De feiten: Spoeddebat over dreigende aansluitstop op het elektriciteitnet
Bron: TennetOp aandringen van zes partijen uit de Provinciale Staten van Gelderland (BBB, CDA, VVD, JA21, ChristenUnie en SGP) was er woensdagavond 25 februari in het provinciehuis in Arnhem een spoeddebat over het overvolle stroomnet.
Brandbrief van TenneT
Kleinverbruikers (huishoudens en kleine bedrijven) in de Flevopolder, Gelderland en Utrecht – de zogeheten FGU-regio – dreigen binnenkort op dezelfde wachtlijst te komen als grootverbruikers. Ook vreest TenneT deze zomer al grootschalige storingen en stroomuitval.
De netbeheerder had eerder al gewaarschuwd dat het hoogspanningsnet in de FGU-regio zijn grenzen heeft bereikt. Er zijn daarom ‘krachtige interventies en aanvullende maatregelen nodig’, schreef TenneT in een brandbrief aan leden van de Energyboard.
Risico voor ruim 100.000 nieuwe huizen
Waar alle politici het tijdens het ruim 4 uur durende debat over eens waren, is dat het onaanvaardbaar is als er door de stroomcrisis geen nieuwe huizen op het net kunnen worden aangesloten. Volgens het Gelderse provinciebestuur gaat het om 104.000 nieuwbouwwoningen die risico lopen.
Het volgende overleg over de stroomcrisis staat gepland voor 25 maart. Gedeputeerde Ans Mol-van de Camp (BBB) – als dagelijks bestuurder verantwoordelijk voor Energie & Klimaat – verwacht dan duidelijkheid over mogelijke maatregelen om een dreigende aansluitstop te voorkomen.
Wie zegt wat over de stroomcrisis tijdens het spoeddebat?
- ‘We moeten alles in het werk stellen om verdere aansluitstop te voorkomen. Daarbij moeten we zo nodig onorthodoxe maatregelen niet schuwen,’ zei Gerben Hillebrand, fractievoorzitter van JA21 Gelderland.
- ‘We zijn niet tegen de energietransitie, maar ik heb liever dat we die 100.000 woningen gaan bouwen, dan zogenaamd het klimaat redden,’ zei Rik Loeters, fractievoorzitter van BBB Gelderland.
- ‘Deze avond voelt een beetje als paniekvoetbal. De problemen zijn niet nieuw, de ernst ervan is alleen nog groter geworden,’ zei Vera Buijs, fractievoorzitter van Volt.
- ‘Deze situatie is geen reden om duurzame opwekking af te remmen, juist niet,’ zei Statenlid Floor de Man van GroenLinks.
- ‘We kunnen niet enkel met de vinger wijzen naar netbeheerders en de overheid, ook als samenleving heb je een verantwoordelijkheid,’ zei Statenlid Diede Balduk van het CDA.
- ‘Naast stikstof lijkt nu ook netcongestie Nederland op slot te gooien,’ zei Statenlid Ben Bloem van de ChristenUnie.
- ‘De natuur en kleinverbruikers gaan de prijs betalen voor het gebrek aan daadkracht,’ zei Statenlid Danielle van de Weerd van de Partij voor de Dieren.
EW's visie: Spoeddebat liet geen eenduidige oplossing zien
Door: Laurien Onderwater, redacteur VooruitgangsgeloofHet spoeddebat in Arnhem liet woensdagavond geen eenduidige oplossing zien. De lange vergadering ging alle kanten op.
Gedeeld gevoel van urgentie
Wat de aanwezige politici deelden, was een gevoel van urgentie.
Een aansluitstop heeft onacceptabele gevolgen voor maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, de energietransitie en behoud van werkgelegenheid, staat in de motie die JA21 indiende. Die motie wordt gesteund door VVD, SGP, BBB, ChristenUnie, CDA, D66, Volt en SP.
Politieke druk op Den Haag uitoefenen
Gedeputeerde Ans Mol-van de Camp (Energie & Klimaat) kon de bezorgde partijen niet echt geruststellen. ‘Het handelingsperspectief van de provincie is vrij beperkt,’ zei ze. Volgens Mol moeten de Provinciale Staten meer druk uitoefenen op Den Haag, want dáár moet de oplossing vandaan komen.
Zo kan het kabinet een noodwet aannemen om vergunningsprocedures te versoepelen, zodat TenneT sneller hoogspanningsstations kan bouwen.
Dat is ook het plan van CDA, VVD en D66 met de Crisiswet Netcongestie. Daarmee willen ze de procedures voor vergunningen versnellen en ingrijpen als de bouw of aanleg stagneert, staat er in het coalitieakkoord.
Gedeputeerde Mol en haar collega-gedeputeerden Harold Hofstra (Flevoland) en Huib van Essen (Utrecht) doen een dringend beroep op het ministerie van Klimaat en Groene Groei om de aangekondigde crisiswet zo snel mogelijk concreet uit te werken.
Onorthodoxe maatregelen
Mol noemde daarnaast het inzetten van gascentrales om pieken op te vangen. Dat is volgens haar ‘een onorthodoxe maatregel’ die bovendien toestemming van Den Haag vereist. Maar de inzet van gascentrales is eerder een tijdelijke flexibiliteitsmaatregel, niet een structurele oplossing voor de netcongestie.
Verder zal de provincie maximaal moeten inzetten op wat er nog meer kan: energiebesparingsmaatregelen treffen, slimme, lokale oplossingen en dus inderdaad politieke druk uitoefenen op het kabinet.
Een Haagse aangelegenheid
En dat is eigenlijk ook alles wat Gelderland nu kán doen. In de kern is het een Haagse aangelegenheid. Al jarenlang lopen de groene ambities voor op de praktische realiteit. De infrastructuur is in grote delen van het land niet op orde, en daar is staatsbedrijf TenneT hoofdzakelijk verantwoordelijk voor.
Dat bedrijf kampt dan weer met ellenlange vergunningsprocedures, lokale bezwaren en de stikstofcrisis. Daarbij is TenneT bij lange na niet de enige speler die zich mengt in het gevecht om de schaarse ruimte in Nederland. Zo wil defensie de komende jaren fors uitbreiden in het hele land.
Het gevoel dat achterblijft na het spoeddebat is dat van een dooie mus. Nog steeds staat Gelderland met lege handen en is het aan Den Haag om in te grijpen. Maar juist politici in Den Haag zijn lange tijd te afwachtend geweest.