsom of linksom moet het ayatollah-regime capituleren.