De feiten: Tweede Kamer stemt dinsdag over verre toekomst van box 3
De Tweede Kamer heeft dinsdag 10 februari nog geen belangrijke wijzigingen aangebracht in de beoogde nieuwe vermogenstaks. Dat bleek tijdens de eerste stemronde over het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. De nieuwe belasting over de opbrengsten van spaargeld en beleggingen moet ingaan per 2028.
De stemming over het wetsvoorstel heeft plaats in drie rondes. Op dinsdag is er gestemd over de moties (oproepen aan het kabinet om op een later moment nog iets te doen of bij te stellen aan de wet). Donderdag 12 februari stemt de Kamer eerst over de de amendementen (directe wijzigingen op de wet). Pas later op de dag (het tijdstip is nog niet bekend) over het wetsvoorstel zelf.
Stemmen over box 3 in drie delen
De stemming in drie delen komt er op verzoek van de Tweede Kamer. Die wil eerst nog aanvullende informatie van de minister ontvangen over de budgettaire gevolgen van de nieuwe wet over de inkomsten uit spaargeld en beleggingen. Vervolgens laat een aantal partijen donderdag hun definitieve stem voor de wet afhangen van de aangenomen amendementen.
De Eerste Kamer moet uiterlijk half maart instemmen met het wetsvoorstel. Anders hebben de Belastingdienst, maar ook de zogenoemde ‘ketenpartners’ als banken en verzekeraars, te weinig tijd om hun systemen aan te passen op de nieuwe wetssystematiek. Wordt het wetsvoorstel later dan maart aangenomen, dan wordt de wet minimaal een jaar later van kracht.
Nieuw box 3-stelsel levert schatkist meer op
Het nieuwe stelsel levert het Rijk meer op dan het huidige. Elk jaar uitstel kost de schatkist naar verwachting 1 tot 2 miljard euro (de budgettaire gevolgen zijn onduidelijk). Vandaar de haast om het stelsel op tijd ingevoerd te krijgen.
De ingediende amendementen zijn onder meer gericht op verruimde mogelijkheden om verliezen op beleggingen te verrekenen met de winsten. Die aanpassingen kosten tijd en geld, waardoor de wet mogelijk alsnog te laat wordt ingevoerd. Dan zit het kabinet met een gat in de begroting.
Over welke amendementen stemt de Tweede Kamer donderdag?
> Het tarief in box 3 is en blijft 36 procent. GroenLinks-PvdA heeft een amendement ingediend om daarnaast een toptarief van 49,5 procent in te voeren.
> Voor vastgoed geldt een uitzondering in de nieuwe wet: daarover hoeft pas bij verkoop over eventuele winst belasting te worden betaald. Bij bijvoorbeeld beursgenoteerde aandelen moet er jaarlijks worden afgerekend over de koerswinst. GroenLinks-PvdA is voor het schrappen van de uitzondering voor vastgoed.
> De eerste 1.800 euro aan inkomsten uit vermogen is in het wetsvoorstel na 2028 vrijgesteld van belastingen. Een spaarder met een ton op de bank en 1.000 euro ontvangen rente, betaalt geen box 3-belasting. De belegger met 10.000 euro aandelen en een rendement van 2.000 euro, betaalt over 200 euro box 3-belasting (In het huidige box 3-stelsel is niet inkomen uit vermogen vrijgesteld, maar het vermogen zelf. De vrijstelling bedraagt circa 55.000 euro per persoon). ChristenUnie en BBB hebben voorstellen ingediend om de vrijstelling te verruimen met respectievelijk 200 en 1.800 euro.
> Een verlies in een bepaald jaar kan worden verrekend met winsten in volgende jaren. JA21 heeft een amendement ingediend om verliezen ook met voorgaande jaren te verrekenen (zie uitleg over achterwaartse verliesverrekening verderop in dit artikel).
Vandaag riep de Tweede Kamer de regering per motie op om uiterlijk met Prinsjesdag 2028 een plan te presenteren hoe er zo snel mogelijk kan worden overgestapt van een vermogensaanwasbelasting naar een vermogenswinstbelasting (zie uitleg verderop).
EW's visie: Duidelijkheid over box 3 gewenst, maar een verfijnder stelsel ook
Door: Jeroen van Wensen, redacteur macroeconomieDe discussie over een nieuw stelsel van heffingen over de inkomsten uit vermogen loopt al meer dan tien jaar. En al tien jaar zijn de argumenten ongewijzigd. Om te beginnen is iedereen het erover eens dat het huidige stelsel een janboel is.
Aan de ene kant moet de fiscus aan de hand van forfaitaire rendementen het belastbaar inkomen vaststellen: spaargeld levert volgens de wet altijd ongeveer 1,5 procent rente op. Beleggingen leveren volgens de wet altijd ongeveer 6 procent op.
Maar vervolgens kunnen spaarders en beleggers bij de fiscus met een tegenbewijsregeling aankloppen als rendementen in werkelijkheid lager zijn. Dan verlaagt de fiscus de belastingaanslag.
Huidig box 3-systeem piept en kraakt
Dit systeem is onwerkbaar. De Belastingdienst heeft er veel werk aan, burgers hebben al snel (duur) advies nodig.
Dus moet er een nieuw stelsel komen. Dat is gevonden met een combinatie van een vermogensaanwasbelasting (ook afrekenen over papieren winsten) en een vermogenswinstbelasting (alleen afrekenen bij verkoop). Die laatste uitzondering is er voor vastgoed en beleggingen in start-ups en scale-ups.
Nog geen optimaal box 3-stelsel in zicht
Op zich is het stelsel een flinke vooruitgang, maar verbeteringen blijven noodzakelijk. De mogelijkheid om beleggingsverliezen te verrekenen is beperkt en bij overlijden loopt de belastingaanslag wel erg hoog op.
Daardoor dreigt de situatie te ontstaan dat de ene gemankeerde vermogenstaks wordt ingeruild voor de andere gemankeerde vermogenstaks. Ook de combinatie van twee stelsels – aanwasbelasting en winstbelasting – maakt het nieuwe stelsel niet helder.
Verdere verdieping: Hoe zit het met het nieuwe box 3-stelsel?
Vanaf 2028, zo is de bedoeling van de wet, heft de fiscus 36 procent belasting over het werkelijke inkomen uit vermogen. Niet langer is dat 36 procent over fictieve (forfaitaire) rendementen over het vermogen, zoals in het huidige box 3-stelsel het geval is.
Om 2028 te halen, moet de Tweede Kamer donderdag instemmen met het wetsvoorstel en de Eerste Kamer uiterlijk halverwege maart. De senatoren hebben een maand om zich erover te beraden.
In het beoogde box 3-stelsel betalen spaarders jaarlijks belasting over de werkelijk ontvangen rente-inkomsten van de bank, verminderd met de kosten van een spaarrekening. Beleggers in aandelen betalen jaarlijks over het ontvangen dividend en de koerswinst van een aandeel, verminderd met de beleggingskosten.
Vermogensaanwasbelasting
Het maakt niet uit of de koerswinst daadwerkelijk is gerealiseerd of niet. Ook als een aandeel niet is verkocht maar alleen op papier in waarde is gestegen, moet er belasting over de koerswinst worden betaald. Dit stelsel geldt ook voor beleggingen in obligaties, bitcoins, cryptobeleggingen en goud.
Wanneer er in een jaar verlies wordt geleden, dan zijn die verliezen verrekenbaar met winsten in volgende jaren. Dus stel dat 2028 een verlies oplevert, dan kan dat worden weggestreept tegen eventuele winst in 2029 of de jaren erna.
Deze systematiek, een zogeheten vermogensaanwasbelasting, is de hoofdregel. De vermogenswinstbelasting is de uitzondering. De uitzondering geldt voor eigenaren van vastgoed en beleggers in start-ups en scale-ups.
Belasting over huizen
Wie een vakantiehuis heeft, een tweede huis of verhuurd vastgoed, betaalt belasting over de jaarlijkse huurinkomsten, verminderd met de onderhoudskosten. Is het vastgoed niet verhuurd, dan volgt er een jaarlijkse forfaitaire heffing eigen gebruik. Die is 3,35 procent over de WOZ-waarde van het vastgoed. (Let op! Het eigen huis, het huis waar je woont en leeft, blijft buiten box 3. Daar wijzigt deze wet niets aan).
Bij vastgoed moet pas bij verkoop over de eventuele winst belasting worden betaald. Dat geldt ook voor beleggingen in start-ups en scale-ups betalen. Als er verlies is, hoeft er geen belasting te worden betaald.
De Tweede Kamer heeft het kabinet opgeroepen om snel na de invoering van het nieuwe box 3-stelsel, de vermogensaanwasbelasting te schrappen en voor alle vermogens de winstbelasting als uitgangspunt te nemen. Dus pas belasting over gestegen huizenprijzen en aandelenkoersen betalen als een huis of aandeel (of bitcoin) met winst is verkocht.
Het kabinet-Jetten heeft de wens om over te stappen op een vermogenswinstbelasting ook opgenomen in het Coalitieakkoord, maar heeft daar geen termijn bij vermeld.