Kabinet zet plan snellere stijging AOW-leeftijd voorlopig in ijskast

• Het kabinet werkt voorlopig geen wetgeving uit om de pensioenleeftijd sneller te laten stijgen. In een gesprek met vakbonden FNV, CNV en VCP hebben ministers aangeboden het voorstel ‘in de ijskast’ te zetten, zeggen de bonden.
• Voor de vakbonden is dat niet genoeg: zij willen dat het plan helemaal wordt ingetrokken. ‘Als je iets in de ijskast doet, dan blijft het een tijdje goed’, zei FNV-voorzitter Dick Koerselman. Ook verzetten de bonden zich tegen andere ingrepen in de sociale zekerheid, zoals het inkorten van de WW.
• In het pensioenakkoord van 2019 is afgesproken dat de AOW-leeftijd met acht maanden stijgt voor elk jaar dat de levensverwachting toeneemt. Het kabinet wil die leeftijd voortaan één-op-één koppelen aan de levensverwachting.
• Een woordvoerder van minister Hans Vijlbrief zegt dat het kabinet de samenwerking met sociale partners wil blijven zoeken. De vakbonden hebben de gesprekken opgeschort en bereiden acties voor.

• Het kabinet reageert op een uitnodiging van Frankrijk om te praten over nauwere samenwerking op het gebied van nucleaire bewapening. Dat schrijven ministers Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) en Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) aan de Tweede Kamer.
• President Emmanuel Macron zei eerder dat Frankrijk met onder meer Nederland wil overleggen over het delen van het eigen kernwapenarsenaal. Yeşilgöz’ voorganger Ruben Brekelmans stond daar toen nog niet vooraan in de rij.
• De ministers noemen het aanbod een kans om de Europese dimensie van nucleaire afschrikking met NAVO-bondgenoten te versterken, mede door de toegenomen geopolitieke dreigingen, zoals de oorlog in Oekraïne.
• Nederland zal volgens het kabinet meer verantwoordelijkheid dragen voor eigen veiligheid, maar samenwerking met Frankrijk vervangt de Amerikaanse nucleaire paraplu niet, die blijft het fundament van NAVO-afschrikking, waaraan Nederland vanaf vliegbasis Volkel bijdraagt.
• Het kabinet geeft geen details over de beoogde samenwerking.

• Frankrijk wil de beschermende werking van zijn kernwapens delen met andere landen.
• President Emmanuel Macron zegt dat hij met Nederland en zeven andere Europese landen praat over ‘vooruitgeschoven afschrikking’.
• Volgens Macron mogen deze landen deelnemen aan oefeningen met Franse kernwapens.

• Nederland heeft ‘begrip’ voor de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran, maar maakt zich ook zorgen over mogelijke escalatie in het Midden-Oosten, zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) maandag.

• Hij noemde de machthebbers in Iran ‘een moorddadig regime’, dat een bedreiging vormt voor buurlanden en de rest van de wereld.
• Berendsen sprak geen expliciete steun uit voor de aanvallen, maar veroordeelde wel de tegenaanvallen van Iran op onder meer de Golfstaten, die volgens hem ‘helemaal niets te maken hebben met dit conflict’.
• Volgens hem is het belangrijk snel ‘stabiliteit in de regio terug te krijgen’ via ‘diplomatieke oplossingen’.
• Hij benadrukte het gevaar van Iran door te wijzen op het nucleaire programma, de steun voor de Russische invasie in Oekraïne en de ‘lange arm van Iran’ die ook in Nederland slachtoffers maakte, zoals bij de moorden op twee Iraniërs in 2015 en 2017.
• Over de vraag of de aanvallen passen binnen het internationaal recht, wilde Berendsen zich niet uitspreken. Hij erkende dat daar ‘terechte vragen’ over te stellen zijn, maar benadrukte dat het internationaal recht ‘niet het enige kader is’, verwijzend naar ‘de moorddadigheid van het regime in Iran’.

• Minister Hans Vijlbrief krabbelt terug op zijn stellige uitspraak dat de AOW-plannen niet worden ‘afgezwakt’. ‘Ik heb me niet goed uitgedrukt,’ zegt hij. De motie van SGP en Groep Markuszower om de verhoging te verzachten wordt alsnog uitgevoerd.

• Wat er precies verandert, wil de minister nog niet zeggen. Wel benadrukt hij dat hij wil ‘luisteren naar mensen’ en dat de ‘houdbaarheid van de sociale zekerheid op het spel staat’.

• Maandag spreekt het kabinet vakbonden en werkgevers in het Catshuis. De bonden zijn woedend en willen het plan van tafel. Vijlbrief verwacht een gesprek ‘onder een heftig gesternte’.

• Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief hoopt nog altijd op een ‘goed gesprek’ met de vakbonden over het coalitieplan om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen. FNV, CNV en VCP hebben echter laten weten geen overleg te willen voeren zolang de plannen niet van tafel zijn.

• De Tweede Kamer nam donderdag met steun van de coalitie een motie aan om de AOW-plannen te ‘verzachten’. Mede-indiener Gidi Markuszower stelde dat de plannen daarmee van tafel zijn. Vijlbrief sprak dat tegen: ‘We gaan helemaal niks afzwakken.’ Volgens hem toont de motie vooral aan dat er bereidheid is om over alternatieven te praten.

• ‘Ze komen echt koffie drinken, ze komen kennismaken,’ zei de D66-minister over de vakbonden. Het gesprek staat gepland voor volgende week. ‘Dan kunnen we heel precies horen van hen waar precies hun probleem zit.’

• De vakbonden spreken echter van een ‘ijskoude mededeling dat alle gesprekken opgeschort en acties voorbereid worden.’ Volgens hen schendt het kabinet met het plan het pensioenakkoord, waarin is afgesproken dat de AOW-leeftijd met acht maanden stijgt voor elk jaar dat de levensverwachting toeneemt. De coalitie wil de AOW-leeftijd voortaan één op één koppelen aan de stijging van de levensverwachting.

• Vijlbrief erkent dat dit schuurt met eerdere afspraken. ‘Het pensioenakkoord is belangrijk, en de Kamer heeft natuurlijk gelijk en de bonden hebben gelijk: dat doorbreek je in zekere zin hiermee.’ Tegelijkertijd benadrukt hij dat ingrijpen nodig is om de AOW financieel houdbaar te houden.

• De Tweede Kamer wil dat de belasting op vermogensrendement wordt aangepast, zodat verliezen uit een eerder jaar kunnen worden verrekend. Een motie van ChristenUnie en JA21 met die strekking kreeg steun van een Kamermeerderheid. Ook coalitiepartij VVD stemde in met deze wijziging van de nieuwe opzet van box 3.

• De wet voor de nieuwe vermogensrendementsheffing is al aangenomen door de Tweede Kamer, maar moet nog worden behandeld in de Eerste Kamer. Het is onzeker of daar voldoende steun is voor het voorstel.

• Tijdens een eerder debat over de wet diende JA21 al een amendement in om een zogenoemde carry-back mogelijk te maken. Dat voorstel haalde het toen niet, net als andere wijzigingsvoorstellen van Kamerleden. Volgens de toenmalige staatssecretaris van Financiën zouden aanpassingen extra geld kosten en moest de wet snel worden afgerond.

• Lees ook | Kabinet past box 3 aan. Dat kost miljarden: wie gaat dat betalen?

• Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft ingestemd met een motie die het kabinet oproept het coalitieplan voor de verhoging van de AOW-leeftijd te ‘verzachten’. Oppositiepartijen GroenLinks-PvdA en de SP vinden dat voorstel niet ver genoeg gaan, omdat zij de geplande stijging van de AOW-leeftijd volledig willen schrappen.

• Op dit moment stijgt de AOW-leeftijd met acht maanden wanneer de levensverwachting met een jaar toeneemt. Het voornemen van de coalitie om de AOW-leeftijd voortaan met een volledig jaar te verhogen bij elke stijging van de levensverwachting met een jaar, leidde tot veel kritiek.

• Tijdens een eerder debat over het coalitieakkoord slaagde GroenLinks-PvdA er net niet in een meerderheid te vinden voor een motie om dat plan te verwerpen. Toen stemden naast de coalitiepartijen ook Groep Markuszower en de SGP tegen.

• Groep Markuszower blijft het minderheidskabinet voorlopig steunen. Vicefractievoorzitter Hidde Heutink noemt het nog te vroeg om ‘voor miljarden te vertimmeren’ aan het coalitieakkoord. Volgens hem blijft het beleid van D66, VVD en CDA overeind zolang de oppositie er niet in slaagt gezamenlijk wijzigingen in de kabinetsplannen door te voeren.

• De zevenkoppige Groep Markuszower vormde samen met de drie zetels van de SGP een meerderheid voor een nieuw voorstel over de verhoging van de AOW-leeftijd. JA21 stemde uiteindelijk ook in. Heutink gaf aan tegen alle andere moties te stemmen die bedoeld zijn om het beleid aan te passen.

• Met deze opstelling wijken de voormalige PVV’ers duidelijk af van hun oude partij. PVV-leider Geert Wilders diende tijdens het debat over de regeringsverklaring een motie van wantrouwen in tegen het kabinet, maar die kreeg geen meerderheid.

• Minister-president Rob Jetten zei: ‘Deze nieuwe groep geeft het kabinet de mogelijkheid om via verschillende routes tot een meerderheid te komen.’ Tegelijkertijd temperde hij de verwachtingen. ‘Op sommige thema’s zullen we met hen kunnen optrekken en op een heleboel thema’s ook niet.’

• Jesse Klaver toont zich kritisch over de houding van premier Rob Jetten (D66) ten aanzien van de situatie in de Gazastrook. ‘Dit had Dick Schoof ook kunnen zeggen, zij het dat de heer Jetten dat veel eloquenter doet,’ zei de GroenLinks-PvdA-leider tijdens het debat over de regeringsverklaring.

• Volgens Jetten is het kabinet wel degelijk van plan aanvullende maatregelen te nemen. Zo wees hij erop dat de steun aan de voor Palestijnen cruciale hulporganisatie UNRWA wordt hervat.

• Tijdens het eerste deel van het debat op woensdag bleek al dat D66 in het coalitieakkoord verder had willen gaan. Fractieleider Jan Paternotte erkende dat hij had gewild dat de Palestijnse staat werd erkend, maar dat daar binnen de coalitie geen overeenstemming over kon worden bereikt.

• Meerdere Kamerleden brachten naar voren dat Jetten, voordat hij premier werd, aanwezig was bij een demonstratie waarin werd opgeroepen een rode lijn te trekken tegen Israël. DENK-Kamerlid Stephan van Baarle had daar zelfs een foto van meegenomen.

• Oekraïne ontvangt dit jaar toch geen 2 miljard euro extra steun, ondanks een eerder aangenomen motie van de Tweede Kamer. Dat werd donderdag duidelijk tijdens het debat over de regeringsverklaring. Volgens premier Rob Jetten is het geld ‘opgelost’ in steun voor de komende jaren.

• In december nam de Tweede Kamer, op initiatief van GroenLinks-PvdA, een motie aan om Oekraïne 2 miljard euro extra te steunen. Het vorige kabinet zegde daarvan al 700 miljoen euro toe. De resterende 1,3 miljard euro zou worden meegenomen in de voorjaarsnota. In het huidige coalitieakkoord is echter geen afspraak gemaakt over dat bedrag.

• Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) vroeg de premier waar het resterende geld is gebleven. ‘Dat is dus eigenlijk in een breder perspectief opgelost,’ antwoordde Jetten. Hij verwees daarbij naar de 90 miljard euro die de Europese Unie aan Oekraïne heeft toegezegd en naar de meerjarige steun die in het coalitieakkoord is vastgelegd.

• Klaver neemt geen genoegen met die uitleg. Hij wil dat het bedrag alsnog wordt geregeld tijdens de behandeling van de defensiebegroting volgende week.

• Minister-president Rob Jetten (D66) heeft zich niet expliciet uitgesproken over de vraag of minister voor Buitenlandse Handel en partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma naar China kan afreizen voor handelsmissies. Die kwestie speelt omdat Sjoerdsma in China op een sanctielijst zou staan. ‘Hij kan een belangrijke rol vervullen,’ zei Jetten.

• Op vragen van Joost Eerdmans (JA21) bleef de premier terughoudend. ‘Het voltallige kabinet zet zich in voor een goede relatie met China. Als er sprake is van handelsmissies, zullen leden van het kabinet daarbij aanwezig zijn’, aldus Jetten, zonder concreet te bevestigen of Sjoerdsma zelf naar China kan.

• Sjoerdsma werd in 2021 op een Chinese sanctielijst geplaatst nadat hij als Tweede Kamerlid een motie had ingediend waarin wordt gesteld dat China genocide pleegt op de Oeigoeren. Volgens Eerdmans vormt dat een te grote belemmering voor zijn rol als handelsminister.

• Tijdens het debat kreeg Sjoerdsma bijval van Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA). ‘Het zou toch wel heel raar zijn dat we mensen niet gaan benoemen in het kabinet, omdat een andere mogendheid zegt: we mogen deze persoon niet. Als we dat gaan doen, is het hek van de dam.’ Volgens Klaver moeten parlementariërs zich vrij kunnen uitspreken. ‘In het belang van ons land.’

• Klaver voegde daaraan toe: ‘Als een buitenlandse mogendheid het op hem heeft voorzien en hij daardoor niet kan dienen in het kabinet, dan hebben ze een probleem met ons allemaal.’  Later sprak ook Mirjam Bikker van de ChristenUnie haar steun uit.

• Wilders heeft felle kritiek op de asiel- en migratiemaatregelen van het kabinet. ‘Allemaal ‘flutmaatregelen,’ aldus de PVV-leider.
• Jetten vertelde Wilders vervolgens dat bijna al deze ‘flutmaatregelen’ door PVV-minister Faber zijn voorbereid. ‘Dus ik vind het niet zo lief richting mevrouw Faber, dat u haar nu verwijt dat ze allerlei flutmaatregelen had voorbereid.’
• Jetten vervolgde in zijn repliek dat deze maatregelen door het COA en de IND worden geadviseerd en in het coalitieakkoord zijn aangevuld met afspraken ‘om rust in de asielketen te krijgen.’

• Premier Jetten heeft beloofd dat het kabinet snel stappen zet in het stikstofdossier. In reactie op vragen van onder anderen Partij voor de Dieren kondigde hij een nieuwe taskforce aan: ‘We starten met een nieuwe taskforce stikstof. Daar zitten ministers in van alle drie de politieke kleuren. Zelf ben ik voorzitter.’

• Volgens Jetten trekt het kabinet meer geld uit dan de vorige coalitie voor stikstofaanpak, natuurherstel en waterkwaliteit. Boeren moeten daarbij duidelijkheid krijgen over hun toekomst, ook als dat verplaatsing betekent. ‘Maar we moeten in actie komen en niet eindeloos over papier en doelstellingen blijven praten.’

• Voor de zomer worden samen met provincies de meest kwetsbare gebieden aangewezen. De aanpak verschilt per regio, bijvoorbeeld tussen de Veluwe en het noorden.

• Op vragen over het eerdere D66-standpunt over halvering van de veestapel zei Jetten dat verdere polarisatie niet helpt: ‘De Nederlandse boeren en de natuur zijn niet geholpen bij weer een paar jaar gepolariseerd debat. Wij willen het in samenwerking met boeren, provincies en natuurorganisaties gaan aanpakken. U zult mij die uitspraak niet horen herhalen.’

• De SGP en Groep Markuszower kondigden aan vanmiddag een motie in te dienen om de verhoging van de AOW-leeftijd te verzachten. De motie kan rekenen op steun van alle drie de coalitiepartijen. Dat leidde tot irritatie bij Vermeer (BBB), die het onzuiver noemt dat SGP en Groep Markuszower vooraf hadden overlegd met het kabinet. Binnen de oppositie klinkt daarmee ook onderling gemor.
• Mona Keijzer ontbrak bij het debat. In een toelichting aan de pers lichtte zij haar vertrek bij BBB toe. Keijzer gaat voorlopig verder als eenpersoonsfractie en sluit zich niet aan bij een andere afsplitsing, zoals de Groep Markuszower.

• Premier Rob Jetten verwacht niet dat verdere afbouw van de hypotheekrenteaftrek kansrijk is. In het debat over de regeringsverklaring zei hij dat er geen ruimte is om daar uitgebreid op terug te komen en dat de kans op resultaat beperkt is.
• Hij reageerde op een vraag van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver over het zwaarder belasten van vermogen en bedrijfswinsten. Jetten bracht daarbij zelf de hypotheekrenteaftrek ter sprake.
• Hoewel D66 en het CDA die regeling tijdens de campagne wilden afbouwen, is daar in het coalitieakkoord niets over opgenomen. Voor de VVD was verdere afbouw een breekpunt. Volgens Jetten is hierover in de formatie duidelijk geen overeenstemming bereikt en is er daarom bewust voor gekozen het onderwerp te laten liggen.

• Coalitiepartijen D66, VVD en CDA reageren tijdens het debat over de regeringsverklaring afwachtend op plannen uit de oppositie en vinden dat het eerst aan het kabinet is om de maatregelen uit het coalitieakkoord uit te werken.
• CDA-leider Henri Bontenbal zei naar alle plannen te willen luisteren, maar het moet volgens hem wel binnen de kaders van het coalitieakkoord blijven.
• Jan Paternotte (D66) zei de coalitieplannen nog niet te willen aanpassen, terwijl Ruben Brekelmans (VVD) niet diep inging op vragen van de oppositie.
• De drie fractievoorzitters wezen allemaal naar het nieuwe kabinet als oppositieleden vroegen naar de uitwerking van plannen, zoals de bezuinigingen in de zorg.

• Het CNV is fel tegenstander van de Kamermotie die de door het kabinet beoogde ingrepen in de AOW moet verzachten en sluit zich daarmee aan bij eerdere kritiek van de FNV.
• CNV-voorzitter Piet Fortuin stelt dat ieder plan om de pensioenleeftijd sneller te laten stijgen van tafel moet, omdat dit indruist tegen het pensioenakkoord uit 2019.
• ‘Afspraak is afspraak, de koppeling moet blijven zoals we die hebben afgesproken in het pensioenakkoord. De kabinetsplannen over de AOW moeten volledig van tafel’, zegt Fortuin.
• Het kabinet-Jetten wil de AOW-leeftijd met een jaar laten stijgen voor ieder jaar dat de levensverwachting toeneemt, terwijl een Kamermeerderheid juist een motie steunde om die ingreep te verzachten.

Lees ook | AOW opnieuw het grote twistpunt tussen kabinet-Jetten en oppositie: ‘Handen af van de AOW’

• Ook JA21, ChristenUnie en BBB zijn verbolgen dat het kabinet het wetsvoorstel over de vermogensrendementsbelasting (box 3) alsnog wil aanpassen en spraken VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans daarop aan.
• Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) kondigde in de marge van het debat aan dat hij na kritiek van vooral beleggers de wet wil wijzigen, terwijl de Tweede Kamer al heeft ingestemd en het voorstel nog naar de Eerste Kamer moet.
• Eerdere aanpassingen werden door het demissionaire kabinet afgewezen omdat de wet snel klaar moest zijn en wijzigingen geen extra belastinggeld mochten kosten.
• Mirjam Bikker (CU) vroeg hoe de VVD een eventuele wijziging wil betalen, waarop Brekelmans zei: ‘We gaan nu de wet tegen het licht houden, er is nog geen concreet voorstel.’

• Oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, DENK en Volt verwijten VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans dat de middenklasse opdraait voor de defensieplannen van het kabinet.
• ‘Waarom wordt de rekening zo eenzijdig neergelegd?’, vroeg Jesse Klaver (GL-PvdA) in het debat over de regeringsverklaring.
• Volgens hem kunnen ‘gewone mensen niet dreigen dat ze het land verlaten, dus zij betalen de rekening’ en is ‘het helder waar de VVD staat’.
• Toen Laurens Dassen (Volt) vroeg waarom huiseigenaren en vermogenden niet meer worden belast, reageerde Brekelmans lachend: ‘Ik denk dat u het antwoord al weet.’

• Na GroenLinks-PvdA vindt ook de PVV dat de voorgestelde verzachting van de AOW-plannen niet ver genoeg gaat.
• Geert Wilders zei in het debat dat hij het voorstel ‘in geen honderdduizend jaar’ zal steunen en benadrukte: ‘Niks verzachten, het voorstel moet helemaal van tafel’ en ‘Handen af van onze AOW.’
• Het voorstel krijgt desondanks een meerderheid dankzij steun van de SGP en de drie coalitiepartijen.
• Markuszower verweet Wilders dat hij niets bereikt door ‘alles of niets’ te spelen, maar Wilders kaatste terug: ‘U kunt wel iedere keer door de knieën gaan voor het kabinet en alle ombuigingen voor de helft accepteren, maar dan zullen de mensen u boos aankijken, niet ons.’
• Verder pleitte PVV-leider Geert Wilders tijdens het debat voor ‘grootscheepse remigratieprogramma’s’, gericht op onder meer Syriërs, waarbij hij sprak van ‘complete waanzin’ en stelde dat terugkeer vrijwillig moet zijn, ‘maar ook verplicht, voor criminelen, profiteurs en illegalen.’

• FNV is het niet eens met voorstellen waarmee een meerderheid in de Tweede Kamer de ingreep in de AOW wil ‘verzachten’.
• Volgens de grootste vakbond van Nederland komt het nog steeds neer op een schending van gemaakte afspraken in het pensioenakkoord uit 2019 tussen bonden, werkgevers en de politiek.
• ‘Voor de FNV is dit niet genoeg om terug aan tafel te komen, want nog steeds houdt dit in dat het zwaarbevochten pensioenakkoord eenzijdig wordt verbroken en het getuigt van weinig respect voor de polder’, meldt de vakbond.
• Daarmee maakt de bond duidelijk niet opnieuw te willen onderhandelen over de aangepaste plannen.

• Met de steun aan een motie om de AOW-plannen aan te passen, gaat het kabinet ‘over rechts’, zegt GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver, die dat een gemiste kans noemt: ‘Dan kiezen ze er namelijk niet voor om het progressiever en eerlijker te maken, maar dan kiezen ze ervoor om over rechts meerderheden te zoeken. Dat is aan hen.’
• De coalitie wil de pensioenleeftijd sneller laten meestijgen met de levensverwachting, terwijl SGP en de Groep Markuszower een motie hebben ingediend om dat plan te ‘verzachten’, bijvoorbeeld via een minder snelle stijging of ruimere regelingen voor zware beroepen.
• Volgens de SGP is er voldoende steun van de coalitiepartijen voor hun voorstel.
• Klaver vindt het voorstel niet ver genoeg gaan en stelt dat het coalitieplan volledig moet worden geschrapt: ‘We zien deze maatregel als een breuk van de afspraken.’

• De coalitiepartijen zijn bereid hun voorgenomen ingrepen in de AOW te ‘verzachten’ en steunen een motie van de SGP en de Groep-Markuszower die kan rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer.
• Dat heeft SGP-leider Chris Stoffer gezegd tijdens een schorsing in het debat over de regeringsverklaring.
• D66, VVD en CDA hadden afgesproken dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller stijgt, maar dat plan stuit op breed verzet van onder meer GroenLinks-PvdA en PVV.
• ‘Het voorstel gaat terug naar de tekentafel’, zei Stoffer, die benadrukte dat de coalitie met een nieuw en financieel sluitend plan moet komen en dat ‘Wellicht’ de koppeling tussen levensverwachting en pensioenleeftijd minder ver gaat dan één op één.
• ‘Ik ben blij dat ze dit gaan steunen’, aldus Stoffer, ‘En dat ze daarmee ook zeggen: wat we nu hebben staan is gewoon te gek, dat moet gewoon van tafel.’

Lees ook | AOW-trendbreuk: 60-plussers werken steeds langer door

• Oppositiepartijen drongen tijdens het debat over de regeringsverklaring aan op bijstelling van de coalitieplannen. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte hield de boot af: hij wil naar voorstellen kijken, maar deed geen toezeggingen.
• Van zorgbezuinigingen en AOW tot asiel en stikstof: Paternotte verdedigde consequent de afspraken met VVD en CDA. ‘Ik ga niet ineens een gat schieten in plannen die zijn neergelegd,’ zegt hij.
• De druk is groter dan voorheen: premier Rob Jetten heeft zonder oppositie geen meerderheid. Toch bleef het eerste debat van de nieuwe premier bij beleefde openingen; harde concessies bleven uit.

Lees ook | AOW-trendbreuk: 60-plussers werken steeds langer door

• PVV-leider Geert Wilders reageert kritisch op de plannen van het nieuwe kabinet nadat de nieuwe D66-fractievoorzitter Jan Paternotte achter de spreekstoel is gaan staan. ‘U sloopt Nederland,’ zegt Wilders. ‘Waarom pakt u de lage inkomens, zieken en gehandicapten?’
• Paternotte noemt de kritiek van Wilders ‘een grijsgedraaide plaat’.
• ‘Als we niks doen, moet een op de vier Nederlanders in de zorg gaan werken,’ aldus Paternotte. ‘Anders krijg je het recept van Wilders: hogere premies en langere wachtlijsten.’

• Klaver benadrukt dat zijn partij een constructieve oppositierol wil vervullen. ‘Wij deinzen er niet voor terug om plannen te blokkeren die volgens ons schadelijk zijn, zoals bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. Tegelijkertijd staan we open voor akkoorden. Denk aan dossiers als stikstof, klimaat en woningbouw.’

• Maar de verhoging van de AOW-leeftijd is onbespreekbaar voor de GroenLinks-PvdA-leider. Dat plan moet definitief van tafel, stelt hij, ook als het kabinet daarover in overleg blijft met de vakbonden.

• Premier Rob Jetten laat weten dat internationale veiligheid ‘een grote en misschien wel onze eerste prioriteit’ gaat worden van het nieuwe kabinet.
• Daarmee kiest het kabinet voor volle steun voor Oekraïne. Ook wil hij wettelijk vastleggen dat er meer wordt geïnvesteerd in defensie.
• De aankondiging gaat samen met opmerkingen over machtspolitiek en Europese ambities. ‘Geopolitiek is in rap tempo machtspolitiek geworden.’ Hij vindt dat Nederland weer een drijvende kracht moet zijn binnen Europa, ‘zoals dat past bij een van de zes oprichters en de vijfde economie van de EU.’

• In het debat over de Regeringsverklaring uitte Jesse Klaver kritiek op het handelen van minister van Financiën Eelco Heinen.
• Volgens de GroenLinks-PvdA-leider had Heinen het grote nieuws over Box-3 niet zo maar terlooops voor het debat naar buiten moeten brengen: ‘Dit is even niet het moment van de minister van financiën.’ Klaver zei er cynisch van te worden. ‘ik vind het ronduit ongepast.’

• Minister van Financiën Eelco Heinen heeft aangekondigd dat de nieuwe box 3-wet wordt aangepast. Dat meldt de minister aan RTL Z. De wet zoals die nu voorligt, zal niet in deze vorm doorgaan. Volgens Heinen is er onvoldoende draagvlak voor de huidige plannen.

• ‘Hier is iets niet goed gegaan. Iedereen is het er wel over eens dat er iets moet gebeuren,’ zegt de minister tegen RTL Z.

• ‘We willen zo snel mogelijk naar een oplossing waarin je echt alleen de werkelijke winsten belast. Dat wil iedereen. Maar op deze manier gaat dat niet lukken,’ aldus Heinen.

• Heinen vreest dat het wetsvoorstel in zijn huidige vorm geen meerderheid zal behalen in de Eerste Kamer. De VVD gaf dinsdag in de senaat al aan ‘de tijd te willen nemen’ voor het voorstel, dat pas onlangs door de Tweede Kamer is aangenomen.

• Alle Friese BBB-fracties roepen de partijleiding op om ‘terug te gaan naar de kern’ na de onrust die is ontstaan door het vertrek van oud-vicepremier Mona Keijzer. Zij stapte op nadat niet zij, maar Henk Vermeer Caroline van der Plas opvolgt als leider van de Tweede Kamerfractie.
• In een gezamenlijk statement benadrukken de BBB’ers in Provinciale Staten, het waterschap en acht Friese gemeenten dat de partij koersvast moet blijven en zich moet richten op haar oorspronkelijke missie: opkomen voor de regio en de leefbaarheid op het platteland.
• Vooralsnog komt het gezamenlijke statement alleen uit Friesland; andere provinciale afdelingen reageren afzonderlijk, zoals BBB Overijssel, dat het vertrek van Keijzer betreurt.

• Henk Vermeer zegt dat het vertrouwen in Mona Keijzer is ‘geknakt’. Volgens de BBB-leider had Keijzer zonder toestemming meerdere gesprekken gevoerd met afgesplitst PVV-Kamerlid Gidi Markuszower.
• In de BBB-fractie is er gesproken over mogelijke samenwerking met de zeven PVV-afsplitsers. Maar het zou niet de bedoeling zijn geweest om samen als één fractie verder te gaan.
• Daarnaast zegt Vermeer dat Keijzer al ‘tientallen keren heeft gedreigd met opstappen’ en is daarom ook niet verbaasd over haar vertrek.
• Toch vindt Vermeer het geen inschattingsfout van de partijtop om Keijzer in 2023 binnen te halen als premierskandidaat.

• Premier Rob Jetten heeft al enkele uren na zijn aantreden telefonisch contact gehad met president Volodymyr Zelensky. Jetten verzekerde Zelensky dat Nederland Oekraïne onverminderd blijft steunen.
• Beide leiders hebben een persoonlijke ontmoeting afgesproken, zegt Zelensky op X. Ze bespraken onder meer luchtafweerraketten en benodigdheden voor de energievoorziening, de meest urgente behoeften van Oekraïne.
• Het is vaak een aanwijzing welke buitenlandse contacten een nieuwbakken premier als eerste zoekt. Het afgezwaaide kabinet en de nieuwe coalitie hebben de afgelopen maanden al verzekerd dat Oekraïne op Nederland kan blijven rekenen.
• Op zijn eerste volledige werkdag, dinsdag, neemt Jetten deel aan een overleg met andere landen die Oekraïne blijven steunen. Hij doet mee aan een videovergadering van de Coalitie van Bereidwilligen, vier jaar na de Russische invasie.

• Het pas beëdigde kabinet-Jetten is maandagmiddag voor het eerst in functie bijeen geweest voor een ministerraad. De ministers en staatssecretarissen namen daar een definitief besluit over de taakverdeling op de ministeries, waar zij zaterdag ook al over overlegden.
• Daarnaast bespraken de nieuwe bewindslieden praktische zaken en de regeringsverklaring. Premier Rob Jetten (D66) zal woensdag daarin het beleid van zijn kabinet uiteenzetten tegenover de Tweede Kamer.
• Journalisten konden deze keer niet zoals gebruikelijk voor of na de ministerraad vragen stellen; bij de eerstvolgende ministerraad op vrijdag kan dat weer wel.

• De nieuwe ministers en staatssecretarissen zijn maandagmiddag op hun ministeries ontvangen door hun voorgangers en hebben door het zetten van een handtekening officieel het beheer overgenomen.
• Bij Defensie ging de overdracht gepaard met meer ceremonieel vertoon: een militaire kapel speelde terwijl minister Dilan Yeşilgöz (VVD) de vlag van het ministerie in ontvangst nam van haar voorganger Ruben Brekelmans.
• ‘Het is voor mij thuiskomen, maar het is ook afscheid nemen’, zei David van Weel toen hij het gezag over Justitie en Veiligheid overdroeg aan VVD-collega Foort van Oosten. Van Weel had eerder ook de functie van asielminister overgedragen aan CDA’er Bart van den Brink.
• Mona Keijzer wilde geen commentaar geven op vragen over onrust binnen haar partij BBB.

• Oud-premier Dick Schoof heeft symbolisch de voorzittershamer van de ministerraad overgedragen aan zijn opvolger Rob Jetten (D66).
• Bij binnenkomst op het ministerie van Algemene Zaken vroeg de partijloze Schoof of de beëdiging van het kabinet goed was verlopen, wat Jetten bevestigde. ‘Dat is dan een goede start,’ zei Schoof.
• Na de korte ontmoeting verliet Schoof het ministerie, onder applaus van de aanwezige ambtenaren.

• Bij de beëdiging van het kabinet-Jetten kozen twaalf bewindspersonen voor het afleggen van de eed en twaalf voor het uitspreken van de belofte. Wie de eed aflegde, sprak in aanwezigheid van de koning de woorden: ‘Zo waarlijk helpe mij God Almachtig.’ Bij de belofte luidde de formulering: ‘Dat verklaar en beloof ik.’
• Vier ministers waren wel aanwezig op Paleis Huis ten Bosch, maar hoefden geen eed of belofte af te leggen, omdat zij hun functie al vervulden in het kabinet-Schoof. Voor staatssecretarissen geldt dat zij altijd opnieuw een eed of belofte moeten afleggen, ook wanneer zij al in dezelfde functie actief waren.

• In de Vergaderkamer van Paleis Huis ten Bosch hebben koning Willem-Alexander en Jetten de Koninklijke Besluiten ondertekend, waarmee de overdracht formeel is bekrachtigd. Straks volgt de beëdiging van de nieuwe bewindspersonen.

• De beoogde premier Rob Jetten is gearriveerd bij Paleis Huis ten Bosch in Den Haag, waar koning Willem-Alexander hem zal beëdigen als minister-president. Daarmee wordt hij de eerste premier namens D66.

• Minister-president Dick Schoof heeft het premierschap omschreven als ‘niet de makkelijkste baan’ die hij ooit heeft gehad, maar ‘wel de leukste’. Dat zegt hij in een videoboodschap die hij een dag voor zijn vertrek op X heeft geplaatst. Daarin bedankt hij de Nederlandse bevolking ‘voor alle steun, aardige woorden en opbouwende kritiek’ in de afgelopen anderhalf jaar.

• ‘Het was een voorrecht om namens Nederland een rol te kunnen spelen op het internationale podium,’ aldus Schoof. Hij noemt het jammer dat zijn kabinet de volledige termijn van vier jaar niet heeft kunnen afmaken.

• Tot slot wenst hij zijn opvolger Rob Jetten en diens kabinet veel succes. ‘Hun succes is ons succes, als land. En ik hoop dus van harte dat het jaren worden van oplossingen, vooruitgang en verbinding.’

• Het werk van Rob Jetten als formateur is afgerond. Zaterdag overhandigde hij zijn eindverslag aan Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen. Maandag wordt Jetten beëdigd als minister-president.
• D66, VVD en CDA sloten eind vorige maand een coalitieakkoord en vormen samen een minderheidskabinet, dat voor steun in beide Kamers afhankelijk is van andere partijen.
• Jetten stelde als formateur de ploeg van ministers en staatssecretarissen samen, die maandag met hem op het bordes van Paleis Huis ten Bosch staat.
• Zaterdagochtend kwamen de nieuwe bewindspersonen bijeen voor het constituerend beraad, waarin de definitieve taakverdeling werd besproken. De pers mocht hierbij niet aanwezig zijn.

• Aankomend premier Rob Jetten (D66) hoort graag ‘input’ van partijen in de Tweede Kamer na de doorrekening van de kabinetsplannen, zodat er richting de zomer bij de definitieve begroting goed naar gekeken kan worden.
• Oppositiepartijen hekelen de koopkrachtdaling, vooral bij lagere inkomens, wat Jetten erkent: ‘Het is nog wat ongelijk verdeeld.’
• Hij ziet ruimte voor aanpassingen en zegt: ‘Dat we op een aantal punten nog de puntjes op de i kunnen zetten, dat zie ik ook. Daar gaan we de komende tijd mee aan de slag.’
• Over de nieuwe bestuursstijl zegt hij: ‘Dit is wel de nieuwe werkwijze natuurlijk’, terwijl hij benadrukt dat het daarna ‘aan de ministers en staatssecretarissen om de plannen uit te werken en de Kamer ook van links tot rechts te overtuigen van die aanpak’ is en wijst op de uitspraak dat ‘het parlement zich niet gebonden acht aan het voorgenomen financiële kader’ van de nieuwe coalitie.

Lees ook | CPB laat zien: het nieuwe kabinet spaart de schatkist, niet de burger

• Provinciale BBB toont begrip: BBB’ers in de provincies reageren met spijt, maar vooral begrip op het vertrek van Caroline van der Plas als partijleider en fractievoorzitter. Zij roemen haar rol bij de opbouw van de partij.

• ‘Tropenjaren in Den Haag’: Statenleden wijzen op de zware druk van het Haagse werk en de persoonlijke belasting. Van der Plas zou zich volgens hen stevig staande hebben gehouden in een dynamische wereld.

• Blijft boegbeeld van het platteland: Dat zij aanblijft als Kamerlid wordt gewaardeerd. De provinciale afdelingen spreken hun steun uit voor opvolger Vermeer en benadrukken dat de stem van het platteland hoorbaar blijft.

• Klaver spreekt van ‘oneerlijke’ plannen: GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver noemt het coalitieakkoord van kabinet-Jetten ‘niet eerlijk’. Volgens hem gaan gewone mensen honderden euro’s meer betalen, terwijl de rijksten worden ontzien.

• Ook Bikker en Markuszower halen uit: ChristenUnie-leider Mirjam Bikker spreekt van een ‘kabinet voor de gegoede burgerij’. PVV-afsplitsingsleider Gidi Markuszower waarschuwt dat het akkoord ‘garant staat voor meer armoede’.

• CNV en Greenpeace zien lasten bij kwetsbaren: CNV-voorzitter Piet Fortuin stelt dat de coalitie de rekening bij de zwakste schouders neerlegt. Greenpeace noemt de klimaat- en stikstofplannen onvoldoende en spreekt van ‘hallucineren’.

• Koopkracht groeit minder dan verwacht: Het Centraal Planbureau concludeert dat de gemiddelde koopkracht tot 2030 met slechts 0,2 procent stijgt, in plaats van de eerder geraamde 0,6 procent. Vooral de verhoging van het eigen risico en hogere lasten drukken de groei.

• Begroting op korte termijn beheerst: Het begrotingstekort komt in 2030 uit op 2,2 procent van het nationaal inkomen. Zonder de kabinetsmaatregelen zou dat 2,4 procent zijn. De staatsschuld stijgt licht naar 46,6 procent van het bbp.

• Langetermijnrisico’s nemen toe: Door aanhoudende investeringen in defensie, klimaat en woningbouw kan de staatsschuld volgens het CPB richting 118 procent van het bbp oplopen in 2060.

• Beoogd buitenlandminister Tom Berendsen (CDA) vindt dat Nederland de afgelopen jaren naïef is geweest over de groeiende invloed van China en wil minder afhankelijk worden van zowel China als de Verenigde Staten.
• Volgens hem geldt: ‘Die afhankelijkheid moet je afbouwen, dan zit je ook sterker aan de internationale onderhandelingstafel.’
• Net als zijn voorganger stelt hij dat Nederland opnieuw ‘de taal van de macht moet spreken’ en moet beseffen dat ‘elders in de wereld ook de taal van de macht gesproken wordt’.
• De voormalige Europarlementariër wil daarbij zijn ‘contacten bij de machtige Europese Volkspartij’ inzetten om zijn doelen te bereiken.

Lees ook | Waarom het tussen Jetten, Yeşilgöz en Berendsen snel kan gaan knetteren

• Jo-Annes de Bat krijgt als staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei het overvolle stroomnet onder zijn hoede.
• Hij wil oplossingen voor de drukte op het stroomnet ‘versnellen’, maar weet nog niet hoe: ‘Dat ga ik allemaal ontdekken. Er zal vast een heel inwerkprogramma staan om zaken nog beter te begrijpen.’
• De CDA’er sprak na zijn gesprek met beoogd premier Rob Jetten van een ‘hernieuwde kennismaking’.
• Ook over kerncentrales lijkt De Bat zich te gaan buigen: ‘De beslissing over een voorlopige locatiekeuze zal dit jaar gemaakt worden.’

• Toekomstig defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) wil dat militairen in Nederland meer waardering en erkenning krijgen. ‘We moeten onze militairen veel meer gaan eren,’ zei ze na haar gesprek met formateur Rob Jetten.

• Yeşilgöz benadrukt dat militairen ‘hardwerkende Nederlanders’ zijn die het land veilig houden. Ze volgt op Defensie partijgenoot Ruben Brekelmans op, die haar plaats inneemt als fractievoorzitter in de Tweede Kamer.

• Defensie krijgt de komende jaren opnieuw miljarden extra, bovenop eerdere investeringen. De nieuwe coalitie wil dat de krijgsmacht groeit naar minimaal 122.000 mensen.

• Eelco Eerenberg (D66) wordt de nieuwe staatssecretaris van Financiën, meldt de partij. De 41-jarige bestuurder neemt de plek in van Nathalie van Berkel, die zich maandag terugtrok na berichtgeving over onjuistheden in haar cv.

• Eerenberg was sinds december 2019 wethouder in Utrecht, met in zijn portefeuille onder meer volksgezondheid, jeugd en jeugdzorg, milieu en emissieloos vervoer en vastgoed. Ook was hij wijkwethouder van Leidsche Rijn.

• Van Berkel zou aanvankelijk de functie krijgen, maar zag daarvan af na de ontstane ophef. Later maakte zij ook bekend de Tweede Kamer te verlaten.

• Silvio Erkens (VVD) begrijpt de scepsis in de agrarische sector over zijn voordracht als staatssecretaris van Landbouw.
• ‘Het is aan mij om het tegendeel te bewijzen,’ zei hij voorafgaand aan zijn gesprek met formateur Rob Jetten.
• Hoewel de VVD’er in de Tweede Kamer geen landbouwportefeuille had, wijst Erkens op zijn betrokkenheid bij dossiers als energie, stikstof en regeldruk – thema’s die boeren direct raken.
• De Nederlandse landbouw staat internationaal hoog aangeschreven, benadrukt hij. Juist daarom wil Erkens werken aan toekomstbestendig beleid dat de sector perspectief biedt.

• Aankomend premier Rob Jetten noemt het ‘spijtig’ dat Nathalie van Berkel zich heeft teruggetrokken als beoogd staatssecretaris Financiën, nadat bleek dat ze onjuiste studies op haar cv zette.

• Van Berkel stapte eerst uit de formatie en daarna uit de Kamer: Jetten noemt het voor haar persoonlijk ‘een heel groot drama’ en zegt dat fouten ondanks procedures kunnen gebeuren.

• Een vervanger volgt snel: Jetten verwacht donderdag een nieuwe kandidaat-staatssecretaris te presenteren; vrijdag meldt de opvolger zich bij hem voor een gesprek.

Lees ook | Nathalie van Berkel (D66) dient na terugtreden als beoogd bewindspersoon haar ontslag in als Kamerlid

• Nieuwe minister Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert (D66) richt zich eerst op cultuur en media om die dossiers snel onder de knie te krijgen; op hoger onderwijs en onderzoek zegt de oud-UM-bestuursvoorzitter al ‘midden in het beleid’ te zitten.

• Eerste jaar in het teken van prioriteiten stellen: Letschert wil onder meer bekijken of bezuinigingen van het vorige kabinet kunnen worden hersteld. ‘Er is veel te doen op de hele portefeuille.’

• Van informateur naar minister: eerder vond ze het moment ongeschikt, nu past het wel; haar rol in de formatie noemde ze een ‘snuffelstage’ in de Haagse werkelijkheid,  al moet ze nog wennen aan haar nieuwe zichtbaarheid.

• Nieuwe steden bouwen is ‘onvermijdelijk’, zegt aankomend minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66). Volgens haar moet dat bespreekbaar blijven om de woningnood op te lossen.

• Waar die steden moeten komen, laat ze nog open: ze zegt eerst haar oude baan af te ronden en volgende week te beginnen als minister Volkshuisvesting.

• Wat opvallend is: ze was tot voor kort geen D66-lid vanwege haar defensiewerk, maar noemt zichzelf een trouwe D66-stemmer en is inmiddels alsnog lid geworden.

• Formateur Jetten zegt dat D66 zeer waarschijnlijk morgen de naam bekendmaakt van de nieuwe staatssecretaris van Financiën, meldt NOS.
• Die kandidaat volgt Nathalie van Berkel op, die zich terugtrok vanwege onjuistheden in haar cv. Jetten wil verder niets kwijt over de beoogde bewindspersoon.
• Wel is het de bedoeling dat de kandidaat vrijdag bij hem op gesprek komt.

• Op maandag 23 februari wordt het kabinet-Jetten beëdigd, met zeven ministers van D66, zes van de VVD en vijf van het CDA.
• Volgens Ipsos I&O ligt de gemiddelde waardering van de ministers rond de 6, met relatief hoge scores voor de minder bekende D66-ministers Elanor Boekholt-O’Sullivan (6,8) en Rianne Letschert (6,7).
• Onvoldoendes zijn er voor onder anderen Dilan Yesilgöz (4,4), Sjoerd Sjoerdsma (4,9), Sophie Hermans (5,0) en Thierry Aartsen (5,4), waarbij politieke tegenstellingen een rol spelen in de beoordelingen.
• De totale ministersploeg krijgt gemiddeld een 5,9, gelijk aan het kabinet-Schoof en vrijwel gelijk aan Rutte IV (6,0).

• Stientje van Veldhoven (D66), aankomend minister van Klimaat en Groene Groei, geeft toe dat haar overstap van staatssecretaris naar lobbyist niet soepel verliep. Ze zei woensdag na afloop van haar gesprek met formateur Rob Jetten dat de overstap allerlei vragen opleverde. ‘Dat is niet goed voor de politiek,’ zegt Van Veldhoven tegen ANP.

• In 2021 stopte Van Veldhoven als staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat. Ze ging verder als lobbyist voor het World Resources Institute (WRI), een internationale niet‑gouvernementele organisatie die zich richt op duurzaamheid, klimaat, energie en andere groene vraagstukken.
• Nu keert Van Veldhoven terug bij de overheid als minister in het komend kabinet-Jetten.
• Van Veldhoven belooft belangenconflicten met haar oude werkgever, het WRI, te vermijden en verduurzamingszaken strikt te scheiden. Ze heeft geen spijt van haar werk als lobbyist.

• Van Veldhoven wil met nieuwe plannen voor windenergie en subsidies bedrijven helpen verduurzamen en werkt eraan het klimaatdoel van Nederland weer binnen bereik te krijgen.

• D66-leider Rob Jetten verwacht nog deze week een nieuwe kandidaat voor te dragen als staatssecretaris van Financiën in zijn kabinet. Dat zei de formateur en beoogd premier na afloop van gesprekken met kandidaat-bewindspersonen.
• Jetten moest onverwacht op zoek naar vervanging nadat partijgenoot Nathalie van Berkel zich had teruggetrokken. Er waren vragen gerezen over haar cv, waarop opleidingen stonden vermeld die zij niet had afgerond. Het nieuwe kabinet staat gepland om volgende week maandag te worden beëdigd.
• Van Berkel kondigde inmiddels ook haar vertrek uit de Tweede Kamer aan. Volgens Jetten is dat haar eigen afweging geweest. ‘Als het voortdurend over je persoon gaat, leidt dat sterk af van het inhoudelijke werk. Ik begrijp daarom dat zij deze stap heeft gezet,’ aldus de D66-leider.

• Nathalie van Berkel heeft per direct haar zetel in de Tweede Kamer opgegeven. Het D66-Kamerlid stapte op nadat bekend werd dat zij onjuiste gegevens op haar cv had vermeld, schrijft zij op X. Eerder deze week trok zij zich al terug als kandidaat-staatssecretaris van Financiën.

• Pieter Heerma wil als minister van Binnenlandse Zaken zorgen voor vitale regio’s en een betere band met medeoverheden zoals gemeenten, provincies en waterschappen.
• Hij noemt het rapport ‘Elke Regio Telt’ uit 2023 een belangrijk document voor zijn nieuwe functie.
• Volgens Heerma komt zijn ‘verbindende stijl’ goed van pas, omdat hij ‘altijd geprobeerd [heeft] om met allerlei partijen samen te werken en te kijken waar het compromis gevonden kan worden’.
• Over zijn rol in debatten zei hij dat het de verantwoordelijkheid van Kamerleden is om te zorgen voor een goed debat.

• Aanstaand minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans gaat ‘met veel motivatie’ aan de slag met strengere regels voor fatbikes, zoals afgesproken in het coalitieakkoord.
• Hij maakte zich als wethouder in Rotterdam al ‘ernstig zorgen’ over de gevolgen voor de verkeersveiligheid en verwijst naar Jettens verkiezingsslogan met de woorden: ‘Het kan wel’.
• Over zijn ingreep bij chipfabrikant Nexperia zegt Karremans: ‘Politiek is keuzes maken, knopen doorhakken en opkomen voor het belang van Nederland. En dat heb ik gedaan.’
• Hoewel hij ‘heel graag’ minister van Economische Zaken was gebleven, noemt hij zijn nieuwe baan ‘superleuk’.

• D66’er Nathalie van Berkel trekt zich terug als beoogd staatssecretaris van Financiën nadat onjuistheden op haar cv aan het licht kwamen.
• Ze vermeldde onder meer een universitaire master Bestuurskunde en een rechtenstudie die zij niet afrondde. Ook klopten studiejaren niet altijd.
• Van Berkel erkende dat haar opleidingsgegevens duidelijker hadden gemoeten en paste haar cv aan.

• Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) wil een ‘andere film’ afspelen op het stikstofdossier.
• Na overleg met aankomend premier Rob Jetten gaf hij geen concrete beleidsplannen, maar benadrukte wel de toon: ‘Mijn werkweek begint in de regio, begint met bezoek aan de sector, begint met compassie voor de sector.’
• Veel boeren koppelen D66 aan het halveren van de veestapel, een kwestie die in 2019 landelijke boerenprotesten veroorzaakte door uitspraken van toenmalig Kamerlid Tjeerd de Groot.
• Journalisten vroegen Van Essen meerdere keren of hij die halvering wil doorvoeren, maar hij ging niet op de vraag in.

• Natalie van Berkel moet geen staatssecretaris van Fiscaliteiten worden. Dat zegt JA21-leider Joost Eerdmans tegen RTL. Vanochtend meldde De Volkskrant dat Van Berkel niet eerlijk geweest is op haar cv over haar opleiding.
• Op haar LinkedIn-profiel had Van Berkel gezet dat zij een master Bestuurskunde aan de Universiteit van Leiden had gevolgd. Na vragen van de Volkskrant kwam zij daarop terug.
• Tegenover de krant wijzigde ze haar verklaring meerdere keren, ook bleken de jaartalen van de studies die zij volgde niet altijd te kloppen. Uiteindelijk bleek Van Berkel alleen de pre-master Bestuurskunde te hebben gedaan, die ze overigens net als haar andere opleidingen niet afmaakte. Tegen de krant zegt Van Berkel ‘naar eer en geweten’ haar CV te hebben ingevuld.

• ‘Begrijp je dat je toetreedt tot een kabinet met slechts 66 zetels en dat je dus hard zult moeten werken om meerderheden in de Kamer te vinden?’ Die vraag wil beoogd premier Rob Jetten deze week stellen aan de kandidaat-bewindspersonen die één voor één bij hem langskomen.
• De D66-leider zei maandagochtend tegen het ANP dat hij in deze fase ‘alle noodzakelijke vragen’ nog eens wil doornemen. ‘Is iedereen benoembaar en er klaar voor?’ Ook eerdere ervaring in een kabinet maakt volgens hem geen verschil. ‘Iedereen wordt langs dezelfde meetlat gelegd.’
• Aanleiding is onder meer berichtgeving van de Volkskrant dat beoogd staatssecretaris van Financiën Nathalie van Berkel (D66) onjuiste informatie over haar opleiding op LinkedIn had vermeld. ‘Alle vragen komen aan bod, ook bij mevrouw Van Berkel,’ aldus Jetten. ‘U mag ervan uitgaan dat we met iedere kandidaat een stevig gesprek voeren.’

• VVD-ministers Sophie Hermans en Vincent Karremans zijn positief over het feit dat de nieuwe premier wél wordt gesteund door een politieke partij. Volgens Karremans (Economische Zaken) bleek het experiment met een partijloze premier in het huidige kabinet lastig voor Dick Schoof.
• ‘Ik denk dat we hebben gezien hoe belangrijk het is om je wortels te hebben in een politieke partij, in het parlement’, zei vicepremier Hermans (Klimaat en Groene Groei) voorafgaand aan de ministerraad. Tegelijkertijd benadrukte zij dat er na de vorige verkiezingen weinig alternatieven waren, omdat tijdens de coalitieonderhandelingen werd afgesproken dat de partijleiders in de Tweede Kamer zouden blijven.
• Ook Karremans stelde dat het werk voor een premier makkelijker wordt als er een partij achter hem staat. Schoof had volgens hem juist een ingewikkelde positie doordat hij die steun miste.
• Beide VVD-bewindslieden sloten zich daarnaast aan bij de lovende woorden die andere ministers eerder uitspraken over Schoof.

• Hoewel het kabinet-Jetten pas op 23 februari wordt beëdigd, zijn beoogde bewindslieden al druk in de weer met hun nieuwe functies.
• Toekomstig staatssecretaris Silvio Erkens sprak al met PVV’er Dion Graus over dierenwelzijn, terwijl Thierry Aartsen zich voorbereidt op zijn rol als minister van Werk en Participatie.
• Aartsen bevestigde over overleg met Hans Borstlap: ‘Ik heb al een afspraak met hem gemaakt.’
• Ook landbouwminister in spe Jaimi van Essen zocht contact met LTO-voorman Ger Koopmans, die na hun gesprek zei: ‘Ik sprak ook nog een regionale bestuurder die met Van Essen heeft gewerkt. Op basis van dat alles ben ik voorzichtig positief en zie ik uit naar een constructieve samenwerking,’.

• De Tweede Kamer heeft bij de tweede stemronde over het nieuwe box 3-stelsel geen ingrijpende, dure wijzigingen aangebracht in de beoogde nieuwe vermogenstaks.
• Dat bleek tijdens de tweede stemronde over het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. De nieuwe belasting over de opbrengsten van spaargeld en beleggingen moet ingaan per 2028.
• Op dinsdag is er gestemd over de moties (oproepen aan het kabinet om op een later moment nog iets te doen of bij te stellen aan de wet). Vanochtend stemde de Kamer over de amendementen (directe wijzigingen op de wet).
• Pas later vandaag (het tijdstip is nog niet bekend) over het wetsvoorstel zelf. De Tweede Kamer stemt waarschijnlijk voor.
• De Tweede Kamer heeft ingrijpende amendementen weggestemd. Sommige daarvan zou het kabinet miljarden euro extra kunnen kosten, zoals een hogere belastingteruggave voor beleggers die tegen koersverliezen aanlopen.

• Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA wordt op 23 februari beëdigd, zo maakte de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) woensdag bekend.
• De datum werd al langer genoemd als dag van het aantreden van het minderheidskabinet.
• In de ochtend worden de bewindslieden door de koning beëdigd, waarna in de middag de eerste ministerraad plaatsvindt.
• In de avond maken de bewindslieden kennis met de parlementaire pers op het Catshuis.

Lees ook | Kabinet-Jetten heeft gelijk: de AOW-leeftijd móét omhoog

• Jan Paternotte is opnieuw gekozen tot fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer. De keuze kwam niet als verrassing, omdat Paternotte eerder al had aangegeven dat hij was gevraagd als opvolger van Rob Jetten, die premier wordt.

• Volgens Paternotte heeft zijn ervaring de doorslag gegeven. Hij kwam in 2017 in de Tweede Kamer en is daarmee de langstzittende D66’er. Eerder was hij al fractievoorzitter van januari 2022 tot december 2023.

• Paternotte verwacht dat de functie ditmaal zwaarder zal zijn, omdat D66 als grootste partij deelneemt aan een minderheidscoalitie. ‘Het wordt harder werken,’ aldus Paternotte.

• Hij wil wekelijks de fractievoorzitters van de andere coalitiepartijen, Ruben Brekelmans (VVD) en Henri Bontenbal (CDA), uitnodigen voor overleg, maar verwacht ook regelmatig steun te moeten zoeken bij andere partijen.

• De VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft Ruben Brekelmans gekozen tot nieuwe fractievoorzitter. Dat heeft partijleider Dilan Yeşilgöz bekendgemaakt. De keuze voor Brekelmans was unaniem, liet zij weten via X.

• Brekelmans (39) is momenteel nog minister van Defensie. Die functie draagt hij op 23 februari, bij het aantreden van het nieuwe kabinet-Jetten, over aan Yeşilgöz. Zij wordt in het nieuwe kabinet naast minister ook vicepremier.

• Yeşilgöz had vorige week al aangegeven dat Brekelmans haar beoogde opvolger als fractievoorzitter was, toen zij de VVD-bewindspersonen voor het nieuwe kabinet presenteerde. ‘Ook dit gaat hij geweldig doen,’ aldus Yeşilgöz.

• Rob Jetten verdedigt de voordracht van nieuwe ministers die ‘met een frisse blik’ aan hun taak beginnen, zoals Jaimi van Essen als minister van Landbouw.
• Van Essen, 34 en wethouder in Deventer, heeft geen ervaring in Den Haag of met het stikstofdossier, maar Jetten verwacht dat ze vanaf dag één aan het werk kan.
• Voor Volkshuisvesting schuift D66 de hoge militair Elanor Boekholt-O’Sullivan naar voren, die veel ervaring heeft met ruimtelijke planning via Defensie.
• Jetten benadrukt dat het succes van deze post vooral afhangt van ‘gedisciplineerde uitvoering’.
• Sjoerd Sjoerdsma keert terug als minister van Buitenlandse Handel, ondanks dat hij eerder door China op een sanctielijst werd gezet. Jetten stelt dat Europese sancties geen invloed mogen hebben op Nederlandse kabinetsvoordrachten.
• Volgende week spreekt Jetten met de beoogde ministers en staatssecretarissen van D66, VVD en CDA om de voorbereidingen te bespreken.

• De 34-jarige Jaimi van Essen wordt benoemd tot minister van Landbouw, zo bevestigt zijn woordvoerder na eerdere berichtgeving van Tubantia. Van Essen is momenteel wethouder in Deventer, waar hij zich sinds 2024 bezighoudt met energie, milieu en economie. Eerder vervulde hij dezelfde functie in de gemeente Losser.
• Op het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wacht hem een zware opgave. Van Essen zal een rol spelen bij het aanpakken van de stikstofcrisis, een dossier dat ingrijpende gevolgen kan hebben voor boerenbedrijven. Boerenorganisaties volgen zijn benoeming kritisch, mede omdat D66 in het verleden heeft gepleit voor een halvering van de veestapel.

• Stientje van Veldhoven wordt voorgedragen als minister van Klimaat en Groene Groei namens D66. Dat melden ingewijden aan ANP na berichtgeving van RTL Nieuws. Van Veldhoven was eerder staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en maakte jarenlang deel uit van de Tweede Kamer voor haar partij.
• In de afgelopen jaren werkte zij bij het World Resources Institute, waar zij de functies van vicepresident en directeur Europa vervulde.

• Sjoerd Sjoerdsma wordt voorgedragen als minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De benoeming werd gemeld door BNR en bevestigd door een ingewijde. Sjoerdsma was eerder tien jaar Kamerlid voor D66 en gold in die periode als een uitgesproken politicus.
• In 2021 belandde hij op een sanctielijst van China, als reactie op Europese maatregelen tegen het land vanwege mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoerse minderheid.

• Nathalie van Berkel wordt naar verwachting staatssecretaris van Financiën namens D66. Dat melden ingewijden. Zij is momenteel Tweede Kamerlid voor de partij van Rob Jetten en maakte eerder deel uit van de raad van bestuur van uitvoeringsorganisatie UWV.
• Van Berkel trad vorig jaar toe tot de Tweede Kamer, waar zij zich namens D66 bezighoudt met financiële dossiers. Op het ministerie van Financiën zal zij gaan samenwerken met VVD-minister Eelco Heinen.

• D66 schuift luitenant-generaal Elanor Boekholt-O’Sullivan naar voren als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, meldt de partij op haar website. Zij is de eerste vrouw die de rang van luitenant-generaal bereikte binnen de Nederlandse krijgsmacht. Eerder maakte D66 al bekend Rianne Letschert te willen benoemen als minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Hans Vijlbrief als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
• Volgens D66 heeft Boekholt-O’Sullivan in haar loopbaan meerdere leidinggevende en strategische functies bekleed, waarmee zij ruime ervaring heeft opgedaan in organisatieontwikkeling, leiderschap en maatschappelijke vraagstukken.
• Binnenkort krijgt zij de Aletta Jacobsprijs, die tweejaarlijks wordt toegekend aan een academisch opgeleide vrouw die zich heeft ingezet voor emancipatie. De jury roemde haar als iemand ‘die zich staande weet te houden in de mannenwereld van de krijgsmacht en daarbij zichzelf weet te blijven’.
• Boekholt-O’Sullivan zette zich binnen Defensie onder meer in voor de aanschaf van scherfvesten die beter geschikt zijn voor vrouwen. Tot dan toe werden vooral vesten gebruikt die voor mannen waren ontworpen, wat voor vrouwelijke militairen oncomfortabel en minder veilig was.

• Het CDA wil topambtenaar Annet Bertram naar voren schuiven als staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Dat bevestigen bronnen aan de  NOS. Bertram is momenteel secretaris-generaal op het ministerie van Asiel en Migratie en bekleedde eerder diverse hoge functies binnen de rijksoverheid.
• D66 en het CDA presenteren begin deze week hun kandidaten voor minister- en staatssecretarisposten in het kabinet-Jetten. De VVD maakte haar voordrachten vorige week al bekend.

• Nederland moet zich bij het verhogen van de defensie-uitgaven niet richten op tanks, maar op sectoren waarin het land sterk is. Dat stellen economen van De Nederlandsche Bank (DNB) vrijdag op basis van nieuw onderzoek.

• Nederland heeft afgesproken om binnen tien jaar minimaal 3,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden. ‘Dat betekent dat we jaarlijks vanaf nu steeds meer gaan uitgeven tot aan zo’n 19 miljard euro extra in 2035,’ aldus de onderzoekers.

• Volgens de economen is het verstandig om te kijken hoe het extra geld zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet. ‘Nederland heeft geen goede uitgangspositie voor het produceren van defensiegoederen zonder civiele toepassing, zoals tanks en munitie,’ schrijven zij.

• In sectoren waar Nederland wél een voorsprong heeft, zoals halfgeleiders, liggen volgens DNB betere kansen. Daarom zou Nederland zich meer moeten richten op het zogenoemde dual use-domein: ‘militaire producten die ook buiten het leger kunnen worden gebruikt’.

• Daarbij gaat het bijvoorbeeld om chips die zowel in drones als in telefoons toegepast kunnen worden.

• D66 en CDA verwachten begin volgende week de namen van hun ministers en staatssecretarissen bekend te maken.
• De VVD maakte donderdag al bekend wie namens de partij in het kabinet plaatsneemt, nadat de portefeuilleverdeling rond was.
• Inmiddels zijn er al namen uitgelekt, waaronder Rianne Letschert die voor D66 minister van Onderwijs zou worden.
• In het nieuwe kabinet levert D66 zeven ministers (inclusief de premier), de VVD zes en het CDA vijf, en daarnaast leveren alle drie partijen elk drie staatssecretarissen.

• In het nieuwe kabinet onder beoogd premier Rob Jetten (D66) krijgt één staatssecretaris de regie over alle digitale dossiers. Daarmee worden verantwoordelijkheden die tot nu toe over drie ministeries waren verspreid, samengebracht. Al jaren klinkt, onder meer vanuit de IT-sector, de oproep om digitale zaken onder te brengen bij één bewindspersoon met echte doorzettingsmacht.
• ‘We vinden het belangrijk om dit op één plek te organiseren’, aldus Jetten. ‘Daar hoort alles bij: digitale veiligheid, de kansen die digitalisering biedt voor economie en samenleving, maar ook de discussie in Europa over hoe je minder afhankelijk wordt van buitenlandse software en techbedrijven.’ Die zorgen spelen bijvoorbeeld rond Solvinity, het bedrijf achter DigiD, dat mogelijk in Amerikaanse handen komt.
• De nieuwe staatssecretaris voor digitale economie en soevereiniteit komt te werken onder het ministerie van Economische Zaken en wordt geleverd door D66. Wie de functie gaat vervullen, wordt later bekendgemaakt.

• Wie krijgt Buitenlandse Zaken, en wie krijgt Defensie? De gehele postenverdeling van D66, VVD en CDA op een rij.
• Lees hier

• Meer informatie volgt.

• Kleine partijen als ChristenUnie, SGP, BBB en DENK uitten in de Tweede Kamer zorgen over het plan om een kiesdrempel te onderzoeken; volgens ChristenUnie-leider Mirjam Bikker brengt dit ‘zeer mooi bijdragende partijen die een stem geven aan zoveel mensen’ in onzekerheid.
• DENK-leider Stephan van Baarle sprak van ‘ondemocratisch handelen’ en waarschuwde dat kleine partijen zo ‘misschien uit het parlement geweerd worden’.
• D66’er Joost Sneller benadrukte dat het slechts om onderzoek gaat en zei: ‘We gaan dat onderzoeken. Ik denk dat de argumenten die de heer Van Baarle naar voren brengt, een belangrijke plek verdienen in die discussie.’
• VVD’er Silvio Erkens stelde dat ‘er meerdere routes zijn die naar Rome kunnen leiden’, terwijl CDA’er Tijs van den Brink voorstelde het aantal ondersteuningsverklaringen te verhogen.

• Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat de NPO wordt ingedeeld in vier omroephuizen en een aparte taakomroep van de NOS en NTR.
• Een motie van coalitiepartijen VVD, D66 en CDA krijgt daarbij in elk geval steun van GroenLinks-PvdA, dat eerder al met een vergelijkbaar voorstel kwam.
• Het demissionaire kabinet werkt al langer aan plannen om publieke omroepen samen te voegen.
• Door die samenwerking zouden minder managers nodig zijn en zou de onderlinge concurrentie afnemen.

• De plannen van de coalitiepartijen om te stoppen met het belasten van papieren winsten op beleggingen moeten volgens demissionair staatssecretaris van Financiën Eugène Heijnen (BBB) nog financieel worden onderbouwd. In de vorige week gepresenteerde financiële plannen ontbreekt een dekking voor deze maatregel, constateert hij.

• De Tweede Kamer spreekt momenteel over een nieuw stelsel voor de belasting op vermogen in box 3, waarbij ook jaarlijkse waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen worden belast. De coalitie wil dit stelsel, dat in 2028 moet ingaan, zo snel mogelijk ‘doorontwikkelen’, met als uiteindelijke doel om pas belasting te heffen bij verkoop en gerealiseerde winst.

• ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis zette in het debat vraagtekens bij de gevolgen van die keuze voor de overheidsfinanciën, omdat hiervoor geen middelen zijn gereserveerd. Heijnen deelde die zorg. ‘Ook ik heb het coalitieakkoord gelezen en de financiële plaat, en ik had dezelfde vraag.’

• Heijnen staat zelf positief tegenover een vermogenswinstbelasting en ziet het wetsvoorstel dat hij verdedigt als ‘een tussenstap’. Tegelijkertijd benadrukt hij dat de uiteindelijke keuze aan een nieuw kabinet en de Tweede Kamer is. ‘Ik neem aan dat dan ook aandacht wordt geschonken aan de budgettaire gevolgen.’

• Tot nu toe is alleen doorgerekend wat het kost om in het huidige wetsvoorstel papieren winsten op vastgoed en aandelen in start-ups buiten de heffing te houden. Dat zou de schatkist in tien jaar tijd 23 miljard euro kosten. Voor een volledig beeld van de opbrengsten bij een volledige vermogenswinstbelasting is volgens Heijnen aanvullend rekenwerk nodig.

• Desondanks lijkt zich in de Kamer al een ruime meerderheid af te tekenen voor een volledige vermogenswinstbelasting. Behalve de coalitiepartijen steunen ook JA21 en BBB dit voornemen.

• GroenLinks-PvdA-Kamerlid Luc Stultiens noemt dat ‘ongelooflijk’, omdat deze partijen volgens hem al een keuze maken ‘zonder te weten wat het kost’.

• Lees hier meer over de plannen van kabinet-Jetten voor box 3.

• GroenLinks-PvdA en de ChristenUnie waarschuwen dat het coalitievoorstel om de AOW-leeftijd te verhogen de samenwerking met de oppositie onder druk zet. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker herinnerde CDA-voorman Henri Bontenbal eraan dat het jaren heeft gekost om tot een pensioenakkoord te komen en dit vervolgens wettelijk vast te leggen.
• Tijdens het debat over het coalitieakkoord sprak zij haar zorg uit dat de minderheidscoalitie het vertrouwen van andere partijen schaadt door dit akkoord opnieuw ter discussie te stellen.
• D66, VVD en CDA zijn juist afhankelijk van steun uit de oppositie, omdat zij zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer geen meerderheid hebben.
• Ook Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA haalde eerder uit naar Bontenbal over het AOW-voorstel. De vraag van de CDA-leider of links met een alternatief plan wilde komen voor de oplopende kosten van de vergrijzing, viel bij Klaver slecht. ‘Laat ik duidelijk zijn: wij komen helemaal niet met een alternatief, zeker niet als we op deze manier worden aangesproken’, reageerde hij.

• SP-leider Jimmy Dijk vroeg GroenLinks-PvdA-voorman Jesse Klaver waarom hij openstaat voor samenwerking met de coalitie, terwijl daar volgens hem ‘geen enkele noodzaak’ voor is. Dijk noemde samenwerking op zichzelf verstandig, maar dan wel met de juiste partijen.
• Volgens Dijk is de koers van de coalitie van D66, VVD en CDA ‘knetterneoliberaal’. Hij wees op plannen die volgens hem neerkomen op verdere privatisering van zorgkosten, het afbouwen van de sociale zekerheid en hogere huren.
• Klaver weersprak die inhoudelijke kritiek niet en zei zelf ook weinig enthousiast te zijn over de coalitie. Toch pleitte hij voor bereidheid tot overleg. Zonder die bereidheid dreigt volgens hem dat de oppositie het nieuwe kabinet meteen wegstuurt, wat zou leiden tot nieuwe verkiezingen. ‘Dat kan,’ zei Klaver, ‘maar wat gebeurt er daarna?’

• Oppositiepartijen beschuldigen VVD-leider Dilan Yeşilgöz ervan de middenklasse te laten opdraaien voor de gevolgen van het coalitieakkoord. Volgens hen worden juist deze inkomensgroepen geraakt door de plannen van D66, VVD en CDA. Yeşilgöz weersprak die kritiek dinsdag in het Kamerdebat over het regeerakkoord en stelde dat de middenklasse ‘niet de rekening betaalt’.
• Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) noemde het ‘pijnlijk’ dat de middenklasse volgens hem wordt belast met de kosten van het beleid, terwijl mensen met grote vermogens worden ontzien. Ook Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Chris Stoffer (SGP) uitten hun zorgen. DENK-leider Stephan van Baarle sprak van een ‘stapeling van belastingmaatregelen’ die vooral lage en middeninkomens zou treffen.
• Yeşilgöz hield vol dat de coalitie juist heeft geprobeerd te voorkomen dat de lasten bij de middenklasse terechtkomen. Ze wees erop dat autorijden betaalbaar blijft, dat de schenk- en erfbelasting niet wordt verhoogd en dat de hypotheekrenteaftrek behouden blijft. Volgens haar zijn dat precies de onderwerpen ‘die de middenklasse bezighouden en die daarom zijn beschermd’.

• VVD-leider Dilan Yeşilgöz zegt niet verrast te zijn door het voornemen van D66 om in de Eerste Kamer tegen de strenge asielwetten van het kabinet-Schoof te stemmen. Senator Boris Dittrich verklaarde maandag in Trouw dat D66 in ieder geval tegen de asielnoodmaatregelenwet zal stemmen en kritisch staat tegenover de invoering van een tweestatusstelsel. Dat staat op gespannen voet met het coalitieakkoord, waarin D66, VVD en CDA hebben afgesproken de wetten na goedkeuring door de senaat volledig uit te voeren.
• Yeşilgöz liet weten dat zij hiervan op de hoogte was en dat dit volgens haar past binnen de gemaakte afspraken. Ze reageerde daarmee op vragen van PVV-leider Geert Wilders. Zorgen over het doorgaan van de wetgeving heeft ze niet. Volgens haar is er in de Eerste Kamer een meerderheid te verwachten als de partijen die in de Tweede Kamer vóór stemden dat ook in de senaat doen.

• D66-leider Rob Jetten ziet vooralsnog geen aanleiding om het plan om de AOW-leeftijd te verhogen direct van tafel te halen. Ook wil hij niet vooruitlopen op een mogelijk oordeel van de Tweede Kamer. Mocht de Kamer zich hierover uitspreken, dan wil Jetten eerst zijn beoogde kabinet presenteren en daarna het gesprek aangaan met de sociale partners.
• Het onderwerp ligt gevoelig, omdat de AOW-leeftijd onderdeel was van het moeizaam tot stand gekomen pensioenakkoord. Critici vinden dat de coalitie die afspraken nu eenzijdig openbreekt. Daarom willen partijen als GroenLinks-PvdA en de PVV niet wachten tot een nieuw kabinet officieel is aangetreden. ‘Dit is een afspraak van de coalitie, niet van het kabinet,’ stelde Jesse Klaver namens GroenLinks-PvdA.
• Zowel Klaver als PVV-leider Geert Wilders waarschuwde dat Jetten hiermee in de problemen kan komen. Volgens hen draait politiek niet alleen om het verzamelen van meerderheden, maar ook om het herkennen wanneer draagvlak ontbreekt.
• Jetten noemde zijn houding ‘een oprechte zoektocht’. Hij zei de signalen uit de Kamer serieus te nemen en die later te betrekken bij zijn uiteindelijke afweging.

• D66 heeft volgens DENK-voorman Stephan van Baarle een ‘ondergrens’ overschreden door met VVD en CDA af te spreken dat de twee strenge asielwetten van het kabinet-Schoof na goedkeuring door de Eerste Kamer volledig worden uitgevoerd. Van Baarle richtte zijn kritiek op het Kamerdebat tot D66-leider Rob Jetten.
• Volgens Van Baarle zorgen ‘die asielwetten van de PVV’ ervoor dat vluchtelingen minder juridische bescherming krijgen en dat gezinshereniging wordt bemoeilijkt. Hij noemde dat ‘zondebokpolitiek’ en stelde dat dit voor zijn partij ‘door een ondergrens heen gaat’.
• Jetten verwees ter verdediging naar afspraken in het coalitieakkoord die de positie van asielzoekers volgens hem juist versterken. Zo wordt er extra geld uitgetrokken voor Vluchtelingenwerk, komen er in asielzoekerscentra balies om bewoners aan werk te helpen en krijgen asielzoekers vanaf dag één toegang tot taallessen.
• De twee asielwetten liggen gevoelig binnen D66. De partij stemde er in de Tweede Kamer al tegen en ook de Eerste Kamerfractie is voornemens dat te doen, zo meldde Trouw eerder.

• Het is volgens D66-leider Rob Jetten ‘niet realistisch’ dat Nederland de door het demissionaire kabinet toegezegde korting op de EU-afdracht nog zal ontvangen. Dat zei hij tijdens het Kamerdebat over het vorige week gepresenteerde coalitieakkoord. In de financiële bijlage bij dat akkoord is de geplande structurele besparing van 1,6 miljard euro vooralsnog niet geschrapt.
• Volt-voorman Laurens Dassen vroeg Jetten om duidelijkheid en waarschuwde dat de afspraken binnen de nieuwe minderheidscoalitie daarmee op ‘financieel drijfzand’ zouden rusten. Jetten reageerde dat het nog te vroeg is om een nieuwe raming te maken van de Nederlandse bijdrage aan de EU, omdat de onderhandelingen in Brussel nog lopen.
• De Europese Commissie en de lidstaten willen volgend jaar tot overeenstemming komen over de meerjarenbegroting voor 2028–2034 en de verdeling van de lasten. Zodra daar helderheid over is, zal de kwestie volgens Jetten ‘ordentelijk gezamenlijk worden opgepakt’.

• Het plan van de coalitie om de pensioenleeftijd sneller te laten oplopen geeft ‘het verkeerde signaal aan de oppositie’, zei GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver tijdens het formatiedebat. Hij noemde het een ‘belediging’ richting politici die het pensioenakkoord steunden.
• In dat akkoord uit 2019 is vastgelegd dat de pensioenleeftijd met acht maanden stijgt voor ieder jaar dat de levensverwachting toeneemt. De coalitie wil vanaf 2033 een directe koppeling: één op één met de levensverwachting.
• Klaver waarschuwde dat dit de bereidheid tot samenwerking ondermijnt. ‘Waarom zouden we afspraken met jullie maken als die later zomaar terzijde kunnen worden geschoven?’ vroeg hij zich af.

• De ChristenUnie heeft felle kritiek op wat partijleider Mirjam Bikker omschrijft als de ‘guurrechtse financiële koers’ van D66, VVD en CDA. Zij maakt zich vooral zorgen over plannen om de duur van de werkloosheidsuitkering te verkorten van twee naar één jaar en om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen.
• Bikker wees Jetten erop dat over deze onderwerpen eerder afspraken zijn gemaakt met de sociale partners, de zogeheten polder. Door daarvan af te wijken, wordt volgens haar ‘een handgranaat in de polder gegooid’. Ze zei de coalitie te gunnen dat zij aan de slag gaat, maar riep tegelijk op ‘de polder heel te houden’.
• Beoogd premier Rob Jetten verdedigde de plannen door te stellen dat ze bedoeld zijn om toekomstige generaties te beschermen. Volgens hem is het belangrijk om bij grote investeringen te voorkomen dat de rekening wordt doorgeschoven. Het begrotingsbeleid van de coalitie typeerde hij als ‘oer-Hollands’: zorgvuldig omgaan met belastinggeld en voldoende buffers aanhouden voor slechtere tijden.

• Als de zorgplannen van de nieuwe coalitie worden uitgevoerd, dreigt zorg voor veel patiënten duurder te worden. Daarvoor waarschuwen drie belangenorganisaties: Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in) en MIND, die opkomen voor respectievelijk mensen met een chronische aandoening, een beperking en psychische klachten.
• De organisaties spreken hun grote zorgen uit over het regeerakkoord van D66, VVD en CDA. Volgens hen leiden voorstellen als een hoger eigen risico, lagere vergoedingen en extra eigen bijdragen ertoe dat zorg opnieuw minder betaalbaar wordt.
• Ze vrezen dat mensen daardoor noodzakelijke zorg gaan mijden. Dat kan volgens hen leiden tot meer pijn en gezondheidsklachten, verergering van psychisch leed, minder deelname aan de samenleving en uiteindelijk juist hogere maatschappelijke kosten.
• Daarnaast zetten de organisaties vraagtekens bij de vraag of het kabinet voldoende middelen uittrekt om de negatieve gevolgen van de plannen te verzachten.

• Als de plannen van de nieuwe coalitie voor de zorg worden uitgevoerd, dreigt zorg duurder te worden voor mensen die ervan afhankelijk zijn. Daarvoor waarschuwen drie patiëntenorganisaties: Patiëntenfederatie Nederland, die opkomt voor mensen met een chronische aandoening, Ieder(in), voor mensen met een beperking, en MIND, voor mensen met psychische problemen.

• Volgens de organisaties roept het regeerakkoord van D66, VVD en CDA grote zorgen op. ‘Een hoger eigen risico, minder vergoeding en nog meer eigen bijdragen maken zorg opnieuw duurder,’ stellen zij. De vrees is dat mensen hierdoor zorg gaan mijden, ook wanneer die noodzakelijk is.

• Daarnaast zetten de drie organisaties vraagtekens bij de financiële ruimte die het kabinet uittrekt om de negatieve gevolgen van de plannen te verzachten.

• Klaver uitte vooral kritiek op de plannen van de coalitie voor zorg en sociale zekerheid en vond de ambities op klimaat en stikstof onvoldoende. Hoewel hij eerder samenwerking met D66, VVD en CDA zocht, stelde hij nu duidelijk dat steun alleen mogelijk is bij aanpassingen.
• Bezuinigingen sluit hij niet uit, maar liever ziet hij hogere belastingen voor bedrijven en miljonairs. Met name de voorgenomen miljardenbezuiniging op de WIA wees hij af: zonder afspraken met de vakbonden kan dat plan ‘niet rekenen op onze steun’.

• Voor steun van GroenLinks-PvdA is een ‘fundamentele koerswijziging’ noodzakelijk. Dat maakte partijleider Jesse Klaver duidelijk aan de coalitiepartijen D66, VVD en CDA tijdens een bijeenkomst in Utrecht. Daarbij waarschuwde hij: ‘Verwar onze uitgestoken hand niet met een blanco cheque.’
• Klaver uitte met name kritiek op de plannen van de coalitie voor de zorg en de sociale zekerheid. Daarnaast vindt hij dat de ambities op het gebied van klimaat en stikstof in het coalitieakkoord hoger hadden mogen liggen.

• CDA-leider Henri Bontenbal verwacht dat regeringsdeelname opnieuw pittig zal zijn voor zijn partij. Op een partijcongres in Den Bosch zei hij dat het CDA als coalitiepartner stevig zal worden aangesproken op het beleid. ‘Dat hoort bij verantwoordelijkheid dragen.’
• Tegenover de achterban verdedigde hij het nieuwe coalitieakkoord. Volgens Bontenbal is het akkoord ‘niet vrijblijvend’ en zijn extra belastingen en bezuinigingen nodig om onder meer defensie-investeringen mogelijk te maken.
• De zaal reageerde positief op het terugdraaien van bezuinigingen op ontwikkelingshulp en op zijn uitspraak dat de AOW dankzij het CDA ongemoeid blijft. Tegelijk staat in het akkoord dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 volledig meegroeit met de levensverwachting.
• Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in maart hoopt Bontenbal dat het CDA zijn sterke lokale positie kan vasthouden. De campagne wordt geleid door Kamerlid Hanneke Steen.

• De coalitie van D66, VVD en CDA wil volgens het akkoord ‘bouwen aan een beter Nederland’ en stelt dat ‘mét elkaar meer oplevert dan tegen elkaar’. Dat blijkt uit het coalitieakkoord.
• Ze willen doorbraken forceren op het gebied van stikstofbeleid en de woningmarkt, maar waarschuwen dat ‘hard werken’ nodig is en dat elke euro maar één keer kan worden uitgegeven.
• Daarom moet Nederland soms een ‘pas op de plaats maken’, terwijl er tegelijk 19 miljard euro wordt uitgetrokken voor defensie en fors wordt bezuinigd op zorg en sociale zekerheid.
• Omdat een Kamermeerderheid nog ontbreekt, hangt het van gesprekken met oppositiepartijen af of de plannen doorgaan of nog worden aangepast.

• De partijleiders van D66, VVD en CDA hebben donderdag het coalitieakkoord afgerond. Na overleg met de fracties zijn nog enkele ‘kleine aanpassingen’ doorgevoerd. Die fracties hadden het akkoord woensdagavond al hun goedkeuring gegeven.
• Volgens Rob Jetten (D66), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) ging het vooral om taalkundige correcties en slordigheden. ‘We hebben met z’n allen vaak naar dezelfde teksten gekeken; een frisse blik van Kamerleden deed goed’, aldus Jetten.
• Het akkoord wordt vrijdag gepresenteerd. Woensdag volgt het debat in de Tweede Kamer. Jetten liet donderdag al weten te hopen dan te worden aangewezen als formateur, een rol die doorgaans de weg vrijmaakt naar het premierschap. Als formateur zal hij beginnen met het samenstellen van het kabinet, waarbij ook de verdeling van de ministersposten nog onderwerp van overleg is.

• Rob Jetten noemt het een ‘heel mooi symbool’ dat hij de eerste premier van Nederland kan worden die openlijk homo is en zegt ‘heel veel zin’ te hebben om aan de slag te gaan.
• ‘En dat ik toevallig met een man samen ben, dat betekent ook iets voor de lhbti-gemeenschap, in Nederland en wereldwijd,’ aldus de D66-leider, die ook de eerste premier namens zijn partij wordt.
• Dinsdagavond maakten D66, VVD en CDA bekend dat ze een akkoord op hoofdlijnen hebben gesloten en dat nu nog wordt gekeken of ‘alles klopt’ en naar ‘de voorbereiding van vrijdag, de dag dat we het coalitieakkoord gaan presenteren’.
• CDA-leider Henri Bontenbal verwacht geen dissidenten en zegt: ‘Onze fractiewoordvoerders zijn op veel onderwerpen gewoon meegenomen, dus het is niet zo dat de dingen als een verrassing komen.’

• D66, VVD en CDA zijn maandag begonnen aan wat de laatste dagen van de onderhandelingen over het coalitieakkoord moeten worden. Met het oog op de deadline van 30 januari benadrukte CDA-leider Henri Bontenbal dat een doorbraak nabij moet zijn. ‘Vandaag of morgen moet het rond zijn.’ D66-leider Rob Jetten zei ‘alle vertrouwen’ te hebben in een succesvolle afronding.
• In het afgelopen weekend spraken de leiders van de beoogde minderheidscoalitie verder. De gesprekken richten zich vooral op de verdeling van de middelen en de dekking daarvan. Tegelijkertijd liggen er nog inhoudelijke dossiers open, aldus VVD-leider Dilan Yeşilgöz. ‘Er ligt dus nog veel werk op tafel.’
• Volgens Bontenbal blijft de uitkomst onzeker. ‘Het kan zijn dat we er over een uur uit zijn, maar het kan ook dat we nog lange tijd blijven discussiëren.’
• Op financieel vlak grijpen de thema’s sterk in elkaar: extra uitgaven op het ene terrein betekenen automatisch minder ruimte elders. Daardoor bestaat de kans dat een voorlopig akkoord later opnieuw moet worden aangepast om steun van oppositiepartijen te krijgen. Bontenbal pleitte daarom voor duidelijkheid. ‘De coalitie moet met een helder financieel kader komen. De oppositie weet ook wat zij wil; daarna volgt het debat.’
• In de media circuleert 23 februari als mogelijke datum voor het aantreden van een nieuw kabinet. Jetten weersprak dat niet. ‘Het ligt voor de hand dat volgende week het debat in de Kamer plaatsvindt. Daarna kunnen we door met de volgende fase van de formatie: het samenstellen van de ministersploeg. Dan is het logisch dat halverwege of tegen het einde van februari het nieuwe kabinet op het bordes staat.’

Voormalig VVD-strateeg Mark Thiessen stipt in zijn column bij EW aan dat een minderheidskabinet:

• geen uitzonderlijk risico vormt, omdat ook meerderheidskabinetten de afgelopen jaren instabiel bleken

• voortkomt uit het simpele feit dat een stabiele meerderheid ontbreekt

• partijen dwingt om per dossier steun te zoeken in de Kamer

• en daarmee, zo betoogt Thiessen, juist een kans biedt om politieke stilstand te doorbreken en eindelijk gebruik te maken van meerderheden die er al jaren zijn, mits politici bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen.

• DNB-president Olaf Sleijpen heeft in een gesprek met de formerende partijen opnieuw aangedrongen op stevige bezuinigingen. Met het oog op geopolitieke onzekerheid en de oplopende kosten van vergrijzing moet de begroting volgens hem de komende jaren structureel worden versterkt om schokken op te vangen.
• Eerder adviseerde de Studiegroep Begrotingsruimte, waarvan Sleijpen deel uitmaakt, dat een nieuw kabinet jaarlijks zo’n 7 miljard euro zou moeten besparen. Vooral de VVD pleit voor strikte begrotingsdiscipline, terwijl D66 en het CDA meer ruimte lijken te willen voor extra uitgaven.
• Tegelijkertijd willen meerdere partijen extra investeren in Defensie om aan de NAVO-norm te voldoen. Dat kan neerkomen op aanvullende uitgaven van 16 tot 19 miljard euro.
• De financiële puzzel ligt nu bij de onderhandelaars. “De keuzes zijn uiteindelijk aan hen,” aldus Sleijpen.

• Het financiële kader van de drie partijen die werken aan een nieuw kabinet krijgt steeds duidelijker contouren. Donderdag worden onderdelen daarvan besproken met deskundigen van De Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau en het ministerie van Financiën. D66-leider Rob Jetten zei na afloop van de formatiegesprekken op woensdag dat de partijen inmiddels ‘een beter beeld hebben van hoe het financiële plaatje eruitziet’.
• Jetten voerde samen met Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) langdurig overleg met informateur Rianne Letschert. Volgens Jetten ligt de planning er nog steeds om 30 januari tot afronding te komen, al benadrukte hij dat daar nog intensief overleg voor nodig is – een punt dat Letschert eerder ook al maakte.
• Daarnaast spraken de partijen woensdag met verschillende organisaties over knelpunten in de woningbouw en het stikstofbeleid. Volgens Jetten kan er snel worden doorgepakt zodra er een kabinet zit. De betrokken organisaties dringen erop aan dat het nieuwe kabinet duidelijke keuzes maakt, zodat zij verder kunnen met hun werk.

• De afsplitsing van zeven PVV-Kamerleden kan volgens D66-leider Rob Jetten nieuwe mogelijkheden bieden in de Tweede Kamer. De komst van een fractie die zegt constructief te willen samenwerken, noemt hij ‘kansrijk’.
• D66 sluit samenwerking met de afvallige PVV’ers niet bij voorbaat uit. Wel benadrukt Jetten dat eerst duidelijk moet worden welke politieke koers de nieuwe fractie zal varen. ‘Dat zal de komende weken moeten blijken.’
• Of de groep, die onder leiding staat van Gidi Markuszower, ook wordt uitgenodigd voor gesprekken over mogelijke steun aan de beoogde minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA, is nog niet beslist. ‘Dat bespreek ik eerst met de informateur,’ aldus Jetten.