Premium Lock Ilja Leonard Pfeijffer: ‘Geluk is een voorwaarde voor het schrijven’

14 november 2023Leestijd: 10 minuten
Ilja Leonard Pfeijffer woont sinds 2008 in Genua. Foto: Silvia Mazella

Vanuit Italië ziet schrijver Ilja Leonard Pfeijffer (55), die dit jaar de Huizinga-lezing houdt, de dingen scherper. Hij waarschuwt: de democratie wankelt, net als bij de oude Grieken. Maar het is nog niet te laat.

Het is toch een beetje alsof de hoofdrolspeler uit het filmdoek stapt, je hand pakt en je meetrekt de scène in. Het plein voor de San Lorenzo-kathedraal, in het hart van Genua, is deel van het decor dat lezers sinds de verschijning van La Superba (2013) vereenzelvigen met de schrijver Ilja Leonard Pfeijffer.

Verderop ligt het pleintje uit die roman waar hij, net aangespoeld in Genua, avonden vulde met homerische drinkgelagen. Piazza San Lorenzo, met zijn grandeur, is daarentegen de passende omlijsting van zijn nieuwe leven. Met zijn Italiaanse geliefde Stella bewoont hij een palazzo aan het plein. Op het terras, terwijl het nazomert in Ligurië, is zijn gestalte een vanzelfsprekendheid.

Hij drinkt koffie. De alcohol is verleden tijd, de tabaksdoos die uit zijn cape tevoorschijn komt allerminst. ‘Het decor is het belangrijkst van een roman,’ zegt Pfeijffer. ‘Iedereen denkt altijd dat het gaat om de stijl, het verhaal of de personages. Maar het decor is wat je elke avond weer naar je boek doet grijpen. Je wilt terugkeren naar die wereld. Het decor is wat je gaat missen als het boek uit is.’

Ilja Leonard Pfeijffer (Rijswijk, 1968) is dichter en schrijver. Studeerde klassieke talen, en promoveerde op de dichter Pindarus. Hij won vele prijzen, onder meer de Libris Literatuur Prijs (La Superba) en de VSB Poëzieprijs (Idyllen).

Euforie mengde zich met rouw

Hijzelf kampt ook met de naweeën van een afscheid. Veertien maanden lang had hij als metgezel een Atheense krijgsheer-politicus. Over deze Alkibiades (klemtoon op de tweede i), de controversieelste en mooiste man van Griekenland, schreef Pfeijffer een monumentale historische roman, die in mei verscheen. ‘Als je de laatste punt achter de laatste zin zet, resteert een dubbelzinnig gevoel. Er is euforie, het is gelukt. Maar die euforie mengt zich met rouw. Rouw om het feit dat je de personages, die trouwens angstaanjagend snel vervagen in mijn hoofd, moet gaan missen.’

Voor ambachtsman Pfeijffer vormde Alkibiades een stijlbreuk. Anders dan voorheen vloeide het manuscript niet uit zijn Delta Dolce Vita-vulpen in een Moleskineboekje, maar schreef hij het achter de computer, ‘met tweehonderd websites en bronnen tegelijk open’. Het boek kreeg de vorm van een apologie waarin de hoofdpersoon zich vanuit zijn ballingsoord tot zijn stadgenoten in Athene richt. Hij verklaart waarom juist vaderlandsliefde hem dwong zijn vaderland te verloochenen, hoe de machinaties van de Atheense democratie hém verraadden en hoe zijn ambities hem door heel Hellas en Perzië joegen, de eeuwige glorie of het noodlot tegemoet.

‘Die man werd bijna een obsessie. Ik móest hem begrijpen. Historische bronnen zijn er genoeg, maar alleen met het wapen van de empathie kon ik zijn gevoelens doorgronden. Ik kreeg het idee dat hij bezit had genomen van mijn hoofd. Alsof ik een medium was en hij door mijn mond sprak. Ik weet daarom ook zeker dat het klopt wat ik schrijf, want hij heeft het mij zelf verteld.’

Huizinga-lezing

Op vrijdag 8 december houdt Ilja Leonard Pfeijffer de 52ste Huizinga­-lezing in de Pieterskerk in Leiden. Er zijn nog enkele kaarten beschikbaar. 

Die zekerheid, zo zegt de gepromoveerd classicus Pfeijffer, zal een wetenschapper nooit bereiken. Daaruit trekt hij een provocerende conclusie: met empathie kan een schrijver de waarheid dichter naderen dan een wetenschapper dat kan. Het is een van de gedachtes die Pfeijffer zal uitwerken tijdens de door EW en de Universiteit Leiden georganiseerde Huizinga-lezing, die hij 8 december uitspreekt in de Leidse Pieterskerk.

Hij zal daar ook verslag doen van zijn zoektocht naar de essentie van creati­viteit. Misschien, oppert hij, is het met crea­tiviteit net als met spel, zoals historicus Johan Huizinga dat in 1938 definieerde. Evenals voor spel is vrijheid een basisvoorwaarde voor wie creatief wil zijn. Iedere kunstenaar, iedere schrijver moet zich vrij voelen.

Premium Lock

Laden…

Premium Lock

Word abonnee en lees direct verder

Al vanaf € 9,40 per maand leest u onbeperkt alle edities en artikelen van EW. Bekijk onze abonnementen.

Premium Lock

Verder lezen?

U hebt momenteel geen geldig abonnement. Wilt u onbeperkt alle artikelen en edities van EW blijven lezen? Bekijk dan onze abonnementen.

Bekijk abonnementen

Premium Lock

Er ging iets fout

Premium Lock

Uw sessie is verlopen

Wilt u opnieuw