Een begrijpelijke vraag. Een glas wijn kan in sommige sociale situaties een welkom smeermiddel zijn – zeker bij suffe nieuwjaarsrecepties waar het gesprek stokt.
Toch is een alcoholpauze altijd een goed idee.
Dry january: ruim een miljoen Nederlanders
Dry january is in 2013 in het Verenigd Koninkrijk ontstaan. De Britse gezondheidsorganisatie Alcohol Concern zette de Dry January-campagne op om mensen bewuster te maken van hun alcoholgebruik en om ze te laten ervaren wat de lichamelijke en mentale effecten zijn van een maand geen alcohol.
De alcoholvrije maand sloeg aan en sindsdien is dry january uitgegroeid tot een internationale beweging.
Volgens website IkPas.nl lasten vorig jaar 1,2 miljoen Nederlanders een alcoholpauze in. Ook dit jaar is de verwachting dat ruim een miljoen Nederlanders gedurende de maand januari geen alcohol drinken.
Volgens Martijn Planken (52), initiatiefnemer van IkPas, laat dat zien dat dry january ‘stevig is ingebed geraakt in het collectieve bewustzijn’, zegt hij tegen EW.
Grootste voordeel is voor de lever
En daar zitten, zoals verwacht, heel wat voordelen aan. Hoewel er nog niet veel wetenschappelijke studies zijn gedaan naar dry january, zijn de effecten van alcohol op het lichaam wel goed onderzocht.
Bekend is dat de fles wijn ongeopend houden of de biertjes in de koelkast laten staan, effect heeft op zowel het lichaam als het mentale welzijn.
Van alle organen is de lever, de verwerkingsfabriek van het lichaam, waarschijnlijk het blijst met de alcoholvrije maand. Zo’n 90 procent van de totale alcoholconsumptie wordt door de lever verwerkt. Voor het afbreken van een glas alcohol heeft het orgaan ongeveer anderhalf uur nodig.
Maar daarnaast moet het gewoon doorgaan met zijn andere taken, zoals voedingsstoffen verwerken, gal produceren, eiwitten aanmaken en afvalstoffen afvoeren. Door die ‘alcoholklus’ stapelt dat werk zich op. Dat is de reden dat mensen die overmatig veel alcohol nuttigen last hebben van leververvetting.
Door een paar weken te stoppen met het drinken van alcohol werken de levercellen efficiënter en neemt het vet in de lever af.
Maar de rest van het lichaam profiteert ook
Alcohol heeft ook invloed op de bloeddruk en op de binnenkant van de bloedvaten. Regelmatig drinken kan die vaatwanden irriteren, waardoor ze stijver worden en het hart harder moet werken om het bloed rond te pompen.
Verder zorgt alcohol voor de vorming van agressieve bijproducten in het lichaam, vrije radicalen genoemd.
Ze beschadigen bloedvaten en kunnen leiden tot de vorming van plaques: plaatselijke verdikkingen van de vaatwand.
Na stoppen met drinken daalt de bloeddruk vaak binnen enkele weken, vermindert het aantal vrije radicalen en verbetert de doorstroming van het bloed.
Beter en dieper slapen
Na een slaapmutsje valt menig persoon snel in slaap. Je zou daardoor denken dat alcohol een gunstig effect heeft op de nachtrust, maar het tegenovergestelde is waar.
De slaap wordt er onrustiger en minder diep van, en je wordt wakker met een onuitgeslapen gevoel – boven op een eventuele kater – de volgende morgen.
Veel dry january-deelnemers merken dan ook dat ze lekkerder en dieper slapen tijdens de maand, waardoor ze zich overdag beter kunnen concentreren en zich fitter voelen. De tijdelijke alcoholonthouders zitten beter in hun vel.
Daarna weer drinken?
Genoeg positieve effecten dus. Maar wat als januari voorbij is en er weer naar een biertje of een glas wijn wordt gegrepen? Heeft dry january dan zin gehad?
Het korte antwoord is ja. Maar het gunstige effect hangt af van hoeveel je daarna weer drinkt. Wie in februari weer precies evenveel drinkt als voorheen, verliest een groot deel van de lichamelijke winst.
‘Wat wél blijft, is het gedragsmatige en mentale effect,’ zegt Planken. ‘Dry january fungeert voor veel mensen als een experiment: ze ervaren hoe hun lichaam reageert, hoe sociale situaties zonder alcohol verlopen en waar hun eigen automatismen zitten.’
Mensen pas hun drinkgedrag aan
‘Steeds duidelijker is dat dry january vaker een startpunt is dan een eindpunt,’ vervolgt Planken. ‘We zien dat het aandeel alcoholpauzes buiten januari sterk groeit: van ongeveer 30 procent enkele jaren geleden naar inmiddels ruim 60 procent.
‘Januari werkt als laagdrempelige opstap, waarna mensen hun pauzes vaker herhalen en op zelfgekozen momenten inplannen. Dat wijst erop dat dry january geen hype is, maar onderdeel van een bredere trend waarin pauzeren normaler wordt en zich door het jaar heen voortzet.’