De oorlog in Iran legt meteen druk op de coalitie van het kabinet-Jetten. Terwijl premier Rob Jetten (D66) in Brussel was, werd minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen door coalitiegenoot Ruben Brekelmans (VVD) venijnig ondervraagd. Achter de schermen klinkt kritiek op de VVD, die zich te veel wil profileren op het onderwerp.
Het Kamerdebuut van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen had meer weg van een ontgroening dan een warm welkom.
Berendsen moest dinsdag in het vragenuur antwoord geven over het kabinetsbeleid rondom de oorlog in Iran. Van links tot rechts werd de CDA’er onder vuur genomen.
Brekelmans als aanvoerder
Dat het vuurpeloton werd aangevoerd door coalitiegenoot VVD leidde in Den Haag tot gefronste wenkbrauwen.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans stond Berendsen uit te horen over de moeizame communicatie van het kabinet-Jetten.
Dat had na de aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran moeite om eenheid uit te stralen en met een duidelijke reactie te komen.
Premier Rob Jetten reageerde zaterdagochtend op het partijcongres van D66 met een oproep tot de-escalatie en terughoudendheid.
Pas op maandag toonde het kabinet, bij monde van Berendsen, ‘begrip’ voor de aanvallen. Maar vlak nadat Berendsen dat had gezegd, kwam minister van Defensie Dilan Yeşilgöz met een eigen reactie via X.
Daar schreef zij dat Iraniërs opgelucht ademhalen na de dood van de Iraanse leider ayatollah Khamenei, die zorgde voor ‘decennialange onderdrukking door een moorddadig regime’.
Berendsen kent Kamerleden niet
Brekelmans eiste in de Kamer reflectie van de minister over de ‘vlakke en neutrale’ reactie, die in zijn ogen kritischer had gemoeten. Berendsen had bijna vijf honderd woorden nodig om uit te leggen waarom het kabinet zo terughoudend was.
Volgens hem is de oorlog in Iran een ‘worsteling’ voor het kabinet. Daar is begrip voor de aanvallen, maar het kabinet wil ook opkomen voor het internationaal recht.
Naast zijn meanderende antwoorden, bleek de minister de Kamerleden niet te kennen.
Hij sprak consequent over ‘het lid’ of ‘de vragensteller’ in plaats van de Kamerleden via de voorzitter met hun achternamen aan te spreken.
Zo bleek hij Stephan van Baarle (Denk), Don Ceder (ChristenUnie), Sarah Dobbe (SP), Henk Vermeer (BBB) en Michiel Hoogeveen (JA21) niet te kennen.
Een Kamerlid van de oppositie noemt het optreden van Berendsen ‘slappe hap’.
Dat Brekelmans het woord voerde over Iran had een teken aan de wand moeten zijn voor Berendsen. Brekelmans is fractievoorzitter van de VVD, maar geen woordvoerder Buitenland, dat is Nicole Maes. De VVD kon niet antwoorden op vragen van EW waarom Brekelmans het woord voerde.
Kritiek coalitie op gretige VVD
Binnen de coalitie klinkt kritiek op de gretige opstelling van de VVD. Zo waren er eerst de billboards langs snelwegen waarmee de partij ‘hun’ winst uit het coalitieakkoord etaleerde, vorige week kwam minister van Financiën Eelco Heinen plots met het nieuws dat de nieuwe box-3-wet moest worden aangepast en deze week wordt Berendsen in de wielen gereden, zo stelt een coalitiebron tegen EW.
Een andere coalitiegenoot ziet dat de VVD wel erg leeft naar het politieke adagium never waste a good crisis. De partij grijpt iedere kans om zich te profileren, zo wordt geschetst.
Over Iran verscheen Brekelmans veelvuldig in de media de afgelopen dagen. Hij was zaterdag te gast bij talkshow Pauw & de Wit, maandagochtend bij Radio 1-programma Sven op 1 en maandagavond bij talkshow Jinek. VVD-partijleider Dilan Yeşilgöz zat maandagavond bij talkshow RTL Tonight.
Piri: wie spreekt namens het kabinet?
Voor de camera van Powned kon D66-fractievoorzitter Jan Paternotte nauwelijks zijn lachen inhouden, toen hij daarnaar werd gevraagd. ‘Ik vind dat Ruben Brekelmans gewoon veel verstand van zaken heeft als ex-minister van Defensie en het is hartstikke goed dat je dat meeneemt naar de Tweede Kamer.’
GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri plaatste maandag al een snedige tweet over de strijd binnen de coalitie. ‘Hoeveel ministers van Buitenlandse Zaken telt dit kabinet eigenlijk?’ vroeg zij zich af. Na het vragenuur is Piri in dat beeld bevestigd. ‘Je blijft je afvragen wie er qua toon en woorden nu namens het gehele kabinet spreekt’, zegt Piri daarover.
Het vragenuur krijgt volgende week een vervolg. Dan wil de Tweede Kamer in debat over de oorlog in Iran en de gevolgen voor Nederland.