Hij is pas negen dagen premier, maar wekt tijdens zijn eerste bezoek aan Brussel niet de indruk van een groentje.
Rob Jetten (D66) maakte tussen zijn kennismakingsgesprekken met de drie EU-kopstukken in de middag en met de Belgische premier en de NAVO-chef in de avond, tijd voor de (internationale) pers in Brussel.
Soepel, in voortreffelijk Engels, en met de benodigde dossierkennis slalomde Rob Jetten door de vele ingewikkelde dossiers die spelen in Brussel en op het geopolitieke toneel. Uiteraard was er veel aandacht voor de Nederlandse positie inzake de aanval op Iran.
Na de slappe verklaringen van het kabinet afgelopen weekend (‘terughoudendheid betrachten’) en kritiek in de Tweede Kamer en sommige media, waaronder EW, is het standpunt van het kabinet aangescherpt. Er is nu ‘begrip’ voor de aanval. Het woord ‘steun’ nam Jetten niet in de mond.
Ontbijtsessies migratie blijven
Jetten zal betrokken blijven bij het organiseren van een ‘migratietop’ die voor elke EU-top in Brussel wordt gehouden. Nederland regelde de bijeenkomsten onder premier Dick Schoof samen met Denemarken en Italië.
De ontbijtsessies worden bijgewoond door regeringschefs van zo’n tien andere landen en door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Lees ook: De minister-president ging ook in op het opzetten van ‘terugkeerhubs’. EU-lidstaten worstelen al jaren met het terugsturen van uitgeprocedeerde en kansloze asielzoekers. Vaak nemen landen hun onderdanen niet terug.
Het idee van het kabinet-Schoof om ze in Uganda op te vangen, is van de baan, gezien de repressieve politiek van het zittende regime.
‘Maar er zijn genoeg andere landen waar dit soort innovatieve samenwerkingen wel kunnen worden vormgegeven.’
‘Daar heb ik met Von der Leyen over gesproken, hoe we daar de komende tijd stappen in kunnen blijven zetten,’ zei Jetten.
‘Met open armen ontvangen’
Ook de noodzakelijke versteviging van de Europese economische fundamenten kwam tijdens Jettens bezoek aan de orde.
‘Ik ben vandaag met open armen door iedereen ontvangen, maar ook met heel veel interesse over: wat gaat dat nieuwe kabinet doen op de belangrijke dossiers. De komende weken speelt onder andere de vraag hoe we onze Europese economie verder gaan versterken, hoe we voor een betere kapitaalmarkt zorgen.’
‘Als je daar een aantal barrières weghaalt, kan dat veel betekenen voor de Europese welvaart. Nederland wil een grote rol spelen in het lostrekken van dat dossier. En dat klonk mijn gesprekspartners vandaag als muziek in de oren.’
Lees ook: Jetten, die zei veel met zijn VVD-voorganger Mark Rutte te bellen om tips te krijgen, benadrukte in Brussel dat Nederland een financieel verstandig land blijft.
Hij heeft Von der Leyen duidelijk gemaakt dat hij zich niet neerlegt bij de voorgestelde EU-begroting van 2.000 miljard euro voor de periode 2028-2034.
‘We letten netjes op de centen en dus kan men ook van mij verwachten dat ik in de onderhandelingen over de meerjarenbegroting een duidelijk Nederlands standpunt inneem.’
Niet kiezen tussen Frankrijk en Duitsland
De komende weken staan er bezoeken aan veel Europese hoofdsteden op de agenda, in aanloop naar Jettens eerste Europese Raad, over twee weken.
Daarna bezoekt de premier in Finland de bijeenkomst van de JEF-landen, waar onder meer de veiligheid van de arctische regio op de agenda staat. De Joint Expeditionary Force is een door de Britten geleid militair samenwerkingsverband van tien Noord-Europese landen.
Jetten kiest niet nadrukkelijk voor samenwerking met Duitsland óf Frankrijk, maar wil beide landen aan de borst drukken.
‘Ik wil een sterke samenwerking met de Duitsers, overduidelijk op het gebied van economie, maar ook op belangrijke dossiers als energiewetgeving en de klimaataanpak. Met Frankrijk hebben we aangekondigd stappen te gaan zetten op het gebied van nucleaire afschrikking.’
Op zoek naar slimme coalities
Net als in Den Haag gaat Jetten in Brussel op zoek naar meerderheden. ‘Ik denk dat dat ook de rol is van Nederland, dat je steeds op zoek gaat naar slimme coalities die de Nederlandse belangen kunnen dienen en de Europese samenwerking versterken.
En ook met het Verenigd Koninkrijk niet te vergeten, want ook daar heeft Nederland zowel op het gebied van veiligheid, maar ook bijvoorbeeld energie, grote stappen te zetten. Ze zijn helaas uit de EU gestapt, maar dat partnership is nog steeds heel erg belangrijk.’
Met de Belgische premier Bart De Wever hoopt Jetten van de Benelux een sterker blok te maken. De Wever ‘heeft al een paar keer gezegd, laat de Benelux nou een rol spelen in het versnellen van een aantal Europese dossiers.
Daarin is ook het Nederlandse kabinet erg geïnteresseerd. En op de korte termijn speelt voor Nederland en België de vraag hoe we onze industrie snel verduurzamen. Op een manier dat we de concurrentie met het buitenland aankunnen.’