Beleggen tegen de stroom in: soms is pessimisme de beste koopkans

Het voelt tegenstrijdig om een aandeel te kopen dat een lastige tijd doormaakt en waarover veel slecht nieuws naar buiten komt. Maar voor contraire beleggers is het een signaal dat er ruimte is voor operationeel en koersherstel, zegt Michiel Pekelharing van Beleggers Belangen.

Menselijke emoties spelen een grote rol op financiële markten. Veel eigenschappen die in de oertijd de overlevingskansen sterk vergrootten, zorgen er echter voor dat we in financieel opzicht een verkeerde keuze maken.

Kuddegedrag is daarvan het meest herkenbare voorbeeld. In de prehistorie was het vaak een goed idee om hard weg te rennen als iedereen op de vlucht sloeg. Dat was beter dan eerst zelf te gaan kijken of er echt een sabeltandtijger door het struikgewas kwam aansluipen.

Op financiële markten is het meestal juist een beter idee om de situatie scherp te analyseren, in plaats van met de kudde mee te rennen. Dat is precies de gedachte achter contrair beleggen.

Lees hier alles over het opbouwen, beheren en overdragen van vermogen. Hoe werkt beleggen in de praktijk, welke sectoren zijn booming?

Haaks op marktsentiment

Bij deze stijl draait het om het bewust innemen van een positie die haaks staat op het heersende marktsentiment. Waar de massa verkoopt uit angst, ziet de contrarian juist kansen.

Deze beleggingsstijl kan op de lange termijn mooie rendementen opleveren, maar vraagt om discipline, geduld en een sterke maag.

Op financiële markten wisselen goede en slechte tijden elkaar geregeld af. In periodes van optimisme worden goede vooruitzichten vaak ruimschoots ingeprijsd, terwijl risico’s worden genegeerd.

Omgekeerd kan in periodes van pessimisme de waardering van bedrijven doorschieten naar de onderkant, zelfs wanneer de fundamentele vooruitzichten slechts tijdelijk onder druk staan.

Kijk door de ruis heen

Kopen wanneer anderen verkopen en verkopen wanneer de stemming omslaat naar ongebreideld optimisme klinkt echter eenvoudiger dan het is. Tegen de consensus ingaan betekent vaak dat je tijdelijk ongelijk hebt.

Koersen kunnen verder dalen voordat het herstel inzet, en negatief nieuws blijft soms langer aanhouden dan verwacht. Historisch gezien laten markten echter zien dat overdreven pessimisme vaak gevolgd wordt door bovengemiddelde rendementen.

Voor beleggers die bereid zijn om door de ruis heen te kijken, kan contrair beleggen daardoor een waardevolle aanvulling zijn op een langetermijnstrategie.

Stap 1: Meet het sentiment, niet de emotie

Succesvol contrair beleggen begint bij het onderscheiden van sentiment en emotie. Een koersdaling is op zich geen reden om in te stappen. Pas wanneer het marktsentiment duidelijk negatief is, ontstaan er kansen.

Dit sentiment is meetbaar. Indicatoren zoals extreem lage koers-winstverhoudingen, hoge shortposities (het verkopen van geleende aandelen, waarmee beleggers speculeren op koersdalingen) of een heel hoog handelsvolume tijdens een scherpe koersdaling, geven aan dat beleggers massaal het vertrouwen hebben verloren.

Ook nieuwsberichten over het bedrijf of de bredere markt bieden houvast. Wanneer negatieve verhalen domineren en zelfs solide ondernemingen structureel worden weggezet als ‘onbelegbaar’, is de kans groot dat het slechte nieuws al grotendeels in de koers verwerkt zit.

Contraire beleggers zoeken bewust naar dit soort situaties, maar laten zich niet leiden door dagkoersen of paniekreacties.

Stap 2: Scheid tijdelijke tegenwind van structurele problemen

Niet elk afgestraft aandeel is automatisch een koopje. De cruciale vraag is of de problemen tijdelijk of structureel van aard zijn. Tijdelijke tegenwind kan ontstaan door een economische vertraging, een sectorbrede dip of een eenmalige tegenvaller.

Structurele problemen, zoals blijvend verlies aan concurrentiekracht door een verouderd businessmodel of de opkomst van een nieuwe technologie en een excessieve schuldenlast rechtvaardigen vaak een lagere waardering.

Contrair beleggen vereist daarom grondige analyse. Bedrijven met een sterke balans, stabiele kasstromen en een sterke marktpositie hebben doorgaans meer veerkracht. Wanneer zulke ondernemingen onder druk komen te staan door externe factoren, kan dat een aantrekkelijk instapmoment opleveren.

Lees ook: Wanneer kunt u uw aandelen beter verkopen? Acht signalen – EW

Stap 3: Bouw posities gefaseerd op

Timing is bij contrair beleggen notoir lastig. Markten kunnen langer irrationeel blijven dan beleggers solvabel, is vrij vertaald een van de bekendste uitspraken van de Britse econoom John Maynard Keynes.

Daarom is het verstandig om posities gespreid op te bouwen. Door in meerdere stappen te kopen, wordt het risico beperkt dat het volledige bedrag te vroeg wordt ingezet. Deze aanpak vraagt om discipline. Het vergt overtuiging om bij te kopen wanneer het sentiment verder verslechtert.

Stap 4: Spreid over verschillende thema’s

Niet elk impopulair aandeel herstelt en dat geldt ook voor bedrijfstakken. Sommige sectoren bevinden zich daadwerkelijk in structureel verval.

Een gespreide contrarian portefeuille kan bestaan uit verschillende ‘vergeten’ sectoren, tijdelijk afgestrafte kwaliteitsbedrijven en regio’s die uit de gratie zijn geraakt. Zo wordt voorkomen dat het rendement volledig afhankelijk is van één herstelverhaal.

Stap 5: Neem afscheid bij overmatig optimisme

Net zoals overdreven pessimisme kansen creëert, vormt excessief optimisme vaak een waarschuwingssignaal. Wanneer een aandeel weer volop in de belangstelling staat, de waardering is opgelopen en er meer oog is voor de kansen dan het risico, moet een belegger sterk overwegen om winst te nemen.

Wie te lang blijft zitten, loopt immers het risico dat contrair beleggen alsnog verandert in mee rennen met de kudde.

Voordelen en nadelen van contrair beleggen

Contrair beleggen kan leiden tot bovengemiddelde rendementen doordat posities worden ingenomen wanneer waarderingen laag zijn en er veel ruimte ligt voor operationele verbetering en een positieve sentimentsomslag.

Daarnaast dwingt de strategie tot rationeel denken en voorkomt dat beleggers meegaan in hypes. De timing is echter onzeker en herstel kan lang op zich laten wachten.

Bovendien vraagt de strategie om mentale weerbaarheid, omdat tegen de consensus ingaan vaak ongemakkelijk voelt.