De Amerikaanse inval in Venezuela raakt ons koninkrijk, vanwege de nabijheid van de Caribische Nederlanden. Kunt u bezorgde Nederlanders geruststellen?
‘Zeker. Maar eerst wil ik duidelijk zijn: Nicolás Maduro is een crimineel. Hij heeft een lange geschiedenis van misbruik van zijn bevolking en respecteert mensenrechten en democratie niet. Recent voerde hij de drugssmokkel naar Amerika op, een bedreiging voor onze nationale veiligheid.
‘Tegelijk heb ik als ambassadeur de zorgen over Curaçao, Aruba en Bonaire echt op mijn radar staan. We zijn in nauw contact met ons consulaat op Curaçao, en onze Nederlandse collega’s van de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken. Onze minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft er een positief gesprek over gehad met zijn ambtsgenoot David van Weel.
‘We zijn ons ervan bewust dat we rekening moeten houden met onze vrienden uit Nederland en de Caribische delen, zodat onze relatie geen schade zal ondervinden. Ook omdat Nederland en de eilanden geliefd zijn onder Amerikaanse toeristen en investeerders.’
Nederland heeft de gezamenlijke antidrugsoperaties met Amerika in het gebied stopgezet vanwege de situatie. Baart u dat zorgen voor de strijd tegen drugssmokkel?
‘Zoals je je kunt voorstellen, omdat Venezuela in onze achtertuin ligt, hebben wij ons eigen perspectief op de zeer schadelijke drugshandel.
‘Ik begrijp dat Nederlanders een ander idee hebben van hoe die stroom te verhinderen, maar gezien de doden die in ons land vallen door fentanyl en andere drugs, konden we niet blijven toekijken. Dus ik prijs de krachtige opstelling van minister Rubio.’
De arrestatie van Nicolás Maduro, samen met zijn vrouw Cilia Flores, is door Amerika gerechtvaardigd als politieactie, zonder een beroep op het internationaal recht. Gelooft de regering-Trump daar nog wel in?
‘Vanuit het perspectief van onze regering werd ons land aangevallen. Met Maduro, en daarvoor Hugo Chávez, was er al twintig jaar een wrede dictatuur die schadelijk was voor de eigen bevolking en die Amerika bedreigde door de instroom van dodelijke drugs te faciliteren.
‘Hij was al aangeklaagd in New York, dus hem oppakken, was de juiste ingreep op het juiste moment. Hij krijgt een eerlijk proces, en Venezuela heeft voor het eerst in decennia weer hoop en een kans op democratisering. Ik vind eerlijk gezegd dat de president uitstekend heeft meegewerkt. De NAVO is een perfect voorbeeld van hoe sterk wij als Verenigde Staten geloven in multilaterale samenwerking.’
Popolo: America first, maar Europa blijft een vitale partner
Uw regering richt zich met de Nationale Veiligheidsstrategie juist vooral op het westelijk halfrond als Amerikaanse invloedssfeer. Waar blijven Nederland en Europa in dat plan? In welke invloedssfeer liggen wij?
‘Onze Veiligheidsstrategie komt neer op America first, maar niet America alone. President Trump en minister Rubio maken in dat document duidelijk dat we ons halfrond veel te lang hebben verwaarloosd. De vorige regering heeft wel een prijs op Maduro’s hoofd gezet, maar deed vervolgens niks. Dus Trump zei: we kunnen deze drugs niet tolereren, en zijn mensenrechtenschendingen ook niet.
‘Hoewel wij Amerikanen op het westelijk halfrond leven, trekken we ons op geen enkele manier terug uit Europa of relativeren we het belang ervan. We moedigen het continent aan om meer uit te geven aan defensie, de economie te laten groeien en onze gedeelde culturele waarden in stand te houden.
‘In onze Veiligheidsstrategie staat een hoofdstuk over het herstel van de grootsheid van Europa, dat in de woorden van Rubio een “vitale” partner is.
‘In mijn ogen is Nederland een leider in Europa als het gaat om de NAVO, om de EU, om handel en om vooruitdenken. Ik zie de Veiligheidsstrategie als gids voor hoe we samen de taart kunnen vergroten.’
U ziet uw taak als ambassadeur niet als die van een boodschapper van slecht nieuws?
‘Nee, dit is juist een historische kans om de banden tussen onze landen te versterken: de handelsbetrekkingen en het gezamenlijk veiligheidsbeleid.’
Joe Popolo over Europa, waarden en gecontroleerde migratie
De Nationale Veiligheidsstrategie waarschuwt voor ‘uitwissing van de beschaving’ in Europa. Geldt dat ook voor Nederland?
‘Die term slaat wat mij betreft vooral op de culturele waarden die we delen en wat de relatie van onze beide landen uniek maakt. Zoals het belang van mensenrechten, democratie en individuele vrijheid. De president en minister Rubio willen dat Europa en landen als Nederland zuinig zijn op wat hen groots heeft gemaakt, om groots te kunnen blijven.’
Minister Rubio verklaarde begin deze maand dat alle Amerikaanse ambassades in de wereld verplicht zijn om ‘migratie-gerelateerde misdaden’ te melden aan het departement. Heeft dat daarmee te maken?
‘Het punt is dat ongecontroleerde massamigratie een probleem is. Onze vorige regering heeft tussen de 15 en 20 miljoen mensen toegelaten die niet door een juridisch proces zijn gegaan. Dat is verkeerd. Ja, onze economieën hebben migranten nodig, maar wel via de legale, beheerste weg, en alleen wie zich wil aanpassen en onderdeel wil uitmaken van onze cultuur.’
Lees ook | Trump kijkt naar Groenland, Jetten kijkt naar de VVD – en niemand kijkt naar Nederland
In Europa zijn er grote zorgen over Groenland. Regeringsleiders, inclusief premier Dick Schoof, ondertekenden een verklaring die stelt dat Groenland van Denemarken is, en van Denemarken alleen. Hoe ziet u dat?
‘Ik heb er niet met Schoof over gesproken, maar laten we een stapje terug doen. Er zijn nu Chinese en Russische schepen rondom Groenland. Dit is niet alleen een Amerikaanse zaak, maar een dreiging voor de hele NAVO.
‘Juist iemand als president Trump is in staat om een manier te bedenken om onze nationale veiligheid en tegelijk die van andere NAVO-landen te beschermen.’
NAVO-uitdagingen en Groenland: Popolo prijst Nederlands leiderschap
Vorig jaar is de alliantie nog bij elkaar gehouden door de afspraak om de defensie-uitgaven te verhogen tot 5 procent van het nationaal inkomen. Groenland zet de boel weer op scherp. Blijft de NAVO intact?
‘Wij steunen de NAVO volop, die alliantie is cruciaal voor ons. Maar Trump heeft wel ruimte nodig om de veiligheid te bewaken voor Noord-Amerika en voor de NAVO. En als daar een uitdaging ligt, waarover lang niet is gepraat en waaraan niets wordt gedaan, dan is het terecht dat de president zich daarmee bemoeit.
‘Hetzelfde geldt voor de 5 procent. Tot voor kort had niemand durven zeggen dat de NAVO akkoord zou gaan met zo’n grote verhoging van de defensie-uitgaven.
‘Ik moet de Nederlanders complimenteren voor hun leiderschap in dezen. Ook vanwege de prestatie van secretaris-generaal Mark Rutte om de NAVO zover te krijgen. Ik heb groot respect voor hem.’
De regering-Trump kreeg de kritiek isolationistisch te zijn, omdat Amerikaanse troepen en geld werden teruggetrokken uit ontwikkelingslanden.
Fel: ‘Daar ben ik het niet mee eens. President Trump heeft zich wereldwijd al met acht of negen conflicten bemoeid, zoals Gaza, Azerbeidzjan-Armenië, Thailand-Cambodja en India-Pakistan. En kijk hoeveel tijd hij investeert in een oplossing in Oekraïne.
‘Het vreet echt aan hem hoeveel mensenlevens daar verloren gaan, en het frustreert hem dat er maar geen oplossing komt. Al geloof ik dat die snel komt, dankzij hem. Het is dus echt niet waar dat Trump zich niets aantrekt van wat er elders in de wereld gebeurt.’
U hebt veel bezoeken afgelegd in uw eerste maanden als ambassadeur. Veel bedrijven…
‘… en voetbalstadions! Ik ben in vier van de achttien stadions van de Eredivisie geweest, en bij ADO Den Haag. Ajax was indrukwekkend om te zien, maar Telstar is net gepromoveerd en heeft tweeduizend stoelen moeten bijbouwen in het stadion.
‘Elke gemeenschap hier is uniek en daar wil ik als ambassadeur graag mee kennismaken. Plus: ik ben dol op Nederlands voetbal!’
Hoe is het om als ondernemer nu ambassadeur te zijn? En hoe kunt u de zakenrelatie met Nederland verstevigen?
‘Mijn ervaring als ondernemer helpt. Organiseren, doelen stellen, teams aansturen en afrekenen op resultaten – dat moet een ambassadeur ook kunnen.
‘Het team hier is van de hoogste kwaliteit. Nederlanders weten misschien niet hoe ervaren je moet zijn om als diplomaat in Den Haag te mogen werken. Voor mij, als politiek benoemde ambassadeur, is het een geweldige eer zo’n topteam te leiden.
‘Ik ben letterlijk de Amerikaanse droom’
‘Het Nederlandse bedrijfsleven heeft ongelofelijk sterke leiders als het gaat om farmaceutische bedrijven, halfgeleiders, tech en financiële diensten.
‘Daar liggen kansen: we hebben een handelsoverschot met Nederland, deels vanwege de Rotterdamse haven, maar ook een handelstekort met Europa. Het is mijn rol te zorgen dat beide handelsstromen groeien.
‘Juist in Nederland overlappen onze handelsbelangen met onze nationale veiligheidsbelangen, vanwege de chipindustrie van ASML, Nexperia en andere bedrijven.’
Popolo prijst ingreep Karremans bij Nexperia als veiligheidsmaatregel
Hoe waardeert u de recente ingreep van VVD-minister van Economische Zaken Vincent Karremans bij Nexperia, dat te veel in Chinese handen zou komen?
‘Dat is aan de regering hier, maar ik denk wel dat de minister terecht zag dat dit een kwestie van nationale veiligheid was.
‘De Nederlanders zijn naar de rechter gestapt en volgen volgens mij het juiste juridische proces. Voor ons is het ook een belangrijke veiligheidskwestie, en onze landen hebben nauw samengewerkt in deze zaak.’
Welke rol speelt u als ambassadeur in het bewaken van de halfgeleiderindustrie?
‘Gelukkig zijn de Nederlandse regering en ASML het eens met onze regering dat sommige technologie niet in de verkeerde handen moet vallen. Het is van het hoogste belang dat we samenwerken om te zorgen dat die technologie op de juiste manier wordt gebruikt.’
U hebt uw zakelijke belangen op afstand geplaatst. Mist u het ondernemerschap?
‘Ik mis het een beetje, maar ik heb altijd het verlangen gehad om mijn land te kunnen dienen. Mijn overgrootouders komen uit Ierland en Italië, zij waren straatarm. Mijn ouders waren allebei eerstegeneratiestudenten.
‘Ik ben letterlijk de Amerikaanse droom en een voorbeeld van de bijdrage die immigratie, mits legaal en beheerst, kan leveren aan de samenleving. Dankzij de Verenigde Staten kon ik een succesvolle carrière opbouwen als ondernemer, en andersom kan ik nu iets terugdoen voor mijn land.’
Op 4 juli bestaan de Verenigde Staten 250 jaar. Gefeliciteerd alvast. Wat gaan de Nederlanders ervan merken?
‘Jullie republiek was de eerste die de Verenigde Staten erkende, door middel van de kanonschoten vanaf Sint-Eustatius in november 1776.
‘Ik zal daar eind dit jaar ook een herdenking bijwonen. En John Adams, de latere president, was de eerste ambassadeur hier. Een nieuwtje voor jullie: later dit jaar dopen we mijn residentie om tot John Adams House.
‘We hebben een lange, diepe en ook persoonlijke band met de Nederlanders die we niet hebben met andere landen.
‘Die band moet dit jubeljaar centraal staan. Nederlanders mogen voelen dat ze onderdeel zijn van het ontstaan van Amerika en mede aan de basis staan van democratie, vrijheid en mensenrechten.’
Popolo over de Nederlandse kabinetsformatie
De Nederlandse partijen zijn aan het formeren. Wat verlangt u van de nieuwe regering?
‘Dat we samen kunnen werken aan de uitdagingen en kansen die we samen hebben. Dat betekent dat we moeten werken aan een sterke NAVO, een sterk en veilig Nederland en aan meer handel tussen onze landen.
‘Amerika moet praten over racisme, maar niet op Margraten, dat is een geheiligde plek’
‘Voor de gewone Amerikaan is niet uit te leggen dat we tientallen miljarden dollars investeren in een vruchtbare samenwerking in de NAVO, maar er tegelijkertijd binnen Europa geen importheffingen zijn die voor de Verenigde Staten wel gelden, waardoor Amerikaanse bedrijven geen eerlijke concurrentiepositie hebben.’
U begon als ambassadeur met een kleine rel: op de Amerikaanse begraafplaats Margraten zijn panelen weggehaald over de rol van Afro-Amerikaanse soldaten in de bevrijding van Nederland. Een fout?
‘Er was veel misinformatie, vooral de Amerikaanse pers was erg oneerlijk. Die begraafplaats is er om de 30.000 Amerikaanse soldaten die zijn gesneuveld, van wie meer dan 8.000 daar zijn begraven, te eren en te herdenken.
‘Ze wordt onderhouden door Nederlandse gezinnen, uit dankbaarheid voor de offers die Amerikanen hebben gebracht. Tegelijk klopt het dat Amerika een grote vlek op het blazoen heeft als het gaat om racisme, discriminatie en segregatie. Daar moeten we als samenleving over praten. Maar niet op Margraten, dat is een geheiligde plek.
‘Het is een misvatting dat de bijdrage van Afro-Amerikaanse soldaten zou zijn uitgewist. Er zijn volop plekken waar hun geschiedenis wordt verteld. Op individuele panelen, over de zwarte soldaat Willmore Mack bijvoorbeeld.
‘Soms worden die panelen gewisseld, om andere verhalen naar voren te brengen. Daar zit geen politieke agenda achter. Er is één paneel weggehaald, maar ik heb nieuws: er komt deze maand nog een nieuw paneel bíj in Margraten. En dat gaat specifiek over de rol van Afro-Amerikaanse soldaten die hun leven hebben gegeven voor de bevrijding van Nederland.’
Wat kunnen Nederlanders leren van Amerikanen in de omgang met hun geschiedenis?
‘Nederlanders hebben het volste recht om net zo trots te zijn op Nederland als de Amerikanen op de Verenigde Staten. Een landje van 18 miljoen mensen dat zo’n grote impact heeft gehad op de wereldgeschiedenis, inclusief de stichting van New York en later van de Verenigde Staten.
‘Maar ook de verspreiding van de principes van democratie, de rechtsstaat en vrijhandel over de hele wereld. En wij Amerikanen zouden hier vandaag niet zijn als de Nederlanders ons niet zo vroeg hadden erkend en geld geleend. Dank jullie wel nog, we zijn het niet vergeten!’
Joe Popolo (Boston, 1967). Sinds oktober de Amerikaanse ambassadeur in Nederland. Leidde tussen 1997 en 2019 The Freeman Company, ‘s werelds grootste marketing- en evenementenbedrijf. Richtte in 2017 investeringsmaatschappij Charles & Potomac Company op. Heeft drie kinderen met zijn vrouw Chris.
