De feiten: Groenland gesust, niet door het Amerikaanse Congres
Bron: EWNa openlijke dreigementen van president Donald Trump richting Groenland bleef een formele reactie van het Amerikaanse Congres uit. Ondanks de grondwettelijke bevoegdheden om het buitenlands en militair handelen van de president te begrenzen, nam het Congres geen resoluties aan en diende het geen wetsvoorstellen in om Trumps handelingsruimte te beperken.
Trump had eerder economische en militaire druk niet uitgesloten om zeggenschap te krijgen over Groenland, een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken en NAVO-gebied. De uitspraken leidden tot onrust bij Europese bondgenoten.
Tijdens het World Economic Forum in Davos dempte Trump zijn toon na overleg met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. Daarmee nam de directe spanning rond Groenland af.
In de Verenigde Staten bleef het Congres ook na die gesprekken stil. Enkele Republikeinse senatoren spraken zich individueel uit tegen annexatie of druk op Denemarken, maar het Congres als geheel nam geen standpunt in en stemde niet over mogelijke vervolgstappen.
Wie zegt wat in het Congres over Groenland
Bron: USA Today, CNBC, The Hill- ‘Groenland moet worden gezien als onze bondgenoot, niet als een bezit,’ zegt Lisa Murkowski, Republikeins senator voor Alaska tegen USA Today.
- ‘De wens van president Trump om Groenland in te lijven is een verspilling van belastinggeld,’ zegt Tom Tillis, Republikeins senator voor North Carolina tegen CNBC.
- ‘Ik steun geen poging van de president om Groenland met geweld of tegen de wil van de bevolking van Groenland en Denemarken – een NAVO-bondgenoot – in te lijven,’ zegt Susan Collins, Republikeins senator voor Maine tegen nieuwssite The Hill.
EW's visie: Het Congres zwijgt, terwijl Trump de grenzen van zijn macht opzoekt
Door: Sam Verbeek, redacteur Tech en Verenigde StatenDie stilte is het gevolg van een partij die is gecentreerd rond één machtscentrum, Donald Trump. Republikeinse politici weten heel goed wat openlijk verzet tegen de president oplevert: gedoe.
Gedoe met de achterban, gedoe met donoren en vooral gedoe bij de volgende voorverkiezing. Wie hem tegenspreekt, ligt eruit. Wie zwijgt, mag blijven zitten. Geen verheven keuze dus, maar wel een praktische.
Kritiek op Groenland blijft zonder gevolg
Dat betekent niet dat iedereen zijn mond heeft gehouden. Een kleine groep Republikeinen heeft zich juist opvallend expliciet uitgesproken. Senatoren als Lisa Murkowski, Susan Collins en John Thune namen publiek afstand van het idee om Groenland onder druk of met geweld in te lijven.
Het zijn dezelfde namen die ook op andere dossiers, zoals migratie, vaker bereid blijken hun eigen president tegen te spreken.
Afgevaardigde Don Bacon ging zelfs nog een stap verder en wees erop dat dit soort plannen in theorie aanleiding kunnen zijn voor een afzettingsprocedure, een zogeheten impeachment. Deze opmerkingen laten zien dat er binnen de Republikeinse Partij wel degelijk grenzen worden benoemd.
Geen gecoördineerde actie in Congres en Senaat
Het getuigt van politieke moed, maar bleef bij individuele signalen. De kritiek leidde niet tot gezamenlijke wetsvoorstellen of gecoördineerde actie. De breuk is zichtbaar, maar zet het systeem nog niet in beweging.
Daardoor is de macht van de president in praktijk groter dan op papier. In de Amerikaanse grondwet heeft het Congres een stevige rol in zaken van oorlog en vrede. Maar wanneer macht niet wordt gebruikt, verdwijnt deze vanzelf.
Trump hoeft die invloed niet af te breken; het Congres doet dat zelf door weg te kijken.
Europese veiligheid en de broze rust rond Groenland
Voor Europa is dat ongemakkelijk. De gesuste spanning rond Groenland laat zien dat persoonlijke gesprekken en diplomatie soms werken. Maar het is de vraag hoelang de rust duurt.
Niet omdat Trump onvoorspelbaar is, dat is niet nieuw, maar er is geen vaste grens meer waar hij tegenaan botst. Als de president nooit publiekelijk wordt teruggefloten, wordt elke volgende stap vanzelf normaal.
Gouverneurs spreken zich uit, maar kunnen niet ingrijpen
Die analyse klinkt inmiddels ook buiten Washington. Tijdens een bijeenkomst in Davos spraken Amerikaanse gouverneurs zich opvallend scherp uit. Andy Beshear, de Democratische gouverneur van Kentucky, noemde Trumps Groenland-aanpak ‘dom’ en stelde dat het Congres zijn rol als tegenmacht heeft opgegeven.
De Democratisch gouverneur van Michigan, Gretchen Whitmer sprak van machtsmisbruik en zei dat congresleden ‘hun werk niet doen’. Zelfs de Republikeinse gouverneur van Oklahoma Kevin Stitt noemde de gang van zaken onnodig en vreemd.
Maar hier geldt: gouverneurs kunnen mopperen, niet ingrijpen.
Stilte als strategie binnen de Republikeinse Partij
Republikeinen rechtvaardigen hun stilte inmiddels als strategie. Zwijgen zou de onderhandelingspositie van de president versterken. Interne kritiek zou hem verzwakken tegenover buitenlandse tegenstanders.
Het klinkt verstandig, maar in werkelijkheid schuift de macht van een gekozen volksvertegenwoordiging door naar één man.
Gevolgen voor Europa en het wegvallen van Amerikaanse tegenmacht
De veiligheid van Europa steunt op afspraken, bondgenootschappen en voorspelbaar gedrag. Als de Amerikaanse politiek geen rem meer heeft, wordt die veiligheid afhankelijk van stemmingen en impulsen.
De kern van het probleem is niet Donald Trump, maar een Amerikaans Congres dat zijn eigen rol niet meer durft te vervullen. Zolang dat zo blijft, is elke crisis slechts tijdelijk gesust.