Israëls Iron Dome-luchtafweer iets voor Europa? Zoveel kost het

Is Israël’s Iron Dome een goede blauwdruk voor een Europese luchtverdedigingssysteem? Hoe werkt de Iron Dome? En hoeveel kost het?

Van alle Israëlische luchtverdedigingssystemen is Iron Dome verreweg het bekendst. In de jaren negentig – toen het noorden van het land ook al onder vuur lag van de Libanese terreurgroep Hezbollah – ontstond de wens tot ontwikkeling van een eigen korteafstands-antiraketsysteem. Volgens het Pentagon was het gedoemd te mislukken.

Het ministerie van Defensie in Washington adviseerde Israël een goedkoper Amerikaans alternatief te proberen. Maar de Israëlische generaal Daniel Gold, gepromoveerd wiskundige, hield vol dat Israël zo’n eigen afweersysteem nodig had.

Hoe Israël met lasers drones uit de lucht schiet: dit is de Iron Beam

Naar het artikel
Meer van Nard Lodewijk

Amerika overtuigd van Iron Dome

In 2005 had Gold ook in eigen land alle weerstand overwonnen en werd het concept voor Iron Dome goedgekeurd. Het militaire technologiebedrijf Rafael en het civiele en militaire luchtvaartbedrijf Israel Aerospace Industries, beide van eigen bodem, ontwikkelden het systeem.

Lees ook | Wordt de oorlog in Gaza hervat? Ontwapening Hamas kan dat voorkomen

Het aanvankelijk sceptische Washington raakte overtuigd van Israëls technologische superioriteit en doneerde vanaf 2011, zodra de eerste Hamas-raket uit Gaza uit de lucht werd geschoten, zelfs enkele miljarden dollars voor Iron Dome.

Hoe werkt de Iron Dome?

Het werkt als volgt: nadat een radarsysteem een inkomende raket detecteert, berekent het controlecentrum waar die zal neerkomen.

Voor de onderschepping wordt uit een van Israëls tien ‘batterijen’ met lanceerinstallaties een afweerraket geschoten die de vijandige raket in de lucht tot ontploffing brengt.

Hoeveel kost de Iron Dome?

Het produceren van één batterij kost naar schatting zo’n 100 miljoen dollar, berekende het Center for Strategic and International Studies.

Projectielen die volgens de berekeningen in onbewoond gebied zullen belanden, worden niet onderschept om geen dure munitie te verspillen. De kosten per onderschepping zijn hoog: zo’n 40.000 tot 50.000 dollar.

Wat is een alternatief voor een Iron Dome?

Alleen al in het eerste jaar van de oorlog die Hamas op 7 oktober 2023 begon, zijn volgens het Israëlische leger minstens 26.000 raketten afgeschoten. Bij zulke aantallen zijn de kosten enorm en kan Iron Dome overbelast raken.

Daarom heeft Israël sinds 2020 een alternatief: Iron Beam. Dat verhit en vernietigt raketten in de lucht met behulp van glasvezel-laserstralen, die veel goedkoper zijn dan afweerraketten en geen eindige voorraad hebben.

Lees ook | Hoe Israël met lasers drones uit de lucht schiet: dit is de Iron Beam

Iron Dome (maximaal 70 kilometer) en Iron Beam (maximaal 10 kilometer) werken alleen tegen projectielen van dichtbij, zoals die uit Gaza en Libanon. Om aanvallen af te weren vanuit het veel verder gelegen Jemen, vanwaar de Houthi’s de laatste anderhalf jaar ballistische raketten op Israël afschieten, zijn andere systemen nodig.

Dat geldt ook voor de vele aanvallen van Iran, dat vorig jaar op 13 april en 1 oktober in totaal bijna 400 drones en kruis- en ballistische raketten afvuurde. Daarvoor zijn de David’s Sling en Arrow nodig.

Deze systemen kunnen geavanceerde raketten onderscheppen die respectievelijk van maximaal 300 en 2.400 kilometer afstand zijn gelanceerd. Logischerwijs zijn ze ook een stuk duurder: de productiekosten voor David’s Sling zijn 250 miljoen dollar, terwijl elke interceptie zo’n 700.000 dollar kost. De ontwikkeling van Arrow kost zelfs 700 tot 800 miljoen dollar, en elke onderschepping nog eens minstens 2 miljoen dollar.

Iron Dome: een gelaagd afweersysteem. Ook voor Europa?

Zo heeft Israël een gelaagd afweersysteem dat al jaren onder grote druk zijn waarde bewijst, ook de afgelopen weken nog vrijwel dagelijks. Oekraïne zal gezien de vele Russische drone- en raketaanvallen jaloers toekijken. Kan Israël zijn luchtafweersystemen niet met Kyiv delen?

Geen sprake van, zei Benjamin Netanyahu desgevraagd al in 2023. Gezien Ruslands vriendschap met Iran zou het volgens de Israëlische premier een te groot risico zijn als de systemen in Russische handen vielen.

Lees ook | Mevrouw Sara ‘Mileikowsky’ heeft als enige écht vat op Benjamin Netanyahu

Als Israël ook daarvoor vreest bij andere (Oost-)Europese landen, zullen die op eigen kracht luchtafweersystemen moeten ontwikkelen. Met het superieure Israël als grote voorbeeld.