De kandidatuur van omstreden leden van Forum voor Democratie voor de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart lokken scherpe reacties uit bij andere partijen. In grote steden als Amsterdam kiest een meerderheid voor een boycot van FVD. Maar uit navraag van EW blijkt dat kleinere gemeenten samenwerking niet bij voorbaat uitsluiten.
In de gemeenten Schagen, Delft, Haarlem en Krimpenerwaard is er geen meerderheid voor een boycot van FVD. Daar wordt uitsluiting gezien als symboolpolitiek en geven partijen de voorkeur aan samenwerking per voorstel, zelfs als FVD-kandidaten onder vuur liggen.
Omstreden FVD kandidaat-raadsleden
Door onderzoek van de Volkskrant en NRC kwam naar buiten dat een aantal kandidaat-raadsleden van FVD een verleden had met omstreden uitspraken of banden met extreem-rechtse organisaties.
Ook EW publiceerde een artikel over deze banden.
Zowel de landelijke FVD als de lokale fracties nemen geen afstand van deze personen of hun uitspraken. Hierdoor voelen veel partijen zich genoodzaakt een ‘boycot’ in te stellen.
Voorstellen van FVD worden niet gesteund en de partij wordt niet betrokken bij het zoeken naar meerderheden voor een voorstel.
Kleinere gemeenten kiezen andere koers
Hoewel in Delft, Schagen, Haarlem en Krimpenerwaard FVD-kandidaten op de lijst staan die volgens NRC niet van onbesproken gedrag zijn, is er in deze gemeenten geen meerderheid voor een boycot van de lokale FVD-fracties.
Krimpenerwaard
In Krimpenerwaard is lijsttrekker van FVD Jaron Buitelaar in opspraak vanwege zijn aanwezigheid bij een lezing van de Oostenrijkse rechts-extremist Martin Sellner.
De twee grootste partijen in deze gemeente, Gemeente Belangen Krimpenerwaard en SGP, kiezen niet voor een boycot. Evenmin wordt daarover gesproken binnen de gemeenteraad.
Schagen
De lijsttrekker van FVD in Schagen Kay Burgemeester verspreidde complottheorieën over Joden in een JFVD-appgroep. Voor GroenLinks-PvdA in Schagen is dit reden om samenwerking uit te sluiten, laat fractievoorzitter Mirjam van Musscher weten.
Daarin staat de partij alleen, geen van de andere partijen in Schagen sloot zich bij de verklaring aan.
Haarlem
In Haarlem staat Willem Elsthout, voormalig vicevoorzitter van de radicaal-rechtse Centrumdemocraten en oud-Kamerlid voor die partij, op de kandidatenlijst. D66 Haarlem laat weten samen met GroenLinks-PvdA, de Actiepartij en DENK wel voor een boycot te zijn, maar zij vinden geen meerderheid hiervoor.
Delft
Nummer twee op de FVD-lijst in Delft, Kayleigh van Koppen, bezocht met de voor racisme veroordeelde John A. een anti-immigratieprotest in Amsterdam. Hij kreeg eerder zes maanden cel voor het projecteren van racistische leuzen op de Erasmusbrug in Rotterdam.
In Delft wordt daarom nagedacht over een boycot: GroenLinks-PvdA Delft ‘sluit politieke samenwerking met die partijen uit en roept op om dit gedachtegoed niet te normaliseren’.
Ook grote partijen als D66 en STIP (Studenten Techniek in Politiek) staan niet positief tegenover samenwerking met FVD, maar zij werpen geen systematische blokkade op. STIP, de grootste partij in Delft, vindt dat ‘iedere Delftenaar mee moet kunnen doen met de democratie’.
Symboolpolitiek
Bij kleinere gemeenten lijkt de roep om een boycot minder sterk. Veel lokale partijen zeggen zich vooral te willen richten op constructieve samenwerking binnen de gemeente en zien uitsluiting niet als een effectieve oplossing. Of zelfs als ‘symboolpolitiek’.
De meeste partijen zeggen per onderwerp en per voorstel te willen bekijken met wie zij samenwerken. Een boycot past, zo lijkt het, niet bij de lokale bestuurscultuur van deze gemeenten.
Wél een boycot van FVD in Amsterdam
Maar veel partijen in grote gemeenten stellen dat samenwerking niet mogelijk is zolang geen afstand wordt genomen van omstreden banden of uitspraken. Daarom wordt de noodzaak tot het opwerpen van een ‘cordon sanitaire’ daar wel gevoeld.
In Amsterdam sluiten bijna alle partijen FVD uit van samenwerking. Alleen JA21 en SP onderschrijven de verklaring niet die stelt dat FVD Amsterdam afstand moet nemen van ‘rechts-extremistische opvattingen’ van kandidaten.
Het gaat vooral om Reginald Eeckhout, de nummer 7 op de Amsterdamse FVD-lijst. Hij is medeoprichter van de extreem-rechtse organisatie Erkenbrand, die streeft naar ‘een blanke etnostaat zonder joden’.
In een verklaring laten de partijen weten dat uitsluiting een bewuste keuze is, om rechts-extremisme in Amsterdam ‘niet te normaliseren of legitimeren’.
Ook een boycot in Rotterdam en Nijmegen
In Rotterdam en Nijmegen zijn kandidaat-raadsleden in opspraak geraakt vanwege banden met de Geuzenbond. Zij waren te zien bij activiteiten van deze extreem-rechtse organisatie.
Dit vormt voor veel partijen aanleiding om niet langer met FVD in hun gemeente samen te werken. FVD Rotterdam laat weten de boycot tegen de partij een ‘ondemocratische keuze’ te vinden.
Den Haag sluit FVD eveneens uit
In Den Haag staat Timon Busscher op de derde plaats van de lijst. Busscher schreef in het verleden dat het in het belang van Israël is om massa-immigratie naar westerse landen te steunen. Dit duidde hij als ‘homeopathische verdunning’. Ook schreef hij dat Joden ‘anti-blanke haat’ verspreiden. Dit meldt de Volkskrant.
VVD-fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg noemde zijn uitspraken in Dit is de Dag op NPO Radio 1 al ‘standpunten die in strijd zijn met onze fundamentele waarden en met de vrijheden waarvoor in Nederland hard is gevochten’.
Omdat van deze uitspraken geen afstand wordt genomen, weigert de VVD elke vorm van samenwerking met FVD. Vrijwel alle andere partijen in de Haagse gemeenteraad deden dit ook. Alleen PVV en Hart voor Den Haag sloten zich er niet bij aan.
FVD Den Haag zegt in een reactie het uitsluiten te ‘betreuren’. ‘Dat zij ervoor kiezen toekomstige samenwerking uit te sluiten, vanwege de ophef rond enkele WhatsApp-berichten van acht jaar geleden, laat zien dat zij zich meer zorgen maken om beeldvorming dan om het welzijn van de inwoners van Den Haag,’ laat lijsttrekker Robbert van der Meijden weten.
FVD Amsterdam en FVD Nijmegen hebben niet gereageerd op vragen van EW.
Omstreden kandidaten leiden niet altijd tot een boycot
In Nijmegen kiest de VVD voor een andere benadering. Aanstaand fractievoorzitter Niek Kraut erkent in hetzelfde radioprogramma dat er ‘onfrisse figuren’ op de FVD-lijst staan in Nijmegen. Toch sluit zijn partij samenwerking niet op voorhand uit.
‘Als ze ons steunen om te regelen dat eindelijk wekelijks het afval wordt opgehaald in Nijmegen, waarom zou ik dat dan blokkeren? Dat is alleen maar mooi.’
Ondanks stevige kritiek op de FVD-lijsten gaat uitsluiting sommige partijen te ver. Serkan Soytekin van DENK Rotterdam spreekt bij FVD van ‘racisme in een studentikoos jasje’, maar zegt voorstellen te steunen zolang ‘het een goed voorstel is voor de stad’.
Is een boycot wat FVD wil?
SP-fractievoorzitter in Amsterdam Angelo Delsen noemt de ‘boycot’ in zijn gemeente een ‘ongelukkige campagnestunt’, zegt hij tegen EW.
Volgens hem speelt dit FVD in de kaart en levert het die partij juist electoraal voordeel op. ‘Zij pakken dan de ruimte om filmpjes te maken over het “open debat” en wat er mis zou zijn met de democratie in Nederland.’
Daarom kiest de SP voor een andere benadering. Zij wil FVD belachelijk maken: ‘Wij kiezen ervoor om extreem-rechts, en zeker fascisme, te benoemen zoals het is: een losercultuur.’
FVD reageert op vragen van EW
Na herhaalde vragen ontving EW ook een algemene verklaring van de landelijke FVD. Namens de fracties in de betreffende gemeenten stelt de partij dat zij ‘geen enkele partij uitsluit en het onwenselijk en ondemocratisch acht wanneer andere partijen dat op voorhand wel doen’.
‘In een democratie hoort het debat op inhoud gevoerd te worden. Het uitsluiten van politieke opponenten draagt daar niet aan bij.’
Op vragen over betrokkenheid van kandidaat-raadsleden bij extreem-rechtse organisaties, of over uitspraken die kandidaten hebben gedaan, wordt niet gereageerd. Of dit voor de partij een probleem vormt, blijft daarmee onduidelijk.
Lees ook ons liveblog in aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen 2026: minder nieuwe gezichten, meer ervaren kandidaten