De feiten: Japan heropent grootste kerncentrale van de wereld
Bronnen: CNN, Japan TimesVijftien jaar na de natuurramp bij de kerncentrale van Fukushima, heropent Japan begin volgende week ’s werelds grootste kerncentrale: de Kashiwazaki-Kariwa.
Premier Sanae Takaichi noemt kernenergie cruciaal voor de energietransitie. Ook hekelt ze dat Japan nu nog voor 70 procent afhankelijk is van fossiele brandstoffen, die het bijna geheel importeert. Dat kostte Japan in 2024 ongeveer 58 miljard euro, volgens CNN.
Takaichi voert dan ook uitgebreid campagne voor de heropening van kerncentrales. Daarvoor is ze wel afhankelijk van lokale overheden. Vorige maand stemde het parlement van de regio Niigata voor de heropening van één van de zeven reactoren van Kashiwazaki-Kariwa.
Bezorgde geluiden om ramp bij Fukushima
Die stemming verliep niet zonder tegengeluid. Ongeveer driehonderd demonstranten demonstreerden voor het lokale overheidsgebouw.
Zij wantrouwen het bedrijf achter de reactoren, TEPCO. Dat beheerde ook de reactoren van de kerncentrale van Fukushima ten tijde van de ramp in 2011.
Die ramp, waarbij ongeveer 20.000 mensen omkwamen, bezorgde Japan een trauma. Het land sloot direct al zijn kerncentrales.
Pas vanaf 2015 werden die centrales geleidelijk heropend. Inmiddels zijn 14 van de 33 kerncentrales die nog operationeel zijn, gereactiveerd.
Wie zegt wat over de heropening van de grootste kerncentrale in de wereld?
Bronnen: Prime ministers office of Japan, Global Post, CNN, Japan Times, Nuclear for Australia- Japanse premier Sanae Takaichi: ‘Het zekerstellen van betaalbare energie is essentieel voor het Japanse volk en de Japanse industrie. Energie van binnenlandse oorsprong, met een nadruk op kern- en zonne-energie, zal cruciaal zijn.’
- Demonstranten tegen de heropening van Kashiwazaki-Kariwa: ‘We mogen de lessen van Fukushima nooit vergeten.’
- TEPCO, eigenaar van de centrale: ‘We hebben de lessen van Fukushima geleerd.’
- Gouverneur Hideyo Hanazumi van de regio Niigata: ‘Hoewel het publieke debat verdeeld blijft, verwacht ik dat er met de tijd meer begrip voor de heropening zal komen.’
- Nucleair expert Tony Irwin: ‘De veiligheid van kerncentrales is sinds “Fukushima” drastisch verbeterd.’
EW’s visie: Japan had veel eerder terug moeten grijpen op nucleaire energie
Door: Valentijn Arends, redacteur Buitenland‘Fukushima’ kreeg het stempel van ‘grootste kernramp sinds “Tsjernobyl”‘. Bij die kernramp in de Sovjet-Unie (1986) vielen naar schatting honderden tot wel honderdduizenden doden.
Maar hoewel de gebeurtenissen van maart 2011 zeker een ramp waren, was er in Japan geen sprake van een kernramp. Slechts bij één persoon (een medewerker van de centrale van Fukushima) is vastgesteld dat hij overleed door vrijgekomen straling.
Dat stralingslek deed zich voor na een aardbeving met een kracht van 9 op de schaal van Richter. De kerncentrale ondervond niet zozeer schade door de aardbeving zelf. Wel veroorzaakte de beving een tsunami, die ertoe leidde dat de kernreactoren uitvielen.
Speciale vloedmuren in de reactoren hadden de installatie moeten beschermen tegen de tsunami, maar die waren te laag. De overstroming schakelde de dieselgeneratoren uit die verantwoordelijk waren voor de koeling in de centrale.
Er zijn sinds 2011 grote stappen gezet in het verbeteren van de bescherming tegen tsunami’s. Vooral als het gaat om de plaatsing van de dieselgeneratoren.
Overreactie na ‘Fukushima’
De meeste slachtoffers in 2011 stierven als gevolg van de aardbeving. De vloedgolf veroorzaakte de meeste doden (naar schatting 16.000), concludeerden de Verenigde Naties in 2020. Er vielen 1.984 doden door de rommelige evacuatie.
Toch sloot Japan na de ramp onmiddellijk al zijn 54 kerncentrales. Daardoor viel 30 procent weg van de energie die het opwekte.
Volgens het Duitse IZA-onderzoeksinstituut werd energie daardoor zo duur, dat als gevolg hiervan tussen 2011 en 2014 liefst 1.280 Japanners stierven in de winterse kou. De sluiting van de kerncentrales leidde dus tot 1.279 meer doden dan bij de ‘kernramp’ zelf.
Vanwege deze vermeende kernramp besloot in 2013 toenmalig bondskanselier Angela Merkel alle Duitse kerncentrales uit te faseren. In 2025 sloot Duitsland zijn laatste kerncentrales en blies het de lege gebouwen op.
Sluiting kerncentrales kostte miljarden
In Duitsland kostte het sluiten van de helft van alle kerncentrales circa 12 miljard euro per jaar, volgens onderzoek van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research.
Ook de sluiting van kerncentrales in Japan kostte miljarden. Het ging om een daling van 0,6 procent van het nationaal inkomen, schat de Ritsumeikan-universiteit in Kyoto. Dat staat nog los van de tientallen miljarden euro’s aan importkosten van fossiele brandstoffen.
Zulke klappen kunnen de stagnerende Japanse en Duitse economieën niet makkelijk opvangen. Dat Japan over het trauma van Fukushima heen stapt, is dan ook dapper en verstandig. Een stap waar Europa, in het bijzonder Duitsland, een voorbeeld aan zou moeten nemen.
Wellicht dat kanselier Friederich Merz tot hetzelfde inzicht is gekomen. De Duitse kernuitstap was ‘een grote strategische fout’, zei hij eerder deze week. ‘Duitsland heeft nu de duurste Energiewende in de hele wereld, heeft onbetaalbare energie en een serieus tekort aan energieopwekking.’