De cijfers ogen solide, maar achter de Voorjaarsnota schuilt een ongemakkelijke realiteit: hoe lang houdt het kabinet-Jetten deze begroting overeind?
Het lijkt een goednieuwsshow van het kabinet-Jetten. De Voorjaarsnota toont een fraai beeld van de overheidsfinanciën deze kabinetsperiode.
Voorjaarsnota kabinet-Jetten: schijnzekerheid in de begroting
Tot 2030 loopt de staatsschuld voorzichtig op, maar blijft binnen de perken. Zelfs het begrotingstekort overschrijdt niet de 3 procent van het nationaal inkomen, het percentage dat maximaal is toegestaan volgens de Europese Unie. Al zijn de marges flinterdun. Zeker in 2027 scheelt het weinig. Dan loopt het tekort op tot 2,9 procent.
Dat komt deels doordat ministeries het geld steeds beter weten uit te geven. In jargon: de ‘onderuitputting’ neemt af. Het Centraal Planbureau gaat ervan uit dat er miljarden euro’s op de plank blijven liggen op tal van ministeries, maar dat is volgens minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) niet langer het geval.
Maar dat is de papieren werkelijkheid. Een cruciale disclaimer ontbreekt, zoals Heinen erkende bij de presentatie van de Voorjaarsnota: ‘De internationale situatie verslechtert in hoog tempo. Dat maakt de Voorjaarsnota al achterhaald als ik ’m publiceer.’
Impact Iran-oorlog op Nederlandse economie en begroting
Hoe langer de Iran-oorlog duurt, des te groter de impact op de Nederlandse economie en het begrotingsbeleid van het kabinet-Jetten.
Afgelopen weken stonden oppositiepartijen in de Tweede Kamer klaar om het kabinet een gebrek aan urgentie te verwijten. Volgens hen moet het kabinet sneller compensatiemaatregelen nemen.
De hoge brandstofprijs is het favoriete onderwerp, zelfs voor een klimaatpartij als Progressief Nederland van Jesse Klaver. Die kwam met een voorstel om een maximumprijs in te voeren.
De partij wijst op maatregelen zoals in Italië en Griekenland. Maar die landen zijn nu net geen goed voorbeeld zijn van gezond en verstandig economisch beleid.
Begroting onder druk: risico op oplopend tekort
Het toont een gebrek aan begrip van hoe wankel de begroting ervoor staat. Nederland lijkt weliswaar redelijk voorbereid op een economische schok door de oorlog in Iran, maar de kans is groot dat het begrotingstekort uit de rails loopt doordat de belastinginkomsten achterblijven bij de ramingen. Gelukkig biedt de relatief lage staatsschuld een comfortabele buffer.
Juist omdat de begroting zo wankel is, bezuinigt dit kabinet op de zorg en sociale zekerheid. Die twee posten maken nu al de helft van de begroting uit. Zonder ingrepen nemen de uitgaven alleen maar toe. En dan komen andere belangrijke posten van de overheid te veel onder druk te staan.
Bezuinigingen noodzakelijk ondanks politieke weerstand
Zonder bezuinigingen zijn belastingverhogingen onvermijdelijk, en dat zou een nog minder aantrekkelijk scenario zijn. Zeker omdat daarmee latere generaties worden opgezadeld met een onbetaalbare verzorgingsstaat.
Het kabinet staat daarmee voor de taak om werk te maken van de voorgenomen bezuinigingen, ondanks de grote weerstand van de oppositie en de vakbonden. Hervorming van de sociale zekerheid is daarom ook hard nodig.
Met deze Voorjaarsnota in het achterhoofd, zouden alle politieke partijen stil moeten staan bij hun luide oproepen tot compensatie voor de gestegen energieprijzen door de Iran-oorlog. Gratis geld voor cadeaus aan kiezers is er amper. Dat maakt dit soort oproepen gemakzuchtig en onverantwoordelijk.
Minister Heinen moet werk maken van bezuinigingen