Dit verhaal begint met mayonaise. En met microbioloog Jeroen Hugenholtz (69).
In 2020 heeft Hugenholtz er al een aardige carrière in de voedingstechnologie op zitten. Met al die ervaring weet hij: als je mensen wilt interesseren voor technologie, moet je niet aankomen met grafieken.
Het werkt veel beter als je jouw technologie laat zien met een product dat iedereen kent. Dus toen hij voor Wageningen University & Research het productieproces in kaart bracht van gisten die olie produceren, demonstreerde hij dat met: mayonaise.
De geboorte van NoPalm Ingredients
‘Dat verhaaltje had ik op onze website gezet. Met als doel betalende opdrachten van het bedrijfsleven binnenhalen die iets met die gistolie wilden doen: mayonaise maken of heel iets anders,’ zegt Hugenholtz nu, zo’n vijf jaar later.
‘Ik kreeg aardig wat reacties, waaronder die van Lars. Alleen wilde hij niet een opdracht bij ons plaatsen, maar met mij persoonlijk gaan ondernemen.’
Deze Lars Langhout – toen nog strategieconsultant in Amsterdam – zag geen business in mayonaise, maar wel in Hugenholtz’ innovatie als alternatief voor palmolie. ‘Het voelde goed, dus ik zei: laten we het doen.’
En zo komt het dat Jeroen Hugenholtz op deze januarimaandag aan tafel zit als chief technology officer van de start-up NoPalm Ingredients. Met intussen 35 medewerkers en meer dan 7 miljoen euro aan opgehaalde investeringen.
Alternatieven voor palmolie
Palmolie is in de kern een handig en goedkoop product dat in zo’n tweederde van de supermarktproducten te vinden is: van wasmiddel tot chocoladepasta.
Het grote nadeel is dat de oliepalm alleen groeit in tropische omstandigheden. Voor de teelt worden grote hoeveelheden regenwoud en andere natuur ontbost in Zuid-Amerika, Azië en Afrika.
Het maken van het palmolie-alternatief zoals ze dat in Wageningen doen, kost een stuk minder ruimte: 99,9 procent minder, zeggen ze zelf, op basis van berekeningen van de Duitse Bühler Group.
Het enige wat NoPalm nodig heeft, is een roestvrij stalen vat, gist en voedselresten.
Van voedselresten naar bruikbare olie
Hoe gaat dat in zijn werk? Hugenholtz: ‘Mensen kennen misschien het proces van bierbrouwen, waarbij een gist suikers uit graan omzet in alcohol en CO2. De gist die wij gebruiken, doet dat ook; alleen zet die de suikers niet om in alcohol, maar in olie.’
Die gisten hebben een voedingsstof nodig. Daarvoor gebruikt NoPalm reststromen uit de voedingsindustrie.
Klimaatpionier:
NoPalm Ingredients, Wageningen
De uitdaging:
Grootschalige ontbossing tropisch regenwoud voor palmolieplantages
De oplossing:Een alternatief voor palmolie op basis van olieproducerende gistcellen
‘Denk aan overblijfselen uit de supermarkt, aardappelschillen van de frietfabriek of een bijproduct van kaasbereiding. Alles waar suiker in zit en dat normaal wordt weggegooid of naar de veevoerindustrie gaat, kunnen wij gebruiken als gistvoer.’
Na twee tot drie dagen fermenteren, hebben de gisten alle suikers omgezet in olie.
Door verschillende manieren van fermenteren toe te passen, kan NoPalm zowel een vast vet maken – goed toepasbaar als margarine, maar ook in de cosmetische industrie – als een vloeibare variant, vergelijkbaar met zonnebloemolie.
Allebei geur- en kleurloos. Klanten als Unilever, Danone en Colgate-Palmolive hebben al getest met de eerste batches NoPalm-olie.
Gistolie is niet nieuw
De gistolie-techniek bestaat al sinds de jaren zeventig. NoPalm is dan ook niet de enige die op deze manier olie produceert. Maar terwijl de concurrentie vooral geraffineerde glucose gebruikt als gistvoer, is NoPalm de enige die reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie inzet.
Hugenholtz: ‘Unilever gebruikte de reststroom van zijn Ben & Jerry’s-ijs om olie te maken voor bouillonblokjes.’
Lees ook: Beth Koigi over watertekort in Kenia: ‘In mijn droom is schoon water niet langer een privilege’
Klinkt als een win-winsituatie. Toch is grootschalige en commerciële productie van het palmolie-alternatief nog een stip op de horizon. ‘Er zijn twee grote uitdagingen,’ zegt Hugenholtz.
‘Regelgeving die het gebruik van reststromen nu nog beperkt. En twee: het ontbreken van een grote productiefaciliteit.’
NoPalm Ingredients is klaar voor de volgende stap
Wat dat laatste betreft heeft NoPalm Ingredients plannen voor een demo-fabriek in Ede. Sterker nog: de hal is al gehuurd en een aantal investeerders is aan boord. Het wachten is op een grote lead investor die bereid is te investeren voor de lange termijn.
‘In die demo-fabriek laten we zien dat onze technologie werkt, zodat we daarna echt grote, winstgevende fabrieken kunnen uitrollen. Maar daarvoor is geduldkapitaal nodig. Dat is momenteel de uitdaging.’