Toch staat niets vast. Niet op de pedalen en niet in de politiek. Zoetemelk won de Tour de France namelijk wel degelijk één keer, in 1980. En de vraag is of Marine Le Pen nu ook die ene keer gaat winnen. Alle peilingen wijzen haar aan als grote favoriet, hoewel de presidentsverkiezingen pas in 2027 zijn.
De rechtszaak als obstakel voor het presidentschap van Marine Le Pen
Alleen kan de rechter die opmars tegengehouden. Afgelopen jaar is Marine Le Pen (57) veroordeeld wegens fraude. Ze mag zich de komende vijf jaar niet verkiesbaar stellen. Over een paar weken dient het hoger beroep: als de rechter de straf handhaaft, is de politieke carrière van Le Pen zo goed als zeker voorbij.
Dat is volgens sommigen terecht: wie de wet overtreedt, wordt gestraft. Maar anderen vrezen een klap in het gezicht van de Franse kiezer.
Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou Marine Le Pen in de eerste ronde namelijk winnen met 34 procent van de stemmen, peilde onderzoeksbureau Elabe vorige maand. Haar rechterhand en tweede man Jordan Bardella (30) scoort ook goed.
De populariteit van Rechts-radicaal houdt aan in Frankrijk
Als niet Le Pen maar hij de kandidaat zou zijn namens het rechts-radicale Rassemblement National, zou hij als eerste eindigen met zelfs 37 procent van de stemmen.
Bardella en Le Pen vormen een goed draaiende tandem met een stevige electorale basis
Economisch dagblad Les Echos vroeg de Fransen onlangs naar hun favoriete politici. Jordan Bardella werd eerste, Marine Le Pen tweede. En niet alleen rechts-radicale Fransen zijn fan. Ook centrumkiezers zijn gecharmeerd van het tweetal.
‘Dit laat zien dat hun populariteit geen tijdelijk verschijnsel is. Bardella en Le Pen vormen een goed draaiende tandem met een stevige electorale basis,’ schreef de nuchtere zakenkrant.
Die populariteit komt niet uit de lucht vallen. Marine Le Pen volgde in 2011 haar vader Jean-Marie Le Pen op en werd partijleider van het, zoals het toen nog heette, Front National. Sindsdien waait er een nieuwe wind in de partij. Het wordt wel het ‘fatsoensoffensief’ genoemd.
Het fatsoensoffensief van Le Pen
Zo nam Marine Le Pen afscheid van het antisemitisme van haar vader. Ze verbreedde het verkiezingsprogramma: het ging niet meer alleen over migratie en islam. Er kwam meer aandacht voor sociaal-economische kwesties.
In het parlement gedraagt ze zich doorgaans fatsoenlijk, terwijl haar vader een vechtersbaas was die vaker schreeuwde dan met argumenten kwam.
Wat voor veel kiezers ook telt: Le Pen is een vrouw en ze toont empathie. Terwijl Jean-Marie Le Pen rondliep met een kunstoog, soms zelfs met een zwart lapje ervoor, koos Marine Le Pen voor een ingetogen en elegant uiterlijk.
De rechtse krant Le Figaro bestudeerde met specialisten hoe de politicus in twintig jaar carrière van uiterlijk veranderde. De conclusie: Marine Le Pen ziet er inmiddels uit als een doodgewone, vriendelijke buurvrouw. ‘Le look tout sauf extrême,’ noemde Le Figaro het. Marine Le Pen moet er allesbehalve extreem uitzien.
Illustratief is dat ze geregeld voor fotografen poseert met één van haar katten. Ze heeft er drie thuis en noemt zichzelf ‘een kattenvrouwtje’. Van Jean-Marie Le Pen is vooral de foto beroemd waarop hij poseert met zijn twee grote dobermanns.
Marine Le Pen wil wél de macht hebben
‘Jean-Marie Le Pen heeft nooit echt kans gehad om te winnen, omdat de meeste Fransen hem óf een gevaar voor de democratie vonden, óf niet competent genoeg om president te zijn. Dat vonden zelfs veel van zijn eigen aanhangers,’ zegt politicoloog Sylvain Crépon (56) van de Université de Tours. Velen steunden Jean-Marie Le Pen omdat hij herrie schopte, niet om het land te regeren.
Marine Le Pen wil juist wel de macht in handen krijgen. ‘Daarom gedraagt ze zich als het spiegelbeeld van haar vader: ze wil niet als een gevaar voor de democratie worden gezien, en wel als competent.
Ze wil geloofwaardig en serieus overkomen. Maar vergeet niet dat het partijprogramma 
in essentie weinig is veranderd. Het gaat nog steeds vooral over migranten en veiligheid.’
Le Pens aanpak werpt vruchten af. In de Tweede Kamer, de Assemblée, leidt ze de grootste fractie. Bij de Europese verkiezingen eindigde haar partij als eerste. Bij presidentsverkiezingen is het aantal stemmen voor Le Pen in tien jaar meer dan verdubbeld. En bij parlementsverkiezingen is het aantal stemmen op de partij in twaalf jaar vertienvoudigd.
Maar: Le Pen eindigde bij de presidentsverkiezingen in 2017 en 2022 dus als tweede, achter Emmanuel Macron.
‘De partij worstelt met een dilemma,’ zegt onderzoeker Crépon. ‘Als de partij te radicaal is, dan
wordt ze gemarginaliseerd, dan haken kiezers af. Maar als de partij te normaal wordt, dan wordt ze net als andere partijen. Dan haken kiezers ook af. Marine Le Pen zoekt naar het beste evenwicht.’
De opmars van Le Pen wordt nu ook bedreigd door haar eigen faux pas. Ze is afgelopen maart veroordeeld. Le Pen, haar collega’s en haar partij ontvingen elf jaar lang voor miljoenen aan Europese subsidies. Die waren bedoeld voor het betalen van parlementair assistenten in het Europees parlement. Maar het geld werd clandestien gebruikt voor de partij in Frankrijk, oordeelde de rechter.
Alle ogen op het hoger beroep van Le Pen
De politicus kreeg een celstraf van vier jaar, waarvan twee jaar voorwaardelijk, en een boete van 100.000 euro. Maar die straffen werden opgeschort in afwachting van het hoger beroep dat Le Pen aantekende.
Gevoeliger lag vooral een ander deel van de straf: Le Pen mocht zich per onmiddellijk en vijf jaar lang niet meer verkiesbaar stellen. Want de rechter vindt een frauderende politicus een bedreiging voor de democratie. En die straf werd meteen van kracht, en niet opgeschort vanwege het hoger beroep.
‘Het is een politieke heksenjacht,’ zei Le Pen over het vonnis. Ze is ervan overtuigd dat de rechterlijke macht haar politieke ambities wil dwarsbomen. Le Pen mag zich niet verkiesbaar stellen tot maart 2030, en de presidentsverkiezingen zijn al in 2027.
Le Pen heeft al haar hoop gevestigd op het hoger beroep. Ze is onschuldig, zegt ze, en dat zal ze aantonen. De zaak dient van 13 januari tot 12 februari. Het vonnis wordt komende zomer verwacht.
Houdt rekening met alle mogelijke uitkomsten in de rechtzaak met Le Pen
‘Er is nog nooit met zo veel spanning uitgekeken naar een rechtszaak als deze, want de uitkomst kan de toekomst van de Franse politiek bepalen,’ zegt rechtsgeleerde Marthe Bouchet (36) van de Université Sorbonne Paris Nord.
‘Als ze wordt vrijgesproken, kan Le Pen zich zonder problemen weer verkiesbaar stellen. Maar als ze opnieuw wordt veroordeeld, dan zijn alle ogen gericht op welke straf ze krijgt.’
In de Franse wet staat dat een politicus die overheidsgeld ontvreemdt, verplicht als straf krijgt dat hij of zij zich niet meer verkiesbaar mag stellen
Er zijn nogal wat opties. De celstraf kan lichter of zwaarder zijn. Het ‘niet verkiesbaar zijn’ kan worden gehandhaafd, aangepast of geschrapt. De grote vraag is of de rechter puur de letter van de wet zal toepassen of rekening houdt met de politieke consequenties.
‘In de Franse wet staat dat een politicus die overheidsgeld ontvreemdt, verplicht als straf krijgt dat hij of zij zich niet meer verkiesbaar mag stellen,’ zegt jurist Bouchet. ‘Daar mag alleen van worden afgeweken als dat met goede en specifieke redenen wordt gemotiveerd.
Maar dat is de ene kant. Want de Constitutionele Raad heeft bepaald dat ook moet worden meegewogen of de keuzevrijheid van de kiezer niet wordt aangetast.’
Dat is precies wat hier speelt. Marine Le Pen is één van de populairste politici van het land. Als zij zich niet kandidaat mag stellen, zijn miljoenen kiezers hun politieke favoriet kwijt.
‘De rechter moet in hoger beroep dus een afweging maken, wikken en wegen tussen recht en politiek. En dat is een ingewikkelde kwestie die zich niet eerder in de landelijke Franse politieke heeft voorgedaan,’ aldus Bouchet.
Het is alsof justitie en politiek, die normaal strikt gescheiden moeten zijn, door elkaar lopen.
Wat betekent de Le Pen rechtszaak voor de toekomst van Frankrijk?
Als de rechter in hoger beroep Le Pen schuldig bevindt, maar beslist dat ze toch mee mag doen aan de verkiezingen, is dat dan een bedreiging voor het functioneren van de Franse democratie? De rechter die afgelopen jaar in eerste instantie het vonnis uitsprak, vond van wel: een frauderende en veroordeelde politica hoort het niet op het pluche, aldus het vonnis.
Maar als Le Pen straks schuldig wordt bevonden en ze mag níet meedoen aan de verkiezingen, heeft de Franse kiezer dan wel de vrijheid om te stemmen op wie hij of zij wil? De Constitutionele Raad vindt dat een risico.
Mocht het voor Marine Le Pen slecht aflopen, dan heeft ze haar keus al gemaakt. De populaire Jordan Bardella wordt in dat geval haar vervanger en de kandidaat bij de verkiezingen voor Rassemblement National. Hij loopt zich al volop warm.
Bardella toert momenteel door heel Frankrijk om zijn nieuwste boek te promoten, met de titel Wat de Fransen willen. In dat boek noemt hij Marine Le Pen overigens maar één keer. Bijna aan het einde, op bladzijde 383. Alsof ze er al nauwelijks meer toe doet. 