Achttien maart: gemeenteraadsverkiezingen. Waarom, waar stemt u voor en hoe verdiept u zich?
De vorige gemeenteraadsverkiezingen waren op 16 maart 2022. De opkomst is vaak rond de 50 procent, een stuk lager dan bij landelijke verkiezingen (dan is het gemiddeld tegen de 80 procent), maar vergelijkbaar met verkiezingen voor het Europees Parlement.
Op welke dag zijn de gemeenteraadsverkiezingen 2026?
De gemeenteraadsverkiezingen 2026 worden gehouden op woensdag 18 maart. Verkiezingen zijn altijd op een woensdag, omdat de Kiesraad denkt dat de meeste mensen op een woensdag beschikbaar zijn om hun stem uit te brengen. De vorige verkiezingen, in 2022, waren in coronatijd en daarom mochten kwetsbare mensen toen in de twee dagen ervoor al stemmen.
Is er ook een Stemwijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026?
Er is per gemeente een stemhulp te vinden, gemaakt door ProDemos in samenwerking met DPG, die een aantal lokale nieuwssites onder haar hoede heeft.
Daarnaast worden er in veel gemeenten debatten georganiseerd die u bij kunt wonen.
Waar stemt u eigenlijk voor bij de gemeenteraadsverkiezingen?
Een gemeente gaat bijvoorbeeld niet over óf een gemeente asielzoekers opvangt. Het Rijk bepaalt dat middels de spreidingswet.
Waar een gemeente wel over gaat, is de manier van opvang. Eén grote locatie of juist meerdere kleine. Ook de locatie bepaalt de gemeente zelf.
Ook huizenbouw is niet aan de gemeente, maar locatie en type woningen wel. De gemeente kan ervoor kiezen om woningen te stapelen in de vorm van woontorens, of juist uit te breiden en in de natuur te bouwen.
Gemeenten hebben een duidelijke zorgplicht: ze dragen zorg voor de inwoners. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze schuldhulpverlening aanbieden of toeslagen verstrekken.
Waarom geen herverkiezingen bij gemeenteraden?
Sinds 2021 hebben we drie keer Tweede Kamerverkiezingen gehad, doordat kabinetten keer op keer vielen. Herverkiezingen zijn bij wet verboden bij gemeenteraden.
Dit om de stabiliteit van het lokale bestuur te bevorderen. Coalities kunnen tussendoor vallen, maar dan moeten ze een nieuwe samenstelling vinden.
Die coalities krijgen soms veel bevoegdheden toegedicht door bewoners, maar in werkelijkheid zijn die bij gemeenten beperkt.
Veel van hun taken zijn ‘medebewindstaken’, oftewel: ze delen de bevoegdheden met het Rijk.
Heeft uw stem voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026 invloed?
Uw stem heeft dus onder andere invloed op of er in natuur wordt gebouwd, of er woontorens komen en hoe (dus niet óf) asielzoekers worden opgevangen.
Volg alle ontwikkelingen rondom de gemeenteraadsverkiezingen 2026 in ons liveblog of op deze pagina.