De feiten: Taskforce oordeelt hard over demonstratiebeleid en doet voorstellen
Bron: Taskforce AntisemitismebestrijdingDe felle anti-Israëlprotesten op universiteiten en treinstations sinds 7 oktober 2023 zijn een bedreiging ‘voor onze algemene veiligheid en die van de Joodse gemeenschap in het bijzonder’.
Dat is het uitgangspunt voor het vanochtend verschenen rapport van de Taskforce Antisemitismebestrijding die een jaar geleden werd ingesteld door het kabinet-Schoof om gerichte voorstellen te doen.
Veiligheid Joden in hoger onderwijs niet voldoende
De sociale veiligheid voor Joden in het hoger onderwijs is ‘niet afdoende’, concludeert de Taskforce. ‘Hoewel het merendeel van de protestactiviteiten vreedzaam verloopt, hebben Joodse studenten en medewerkers veelvuldig te maken met incidenten, pesterijen en intimidaties.
Lees ook | Zwijg, zionist! Hoe universiteiten dissidenten monddood maken
Een aantal van hen verstopt de Joodse identiteit of blijft weg van de campus. Ook andere studenten en medewerkers komen in de knel en onderwijsactiviteiten worden belemmerd.’
De herhaaldelijke ‘sit-in’-demonstraties tegen Israël die de afgelopen twee jaar werden gehouden op veertig treinstations, leidden tot veiligheidsproblemen voor reizigers, personeel en handhavers. Ook waren er enkele ‘grensoverschrijdende protesten’ waarbij treinverkeer werd geblokkeerd en er gevaarlijke situaties ontstonden.
Concrete voorstellen voor meer veiligheid
De Taskforce van experts (zie de namen hieronder) komt op het gebied van hoger onderwijs, spoorwegen, openbaar bestuur en handhaving met voorstellen en stelt dat binnen de wet, en zonder aantasting van het demonstratierecht, ‘meer handelingsmogelijkheden zijn dan in eerste instantie werd gedacht’.
Lees ook | Volop diversiteit? Cijfers tonen het tegendeel aan op universiteiten
Tot die voorstellen behoren: het sneller verwijderen van kwetsende teksten in het openbaar, actievere handhaving bij grensoverschrijdend protest, sociale training voor studenten en medewerkers, en een nauwere samenwerking tussen bestuurders, politie en justitie.
Leden van de Taskforce Antisemitismebestrijding
Bron: Rijksoverheid.nl- Jaap Smit (voorzitter), oud-commissaris van de Koning in Zuid-Holland (CDA)
- Tineke Cleiren, emeritus hoogleraar straf- en strafprocesrecht Universiteit Leiden
- René Glaser, strategisch adviseur-lobbyist
- Ton Heerts, burgemeester van Apeldoorn en voorzitter van de Commissie Bestuur & Veiligheid bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
- Chanan Hertzberger, voorzitter Centraal Joods Overleg
- Wouter Koolmees, president-directeur NS
- Rianne Letschert, collegevoorzitter Universiteit Maastricht en (inmiddels) informateur van het kabinet-Jetten
- Wilbert Paulissen, plaatsvervangend korpschef Politie Nederland
- Mirjam van Praag, hoogleraar ondernemerschap en leiderschap aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en voorzitter van de Adviesraad voor wetenschap, technologie en innovatie
- Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding
EW's visie: Tussen de regels door is de kritiek op bestuurders snoeihard – en terecht
Door: Geerten Waling, redacteur rechtsstaatVoor dit rapport zegt de Taskforce Antisemitismebestrijding met veel bestuurders te hebben gesproken over hun rol bij de escalatie van de felle anti-Israëlprotesten in ‘semi-publieke’ ruimten, in het bijzonder de universiteiten en treinstations.
De Taskforce constateert ‘een worsteling met bestuurlijke dilemma’s’. Scherper geformuleerd: ‘Wij zien ook de moeite die bestuurders hadden en soms nog hebben om paal en perk te stellen.’
Bestuurders hebben niet goed opgelet
Ook bij het gebruik van de gangbare bevoegdheden hebben bestuurders niet goed opgelet.
In de woorden van de Taskforce: ‘Er is voldoende ruimte binnen het vigerende recht om waar nodig te begrenzen en in te grijpen. Daarbij wordt echter ook gesteld dat die bestuurlijke juridische ruimte niet altijd wordt gezien, laat staan gebruikt.’
Lees ook | Hoe vrij is de universiteit nog? ‘Great Awokening’ smoort rechtse meningen
Bestuurders zetten bevoegdheden niet in
Het probleem is dus niet eens de wetgeving. Nee, zegt de Taskforce, het probleem is dat bestuurders hun bevoegdheden niet kennen of durven in te zetten. Ook verliep bij de bezettingen en vernielingen op universiteiten de samenwerking tussen de driehoek (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie) en het universiteitsbestuur vaak stroef.
Daarover schrijft de Taskforce: ‘Als die vierhoek niet goed werkt, dan leidt dat tot gevoelde en waarneembare machteloosheid van de universiteitsbestuurder.’
Met ondermijning van het gezag als gevolg. En dat Joden zich ‘ondanks alle verbeteracties’ op de universiteiten nog onveilig voelen, omdat bestuurders niet in staat zijn ‘om uitwassen en onveiligheid te voorkomen’, is ambtelijke taal voor: de bestuurders hebben gefaald en zij falen nog steeds.
Falende bestuurders moeten ruggengraat ontwikkelen
De conclusie van het rapport is bikkelhard: ‘De Taskforce constateert daarnaast dat het nodig is om actiever op te komen voor de groep die in de knel is geraakt en zich (sociaal) onveilig voelt. Sta op voor Joden en spreek je voor de kwetsbare minderheid uit.’
Het is allemaal geen nieuws, maar het is wel fijn dat een serieuze commissie van (ervarings)deskundigen nu ook constateert dat de anti-Israëlprotesten onnodig veel schade hebben toegebracht aan de openbare orde en veiligheid in het algemeen, en aan de veiligheid van Joden in het bijzonder.
Het is goed dat dit rapport er ligt nog voordat het kabinet-Jetten aantreedt, want zulke zware kritiek vraagt om een regering die erop toeziet dat al die falende bestuurders eindelijk eens meer ruggengraat ontwikkelen.