Het is een vast onderdeel van elke ziekenhuisruimte: een doos blauwe plastic wegwerphandschoenen. Maar bij het precies tellen van het aantal gebruikte handschoenen per dag op de intensive care, schrok het personeel toch. Het bleken er 108 te zijn – meer dan een doos per patiënt per dag.
Sinds 2020 heeft de intensive care (ic) een groen team dat met dit soort uitdagingen aan de slag gaat. In dat team zitten ook studenten industrieel ontwerpen van de TU Delft, zegt projectleider Nicole Hunfeld (47), sinds 2011 apotheker op de intensive care van het Erasmus MC in Rotterdam.
‘We hadden verwacht dat de student die dit project oppakte aan de slag zou gaan met het zoeken naar een alternatief voor nitril. Dat is de grondstof voor de handschoenen en die veroorzaakt veel CO2-uitstoot. Toen de student een dag meeliep op de ic zag ze het snel: het probleem zit in de doos.’
Nieuwe doos verspilt 10 procent minder handschoenen
Klimaatpionier: intensive care Erasmus MC, Rotterdam
De uitdaging: 17 kilo (medisch) afval per ic-patiënt per dag
De oplossing: slimmer gebruik van medische materialen als mondmaskers en infuuslijnen
De handschoenen worden namelijk ergens in Thailand als een bal in een kartonnen doos gepropt. Als je die er één voor één uit probeert te halen, komen er zomaar tien extra handschoenen mee. Die vallen op de grond en dan moet je ze vervolgens weggooien.
‘Als je in plaats daarvan de handschoenen gelaagd in een doos zou doen, gaat het al een stuk beter. Daar konden we in de nieuwe aanbesteding voor handschoenen op gaan sturen.’
Met de nieuwe dozen wordt nu 10 procent minder handschoenen verspild. Het zou nóg beter gaan als de opening onderaan zou zitten. De TU Delft-student heeft daar al een prototype voor ontworpen. Hunfeld: ‘Ik hoop dat een bedrijf dit oppakt en zo’n doos daadwerkelijk gaat produceren. Ik hoef geen patent, ik wil gewoon dat het wordt opgelost.’
Waarom verspilden ziekenhuizen zoveel medicijnen tijdens corona?
Hunfeld vond het altijd al zonde als ze een nog halfvolle ampul met medicijnen moest weggooien. Tijdens corona liep haar ergernis helemaal hoog op.‘Er was toen grote schaarste. Maar de peperdure schorten die we uit China lieten invliegen, gebruikten we 1 seconde en gooiden we daarna weg.
De blauwe afvalcontainers voor besmettelijk afval stonden uitpuilend op de gangen. Dat moest toch anders kunnen.’ Samen met ic-afdelingshoofd Diederik Gommers liep Hunfeld in die tijd zuchtend tussen de afvalcontainers door de gangen. Tot hij als een soort geintje zei: kun jij dit anders niet even oplossen? ‘Nou,’ zegt ze met een lach. ‘Dat ben ik toen gaan doen.’
Groene teams bij Erasmus MC
Sindsdien is Hunfeld naast haar werk als apotheker, projectleider Green Team IC. Een club van acht ic-collega’s, plus een wetenschappelijke onderzoekslijn met zo’n twintig onderzoekers. Intussen zijn er op meer dan veertig afdelingen van het Rotterdamse ziekenhuis dit soort groene teams actief.
Want er is voldoende werk aan de winkel. Op het kantoor van het Green Team IC staat ter illustratie een ziekenhuisbed met een enorme berg rommel erop. Dat blijkt al het afval per patiënt, per dag te zijn.
We tellen 108 handschoenen, 57 gaasjes, 34 infuuszakken, 23 slangen en connectoren, 24 spuiten – allemaal per stuk verpakt, 16 jassen, 14 bekertjes, 9 mondmaskers, 8 incontinentiematjes. Bij elkaar is het een duizelingwekkende 17 kilo, ofwel zeven volle vuilniszakken.
Ik hoef geen patent, ik wil gewoon dat het wordt opgelost
Hoe verduurzaam je ziekenhuizen?
Het team loopt al die productcategorieën één voor één langs en kijkt wat er beter of slimmer kan. Soms zit de oplossing in gedrag van het personeel. Bijvoorbeeld in de gewoonte om paracetamol via een infuus toe te dienen. Dat kost telkens een glazen infuusfles, handschoenen en een infuuslijn, terwijl tabletjes vaak ook kunnen.
Een andere keer moet de oplossing komen uit innovatie. Bijvoorbeeld bij de plastic wegwerpspuiten, zegt Nicole Hunfeld. ‘We hebben een nieuw soort spuit nodig die je na gebruik kunt steriliseren. Dat is met het huidige materiaal niet mogelijk; dat zou smelten. Tegelijk moet het steriliseerbare materiaal garanderen dat de vloeistof 24 uur lang houdbaar is. Dus we hebben een slimme start-up of een groot farmabedrijf nodig dat zegt: wij gaan dit eens grondig onderzoeken.’
Het streven is om in 2030 100 procent circulair te zijn, in de producten en de processen. In 2020 begon de intensivecare-afdeling op nul procent, intussen is dat al 40 procent geworden.