De feiten: Trump nodigt Oranjes en premier Jetten uit in het Witte Huis
Bron: RijksvoorlichtingsdienstHet werkbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in april aan de Verenigde Staten zou vooraf amper de aandacht hebben getrokken, als president Donald Trump hen niet had uitgenodigd om in het Witte Huis te logeren.
Een uitnodiging in het Witte Huis is op zichzelf niet bijzonder. Andere Oranjes en ook het koningspaar zelf waren daar al vaker te gast. Wel opmerkelijk is dat het paar er ook mag overnachten, als tegenprestatie voor Trumps logeerpartij in paleis Huis ten Bosch tijdens de NAVO-top in Den Haag. Dat buitenlandse staatshoofden in het Witte Huis logeren is zeldzaam.
Discussies tot op het hoogste niveau in Nederland
De overnachting bij de omstreden gastheer is vanzelfsprekend pikant. In de eerste plaats vanwege de oorlog die Trump ontketende in het Midden-Oosten, en die nog in alle hevigheid doorgaat. Terwijl hij al woede heeft gewekt met zijn importheffingen die tot een handelsoorlog leidden, zijn dreigement om Groenland in te nemen en de ontvoering in zijn opdracht van de dictator van Venezuela.
Daar komt nog de ophef bij rond Trumps binnenlandse beleid, zoals na het doodschieten van mensen op straat door de immigratiedienst ICE.
Tot op het hoogste niveau in Den Haag is overlegd of de uitnodiging moest worden aanvaard. Die is op zichzelf eervol, en diplomatiek en economisch nuttig. En de Verenigde Staten vieren in 2026 ook nog 250 jaar onafhankelijkheid.
Wilders ‘klikt’ bij Trump over Jetten
Meestal wordt het koningspaar bij buitenlandse bezoeken begeleid door de minister van Buitenlandse Zaken. Dat is nu Tom Berendsen (CDA), en hij doet dit tijdens de eerste etappe in Pennsylvania. Daarna reist het paar naar Florida, waarbij minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma (D66) de taak van begeleider heeft.
Tot slot voert het bezoek naar het Witte Huis, waar de Koning en Koningin worden vergezeld door premier Rob Jetten (D66). Hij overnacht er niet, maar schuift wel aan bij het diner.
Het bezoek heeft in de Tweede Kamer nauwelijks tot reacties geleid. Alleen PVV-leider Geert Wilders veroorzaakte wat commotie. Hij probeerde premier Jetten te ‘verklikken’ bij Trump.
Wie zegt wat over koninklijk bezoek aan Trump?
Bron: WNL op Zondag, Pauw & De Wit en X- ‘De president kijkt vooruit. Hij wil de relatie met Nederland vooruithelpen en hij is vooral geïnteresseerd in wat mensen doen,’ reageerde de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo 23 maart bij WNL op zondag op een tweet van Wilders die Trump liet weten hoe Jetten hem in 2024 had beschreven. ‘De president en zijn vrouw verbleven in juni bij het koningspaar. Ze kregen een goede band. Nu is het onze beurt om iets terug te doen,’ zei Popolo.
- Geert Wilders schreef op 22 maart op sociale media: ‘Geachte president @realDonaldTrump Dit is wat de nieuwe Nederlandse premier @MinPres Jetten over u schreef nadat u de verkiezingen in november 2024 had gewonnen: “Trump, een veroordeelde crimineel, wordt president van de Verenigde Staten. Een vrouwenhater die moeizaam verworven vrijheden, zoals het recht op abortus, wil afpakken. Een man die openlijk flirt met dictators. Wat ons te wachten staat zijn jaren van chaos, verdeeldheid en roekeloosheid.” Vertrouw hem alstublieft niet, de man is een links-liberale politicus en een vijand van het volk en hij haat u tot op het bot. Hij valt nu ook @PM_ViktorOrban aan, die een duizend keer betere leider is dan Jetten zelf.’
- ‘Het is groupie-achtig gedrag,’ reageerde D66-fractievoorzitter Jan Paternotte op 23 maart bij Pauw & De Wit op de actie van Wilders.
- Door het AD gevraagd waarom hij niet ook op het Witte Huis bleef slapen, zei premier Jetten: ‘Omdat Trump niet bij mij heeft gelogeerd, maar wel bij de Koning en Koningin toen hij in Nederland was.’
EW's visie: Bezoek aan Witte Huis is onvermijdelijk
Door: Carla Joosten, redacteur politiekHet is geen geheim dat de Amerikaanse president Trump geniet van de omgang met royalty. Dat hij tijdens de NAVO-top in juni vorig jaar in Den Haag mocht overnachten op Huis ten Bosch, droeg bij aan zijn goede humeur.
Van tevoren was gevreesd voor een president die iedereen terecht wilde wijzen omdat de Europese landen nog lang niet aan hun NAVO-verplichtingen voldeden.
Maar de top werd een succes, en Trump betoonde zich een goede gastheer door het Koningspaar uit te nodigen voor een tegenbezoek aan het Witte Huis, overnachting inbegrepen. Premier Jetten vergezelt het koningspaar ‘s avonds, maar vertrekt na het diner.
Legitimeert het bezoek acties van Trump?
Lopen het koningspaar en de premier niet het gevaar dat hun bezoek wordt gezien als legitimatie van Trumps handelen? Nee, zo zit het toch niet.
In het diplomatieke verkeer is het van belang zo veel mogelijk het gesprek gaande te houden. Al hebben de Europese landen zich niet onvoorwaardelijk achter Amerika geschaard in de oorlog met Iran, ze hebben de Amerikaanse daden – Spanje uitgezonderd – ook niet expliciet bekritiseerd.
Het biertje met Poetin
De vergelijking met het ‘biertje met Poetin’ dringt zich op. Het koningspaar dronk in februari 2014 bij de Olympische Winterspelen in Sotsji een biertje met de Russische president. Die nam een maand later de Krim in. Jaren later zei koning Willem-Alexander dat hij het niet zou hebben gedaan als hij wist van Poetins oorlogsplan.
De Koning stelt dat hij zijn bezoeken niet kan beperken tot landen waarmee Nederland het volledig eens is. ‘Dan kun je niet veel landen meer bezoeken en nergens meer zaken doen,’ was zijn logische verklaring.
De informele setting destijds met Poetin en de Oranjes is niet te vergelijken met het zorgvuldig georkestreerde werkbezoek aan Washington van een staatshoofd en een premier. Zij vertegenwoordigen bovendien een land dat van oudsher nauw met de Verenigde Staten is verbonden.
Verder verdieping: Nederlandse banden met Amerika
Bron: De Nederlandsche BankHoe verging het de Oranjes in het verleden bij bezoeken aan het Witte Huis?
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn op pakweg dertig handelsmissies geweest met vertegenwoordigers van bedrijven en werkgeversverenigingen. Ook al enkele keren naar de Verenigde Staten.
Amerika grootste internationale netto-investeerder in Nederland
Het nut van handelsmissies geleid door de Koning wordt in het bedrijfsleven hoog ingeschat. ‘Alle deuren gaan voor je open,’ klinkt het vaak. Amerika is al jaren de grootste internationale netto-investeerder in Nederland, aldus De Nederlandsche Bank.
Omgekeerd heeft Nederland een lange financiële relatie met de Amerikanen. In 1782 verstrekte – toen nog – de Republiek de Verenigde Staten een lening van 5 miljoen gulden, die cruciaal was voor de economische stabiliteit van het jonge land. Nog altijd behoort Nederland –met Japan, het Verenigd Koninkrijk en Canada – tot de grootste investeerders in Amerika.