De feiten: D66, CDA en VVD kiezen voor een minderheidskabinet
D66, VVD en CDA willen een minderheidskabinet vormen. Dat meldt D66-leider Rob Jetten na een tweedaags overleg tussen de drie partijen op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum.
Lees ook | Is een minderheidskabinet met D66, VVD en CDA écht haalbaar?
De VVD had graag JA21 bij een meerderheidskabinet betrokken. Maar Jetten heeft zijn ‘collega’s duidelijk gemaakt dat ik een combinatie van deze drie partijen plus JA21 nu niet verstandig vind, gezien alles wat er nu moet gebeuren. En zo zijn ook andere voorkeursopties niet veranderd.’
Daarmee ‘blijft deze combinatie van drie partijen als logische optie voor ons open,’ lichtte Jetten toe, in het bijzijn van partijleiders Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA).
Lees ook | Alles over de kabinetsformatie en de reacties van andere partijen
EW’s visie: Politiek staat aan begin van ongekend experiment
Rob Jetten heeft voet bij stuk gehouden op de Zwaluwenberg. In de week die informateur Rianne Letschert ‘cruciaal’ had genoemd, ging D66 niet door de pomp.
JA21 mag niet aansluiten bij de vorming van een nieuwe coalitie. VVD en CDA zijn daarmee akkoord en gaan nu met D66 een minderheidskabinet formeren. Een coalitieakkoord moet op 30 januari rond zijn.
Kabinetsformatie: verschil JA21 en D66 te groot
Het was geen geheim dat Jetten niet op JA21 zat te wachten. De verschillen tussen die twee partijen zijn groot. Bovendien moest D66 eerder al de eis van de VVD slikken dat GroenLinks-PvdA niet mocht aanschuiven aan de formatietafel.
Jettens houding is begrijpelijk. Een akkoord smeden met JA21 erbij zou meer tijd en compromissen vergen. Terwijl ook die variant met 75 zetels geen meerderheid had opgeleverd. Zo’n coalitie zou dus alsnog continu op zoek moeten naar steun in zowel de Tweede als Eerste Kamer.
Lees ook | Nieuwe kabinet moet democratisch verval tegengaan
Een minderheidskabinet met 66 zetels
Jetten moet zich wel beseffen dat uitgerekend van hemzelf nog meer zal worden gevraagd, wanneer JA21 in de coalitie ontbreekt. D66, VVD en CDA hebben samen maar 66 zetels. De D66’er zal als premier nog leniger dan Mark Rutte moeten worden in het vinden van ‘geitenpaadjes’ om met de oppositie akkoorden te sluiten.
Krijgt Jetten die handigheid niet in de vingers, dan is het minderheidskabinet gedoemd te mislukken. De oppositie zal er dan snel een einde aan maken en de kiezer weer naar de stembus laten gaan.
Gelijktijdig biedt een minderheidskabinet de oppositie een unieke kans om macht uit te oefenen.
Minderheidskabinet: een unieke kans
Zo staat Nederland voor een ongekend politiek experiment. Jetten vraagt van zichzelf en zijn aanstaande kabinetsploeg veel flexibiliteit en politieke behendigheid.
Hopelijk kunnen zij werk maken van oplossingen voor de grote problemen die het kabinet wachten, van migratie tot de geopolitieke onrust.
Analyse | Woonagenda van D66 en CDA zit vol herhalingen en knelpunten