De feiten: Coalitie komt terug op afspraken coalitieakkoord
Onder druk van de Tweede Kamer worden de forse bezuinigingen op de sociale zekerheid weer vloeibaar. Dat bleek woensdag 11 maart bij het begrotingsdebat over Sociale Zaken. Ook de coalitiepartijen kwamen terug op afspraken in het coalitieakkoord. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (D66) moet volgende week met oplossingen komen.
Met de voornemens in het coalitieakkoord hebben D66, VVD en CDA voor grote onrust in de polder gezorgd. De coalitie wil de AOW-leeftijd verhogen, de WW-uitkering verkorten en versoberen.
Dat zorgde al voor felle reacties van vakbonden. Terwijl het kabinet met een uitgestoken hand wil onderhandelen met de polder, wil die pas aan tafel als de verhoging van de AOW-leeftijd van tafel is.
Bezuinigingen raakt zwangere vrouwen hard
In het Kamerdebat kwam daar voor Vijlbrief een extra uitdaging bij. D66 en CDA willen af van een extra bezuinigingsmaatregel: de verlaging van het maximumdagloon met 20 procent voor mensen die onder meer een WW-uitkering of WIA-uitkering krijgen.
Vorige week bleek dat die bezuiniging ook zwangere vrouwen hard raakt. Wie meer dan 5.300 euro bruto verdient en met zwangerschapsverlof gaat, zou tijdens het verlof tijdelijk te maken krijgen met een flinke daling van het inkomen.
Komt er deze zomer een sociaal akkoord?
Voor Vijlbrief wacht zo een ingewikkelde financiële puzzel. De verlaging van het dagloon staat vanaf 2029 in de boeken en levert 900 miljoen euro aan bezuinigingen op. De verhoging van de AOW-leeftijd gaat met bijna 3 miljard vanaf 2033 om nog meer geld.
Zonder Kamermeerderheid en steun van de polder staat de minister voor een groot probleem. Vijlbrief streeft er alsnog naar om deze zomer een sociaal akkoord met de polder te sluiten.
Wat zeggen de Kamerleden in het debat?
- Edgar Mulder (PVV): ‘De mate van beschaving van een samenleving kan worden afgemeten aan de manier waarop er binnen die samenleving wordt omgegaan met zieken, zwakken en gehandicapten. Dat is een bekende uitspraak. Je zou kunnen stellen dat dit coalitieakkoord een aanval is op die beschaving, want het akkoord staat vol met asociale maatregelen.’
- Stephan Neijenhuis (D66): ‘Ik verdedig natuurlijk inderdaad het Regeerakkoord zoals het er ligt, en ik zie ook dat dit een minderheidskabinet is, waarbij ook vanuit het kabinet zelf al is aangegeven: voordat we dingen op papier gaan zetten, gaan we eerst goed het gesprek aan.’
- Mariëtte Patijn (GroenLinks-PvdA): ‘Ik begreep dat de minister met mensen gaat praten. Maar wat gaat hij zeggen tegen de mensen die heel erg geraakt worden? “Ik kom naar je luisteren. Maar, sorry, we nemen wel een groot deel van je uitkering af.”’
- Elles van Ark (CDA): ‘Daarbij willen we extra aandacht vragen voor het maximumdagloon en de verlaging daarvan. Voor onze fractie is dit een steen op de maag. Daar moeten we ook eerlijk over zijn.’
EW's visie: Harde keuzes zijn nodig
Door: Victor Pak, redacteur PolitiekFraai zijn de besluiten in het coalitieakkoord niet om op de sociale zekerheid te bezuinigen. Vrijwel iedere Nederlander zal er mee te maken krijgen, van langer doorwerken tot minder zekerheid bij ontslag.
Maar veel kritiek op de bezuinigingen is kortzichtig. Zeker kritiek zonder alternatieve voorstellen, want hervormingen van het sociale stelsel zijn hard nodig. Al jaren is het stelsel vastgeroest.
Vergrijzing: zonder politiek ingrijpen niet te betalen
Zo is het verkorten van de WW-duur een langverwachte maatregel om het werkgeversklimaat te verbeteren. In het rapport-Borstlap uit 2020 stond dit advies al en te lang wilde Den Haag zijn vingers er niet aan branden. Ook de verhoging van de AOW-leeftijd moet doorgaan. Zonder ingrijpen is de vergrijzing straks niet meer te betalen.
Op minister Vijlbrief rust de taak om zowel de polder als de Tweede Kamer te overtuigen van die keuzes. Enige lenigheid zal de minister nodig hebben, want uiteindelijk zal een compromis met vakbonden en werkgevers moeten worden gesloten. Maar Vijlbrief mag niet nu al zwichten voor de druk die op hem wordt uitgeoefend. De hervormingen zijn nodig.